Wateraardbei

Hoe herken je een wateraardbei?

Groeivorm

Kruipende plant met opstijgende stengels van 20–40 cm, die aan de knopen wortelen en een losse mat vormen.

Blad

Geveerd met 5–7 langwerpige, gezaagde blaadjes; bovenaan groen, onderaan grijsgroen.

Bloem

Sterbloemen van 2–3 cm met brede, donker purperrode kelkbladen en kleinere, smalle kroonblaadjes, in juni en juli.

Vrucht

De bloembodem zwelt na de bloei op tot een sponsachtig, purperrood vruchtje dat op een kleine aardbei lijkt.

Wortels

Een lange, kruipende wortelstok die aan de voet wat verhout.

Bloei: juni–juli · Planten: april–juni en september · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bijzondere, donker purperrode sterbloemen in juni en juli, een kleur die je aan de vijver zelden ziet.
• Een inheemse plant voor de zure, natte rand van een natuurvijver of moerastuin.
• De bloemen leveren nectar voor bijen en hommels.
• Kruipt met zijn stengels door de oever en verbindt zo water en land.
• Volledig winterhard en weinig werk op de juiste plek.

Waar staat een wateraardbei graag?

• Zon of halfschaduw; in volle zon bloeit hij het rijkst.
• Natte, zure tot neutrale grond: veen of humusrijke leem, liefst voedselarm.
• In de natte oever of tot 5 cm onder water.
• Reken op 30–40 cm tussen de planten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

0,4 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Slangenwortel: Witte schutbladen en rode bessen in dezelfde zure, natte rand.
• Waterdrieblad: Witte, gefranjerde bloemen in het voorjaar, voor de wateraardbei bloeit.
• Veenpluis: Witte pluizen op natte, zure grond.
• Moerasvaren: Licht varenblad als achtergrond.
• Dopheide: Roze klokjes in de zomer op de natte, zure grond naast de oever.

Hoe en wanneer plant je een wateraardbei?

Planten in april–juni en september.

1. Plant in april–juni of in september.
2. Gebruik een brede vijvermand met voedselarme vijveraarde, zonder mest of compost; in een moerastuin plant je gewoon in de zure, natte grond.
3. Plant de wortelstok net onder de aarde, met de stengels erboven, en druk goed aan.
4. Zet de mand gelijk met het wateroppervlak of tot 5 cm eronder.
5. Houd 30–40 cm tussen de planten.
6. Vul het water daarna aan met regenwater.

Verzorgen

Water

Mag nooit droogvallen. Vul bij met regenwater: kalkrijk leidingwater vindt hij minder fijn.

Bemesten

Niet nodig: hij houdt van voedselarme grond.

Wieden

Houd sterke grassen en oeverplanten in toom, anders overgroeien ze hem.

Uitbreiding

De kruipende stengels wortelen aan de knopen; knip ze terug als ze te ver gaan.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan: de opgezwollen vruchtjes zijn ook mooi.

Tip: Plant hem in zure, natte grond of tot 5 cm onder water en vul bij met regenwater: in kalkrijk water kwijnt hij.

Wanneer snoei je een wateraardbei?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Verder is snoeien nauwelijks nodig.

Hoe:

• Knip de afgestorven stengels van vorig jaar terug tot net boven de grond of het water.
• Knip kruipende stengels die te ver gaan terug; stukken met wortels kun je opnieuw planten.
• Haal dood blad uit het water.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In april–mei een stuk kruipende stengel met wortels afsnijden en elders in natte grond of een vijvermand planten.

Afleggers

De stengels wortelen vanzelf aan de knopen: snijd in het voorjaar een geworteld stuk los en plant het apart.

Zaad

Zaai in de herfst in een pot met natte, zure grond en laat de pot buiten overwinteren.

Hoe komt een wateraardbei de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; de wortelstok overwintert in de natte grond.
• Laat de oude stengels tot maart staan als beschutting voor insecten.

Ziektes en plagen

• Droogvallen: Bruin, verdord blad in een droge zomer. Houd de grond nat met regenwater.
• Bleek blad: Gelig blad in kalkrijke grond of hard water. Gebruik regenwater en een zuurder mengsel.
• Overgroeid: Grassen en sterke oeverplanten verdringen hem. Wied en houd sterke buren in een mand.
• Weinig bloei: Te veel schaduw of te voedselrijke grond. Geef meer zon en bemest niet.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen.
• April: Planten of delen.
• Mei: Planten. Sterke buren in toom houden.
• Juni: Bloei. Bijvullen met regenwater.
• Juli: Bloei. Grond nat houden.
• Augustus: De vruchtjes zwellen op. Bijvullen bij droogte.
• September: Planten. Zaad oogsten.
• Oktober: Zaaien in een pot buiten.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Je kent hem ook als Potentilla palustris: hij is familie van de ganzerik en de aardbei.
• De naam wateraardbei verwijst naar de opgezwollen, sponsachtige bloembodem na de bloei, die op een kleine aardbei lijkt.
• Door het droogleggen van venen en moerassen is hij in Vlaanderen zeldzaam geworden.