Regenboogvaren

Hoe herken je een regenboogvaren?

Groeivorm

Losse, langzaam uitbreidende pol van 30–40 cm hoog en tot 50 cm breed, met boogvormig uitwaaierende bladeren.

Blad

Driehoekig tot lancetvormig, twee keer geveerd, 30–45 cm lang; zilvergrijs met een groene tot paarse gloed.

Nerven

Middennerf en bladsteel wijnrood tot paars, wat het blad een geschilderd uitzicht geeft.

Seizoen

Bladverliezend: nieuw blad vanaf april–mei, afsterven na de eerste vorst.

Sporen

Langwerpige sporenhoopjes aan de onderkant van het blad; varens bloeien niet.

Wortels

Korte, langzaam kruipende wortelstok.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Zilvergrijs blad met wijnrode nerven: kleur in de schaduw, zonder bloemen.
• Sierlijk van mei tot de eerste vorst, met de mooiste kleuren in het jonge blad.
• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C.
• Een mooie partner voor hosta’s, purperklokjes en andere schaduwplanten.
• Groeit langzaam en blijft compact: geschikt voor een kleine tuin of een grote pot.

Waar staat een regenboogvaren graag?

• Halfschaduw tot lichte schaduw: daar zijn de kleuren het mooist. In de volle zon verbrandt het blad, in diepe schaduw wordt het groener.
• Humusrijke grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal, verrijkt met bladcompost.
• Vochtig tot vrij nat: uitdrogen in de zomer kan hij slecht hebben.
• Beschut tegen droge wind en felle middagzon.
• Plant 40–50 cm uit elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,4 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Blauwgroen of geelbont blad als rustig contrast met het zilver.
• Purperklokje: Bladeren in paars en zilver die de kleuren van de varen herhalen.
• Elfenbloem: Een groenblijvende bodembedekker tussen de varens.
• Bosanemoon: Witte bloempjes in het vroege voorjaar, nog voor de varen uitloopt.
• Japans bosgras: Fijn, overhangend gras voor dezelfde halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een regenboogvaren?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant van maart tot mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er bladcompost of goed verteerde compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de wortelstok net aan het oppervlak; niet dieper planten.
4. Houd 40–50 cm tussen de planten en druk de grond aan.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een laag bladcompost of fijne houtsnippers rond de plant als mulch.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig, zeker het eerste jaar en in droge zomers. Geef water aan de voet, ’s ochtends.

Bemesten

In het voorjaar een laagje compost of bladcompost; meer is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar en afgevallen blad in de herfst houden de grond koel en vochtig.

Markeren

Zet een stokje bij de plant: hij loopt laat uit en wordt in het voorjaar makkelijk vergeten of beschadigd bij het schoffelen.

In een pot

Humusrijke potgrond, een schaduwrijke plek en regelmatig water; om de 2–3 jaar verpotten of delen.

Tip: Zet hem op een plek met ochtendzon of lichte schaduw: daar kleurt het blad het mooist zilver en wijnrood. Houd de grond vochtig en humusrijk, want in de volle zon of in droge grond verbrandt het blad.

Wanneer snoei je een regenboogvaren?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor het nieuwe blad uitloopt.

Hoe:

• Laat het afgestorven blad over de winter staan: het beschermt de wortelstok.
• Knip in maart al het oude, bruine blad vlak boven de grond weg.
• Knip in de zomer eventueel verbrand of beschadigd blad weg; er komt nieuw blad bij.

Let op: Pas op voor de jonge bladkrullen: ze verschijnen pas in april–mei en breken makkelijk.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april de pol opgraven en met een scherpe spade of mes in stukken verdelen, elk met een stuk wortelstok en knoppen. Meteen terugplanten en goed water geven.

Sporen

Rijpe sporen in de late zomer verzamelen en onder glas uitzaaien op steriele, vochtige zaaigrond. De jonge planten kunnen in kleur afwijken van de moederplant.

Hoe komt een regenboogvaren de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in de tuin geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; laat het staan als natuurlijke bescherming en knip het pas in maart weg.
• In een pot: zet de pot beschut tegen een muur of in een koude schuur, zodat de kluit niet doorvriest; houd de grond licht vochtig.
• Het nieuwe blad loopt laat uit; bij late nachtvorst kan het bevriezen, maar de plant loopt opnieuw uit.

Ziektes en plagen

• Verbrand blad: Bruine, krokante bladranden: te veel zon of te droog. Water geven, mulchen en eventueel verplanten naar meer schaduw.
• Late nachtvorst: Zwart geworden jonge bladkrullen in mei. Afdekken met vlies als er vorst voorspeld wordt; de plant loopt meestal opnieuw uit.
• Slakken: Vreten aan het jonge blad. Raap ze ’s avonds weg, of leg een schuilplankje en ruim ze ’s morgens op.
• Taxuskever: Vooral in potten: de larven vreten de wortels en de plant zakt in. Gebruik aaltjes tegen de larven in het voorjaar of de late zomer.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen. Compost of bladcompost strooien.
• April: Planten of delen. De plaats markeren, want hij loopt laat uit.
• Mei: Nieuw blad loopt uit. Letten op slakken en late nachtvorst.
• Juni: Mooiste kleur in het jonge blad. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte. Rijpe sporen verzamelen.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten. Afgevallen blad rond de plant laten liggen.
• November: Het blad sterft af; laten staan als bescherming.

Wist je dat?

• In 2004 werd hij in de Verenigde Staten uitgeroepen tot vaste plant van het jaar.
• Plantjes uit sporen zijn nooit helemaal gelijk: elk kan een iets andere tint zilver en rood hebben.
• Ondanks de naam regenboogvaren heeft hij geen bloemen: zoals alle varens vermeerdert hij zich met sporen.