Colchicum speciosum

Hoe herken je een Colchicum speciosum?

Groeivorm

Knolgewas met bloemen van 20–25 cm hoog; in het voorjaar een pol blad van 25–30 cm.

Blad

Groot, breed lancetvormig, glanzend groen, in het voorjaar, sterft af in juni.

Bloem

Grote kelken van 10–20 cm hoog, roze-lila met een witte keel of helemaal wit; een lange bleke buis in plaats van een stengel.

Bloeitijd

September en oktober.

Knol

Grote knol met een bruine, papierachtige huid.

Bloei: september–oktober · Planten: juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Grote, opvallende bloemen in de herfst, als de meeste bolgewassen allang rusten.
• Een late bron van stuifmeel voor bijen en hommels.
• Makkelijk en sterk: komt elk jaar terug en vormt na enkele jaren grote pollen.
• Mooi in gras, onder struiken of vooraan in een border met late vaste planten.
• Witte vormen zoals ‘Album’ lichten prachtig op in de herfst.

Waar staat een Colchicum speciosum graag?

• Zon tot lichte halfschaduw.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of lichte klei, gerust kalkrijk.
• Normaal vochtig; geen natte voeten.
• Niet vooraan in de border: het grote blad valt in het voorjaar op en sterft in juni rommelig af.
• Plant 5–10 knollen per m² in groepjes.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Herfstaster: Bloeit in dezelfde periode in blauw en paars.
• Vetkruid: Roze schermen in de herfst en stevig blad om de kelken te steunen.
• Ooievaarsbek: Laag blad dat de kale bloemen steunt en het afstervende blad in juni verbergt.
• Herfstcyclaam: Kleine roze bloemetjes onder struiken in dezelfde maanden.
• Siergras: Herfstkleuren en beweging achter de bloemen.

Hoe en wanneer plant je een Colchicum speciosum?

Planten in juli–augustus.

1. Plant de knollen in juli–augustus, zodra ze te koop zijn: ze willen snel in de grond.
2. Zet ze 10–15 cm diep, met de punt naar boven, op 15–20 cm afstand.
3. Draag handschoenen bij het planten: de knollen zijn giftig.
4. Plant in groepjes onder struiken, in gras of tussen vaste planten die het afstervende blad verbergen.
5. Geef water na het planten als de grond droog is.

Verzorgen

Water

Meestal niet nodig.

Bemesten

Wat compost in het voorjaar, als het blad verschijnt.

Blad

Laat het blad in het voorjaar volledig afsterven: de knol haalt er zijn kracht uit.

Maaien

In gras: maai pas als het blad in juni afgestorven is, en niet meer vanaf eind augustus.

Delen

Te dichte pollen bloeien minder; deel ze in de zomer.

Tip: Plant ze tussen een lage bodembedekker zoals ooievaarsbek of vrouwenmantel: die steunt de bloemen in de herfst en verbergt het gele blad in juni.

Wanneer snoei je een Colchicum speciosum?

Wanneer: Snoeien is niet nodig.

Hoe:

• Haal de uitgebloeide bloemen weg als ze lelijk worden.
• Verwijder het blad pas als het helemaal geel is, meestal in juni.

Let op: Draag handschoenen bij het weghalen van blad of bloemen: alle delen zijn giftig.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Graaf dichte pollen in juli op als het blad afgestorven is, scheid de knollen en plant ze meteen weer.

Zaaien

Kan, maar het duurt 4–5 jaar tot de eerste bloei.

Hoe komt een Colchicum speciosum de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C.
• Geen bescherming nodig.
• In de winter is er bovengronds niets te zien; het blad komt in maart.
• In natte, zware grond kunnen de knollen rotten.

Ziektes en plagen

• Omvallende bloemen: Bij regen en wind vallen de grote kelken om. Plant ze tussen lage planten of in gras die ze steunen.
• Slakken: Vreten soms aan bloemen en jong blad.
• Weinig bloei: Te dichte pollen of het blad te vroeg weggehaald. Deel de pollen en laat het blad afsterven.

Het jaar rond

• Maart: Blad verschijnt.
• April: Compost geven.
• Juni: Blad sterft af; pas dan weghalen.
• Juli: Knollen planten. Dichte pollen delen.
• Augustus: Knollen planten. Niet meer maaien in gras.
• September: Bloei.
• Oktober: Bloei loopt af.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van herfsttijloos zijn zeer giftig (colchicine), ook voor huisdieren en vee; er is geen tegengif. De bladeren verschijnen in het voorjaar en worden soms verward met daslook, de paarse bloemen in de herfst met saffraankrokus. Draag handschoenen bij het planten van de knollen en houd kinderen en huisdieren weg. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Colchicine uit herfsttijloos wordt in de geneeskunde gebruikt tegen jicht, maar enkel in zeer kleine, nauwkeurige doses.
• De naam Colchicum verwijst naar Colchis, een oud gebied aan de Zwarte Zee in het huidige Georgië, bekend uit de Griekse mythe van het Gulden Vlies.