Berberis

Hoe herken je een berberis?

Groeivorm

Dichte, ronde struik van ongeveer 1 m hoog en 1,5 m breed, met gebogen takken. Groeit traag.

Blad

Elliptisch, 1,5–2,5 cm, stijf en glanzend donkergroen met enkele stekeltanden; de onderkant is wit. Groenblijvend; enkele bladeren kleuren in de herfst rood.

Bloem

Goudgele, komvormige bloempjes van 1,5 cm, alleen of per twee, in mei–juni.

Vrucht

Ovale, blauwzwarte besjes met een blauwgrijs waslaagje, in de herfst.

Takken

Bruine jonge twijgen vol kleine wratjes, met drie scherpe stekels op elke knoop.

Bloei: mei–juni · Planten: april–mei en september–oktober · Snoeien: juni–juli

Waarom in je tuin?

• Het hele jaar groen en glanzend, met een witte flits van de bladonderkant.
• Goudgele bloempjes in mei–juni, waar bijen en hommels op afkomen.
• Ideaal voor een lage, dichte haag die weinig snoeiwerk vraagt.
• In de herfst en winter kleuren enkele oudere blaadjes rood tussen het groen.
• Zeer winterhard en tevreden met droge tot normale grond.
• De stekels houden katten en ongewenste bezoekers op afstand.

Waar staat een berberis graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon is hij het dichtst en bloeit hij het rijkst.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; staand water in de winter vermijden.
• Als losse struik 1–1,5 m ruimte; voor een lage haag 40–50 cm tussen de planten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

1 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Ooievaarsbek: Losse bloemen in roze en blauw voor de donkere haag.
• Vrouwenmantel: Een zachte, gele rand langs de voet van de struik.
• Hemelsleutel: Platte bloemschermen in de late zomer, als de berberis rustig groen staat.
• Tulp: Kleurige voorjaarsbloemen vooraan, voor de berberis bloeit.

Hoe en wanneer plant je een berberis?

Planten in april–mei en september–oktober.

1. Plant in april–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit, of voor een haag een sleuf van 40 cm breed, en meng er wat compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Geef meteen een flinke gieter water.
5. Mulch rond de voet met houtsnippers of bladcompost.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna enkel in lange droge periodes.

Bemesten

In maart wat compost of organische mest voor heesters.

Mulchen

Een laag houtsnippers houdt onkruid weg tussen jonge haagplanten.

Haag

Eén keer per jaar knippen na de bloei is genoeg om hem strak te houden.

Handschoenen

Werk met stevige handschoenen: de stekels en bladtandjes prikken.

Tip: Knip een haag van deze berberis maar één keer per jaar, meteen na de bloei: zo blijft hij dicht en bloeit hij volgend jaar opnieuw rijk.

Wanneer snoei je een berberis?

Snoeimaanden: juni–juli.

Wanneer: Na de bloei, eind juni of in juli. Een losse struik heeft weinig snoei nodig.

Hoe:

• Knip een haag na de bloei in vorm; hou de onderkant iets breder dan de top.
• Bij een losse struik: knip enkel uitstekende takken terug tot binnen de vorm.
• Haal dode of beschadigde takjes weg tot op gezond hout.
• Verjong een oude, kale struik door enkele oude takken aan de voet weg te nemen.

Let op: Snoei niet in de herfst of de winter: dan knip je de bloemknoppen voor het volgende voorjaar weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In augustus–september stekken van 8–10 cm met een hieltje, in een zanderig stekmengsel in een koude bak. Ze wortelen traag; plant ze het volgende voorjaar uit.

Zaad

In de herfst zaad uit rijpe bessen in een bak buiten zaaien: de kou is nodig om te kiemen. Zaailingen kunnen afwijken van de moederplant.

Hoe komt een berberis de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −20 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Koude, droge oostenwind kan wat blad doen verbruinen; in het voorjaar loopt hij gewoon opnieuw uit.
• In een pot of bak kan hij buiten blijven, op voorwaarde dat het water goed wegloopt.

Ziektes en plagen

• Berberisbladwesp: Grijswitte larven met zwarte stippen vreten in de zomer het blad kaal. Pluk ze met handschoenen af zodra je ze ziet.
• Wortelrot: Gele bladeren en afstervende takken op natte, zware grond. Verplant naar een goed doorlatende plek.
• Kale onderkant: Een haag die bovenaan breder is dan onderaan, wordt onderaan kaal. Knip hem in een licht taps toelopende vorm.
• Onkruid in de haag: Gras en onkruid tussen de stekelige takken zijn lastig te verwijderen. Plant in onkruidvrije grond en mulch.

Het jaar rond

• Maart: Compost of organische mest geven. Onkruid wieden.
• April: Planten. Mulch aanbrengen.
• Mei: Bloei. Bijen en hommels.
• Juni: Einde van de bloei. Haag in vorm knippen.
• Juli: Laatste snoeibeurt. Letten op de berberisbladwesp.
• Augustus: Halfrijpe stekken nemen.
• September: Planten. Blauwzwarte besjes.
• Oktober: Planten. Zaad buiten zaaien in een bak.
• November: Enkele bladeren kleuren rood.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam verruculosa betekent ‘met kleine wratjes’ en verwijst naar de wrattige jonge takken.
• Het hout en de wortels van berberissen zijn felgeel; vroeger werden ze gebruikt om wol en leer geel te verven.
• Raakt een insect de meeldraden aan, dan klappen ze naar binnen en bepoederen het met stuifmeel.