Crocus chrysanthus

Hoe herken je een Crocus chrysanthus?

Groeivorm

Heel laag plantje van 5–8 cm hoog, met bloemen die net boven het blad uitkomen.

Blad

Smal en grasachtig, met een zilverwitte middenstreep; het groeit na de bloei nog door.

Bloem

Kleine, bekervormige bloemen met zes bloembladen en een oranje stempel, in februari–maart. Ze gaan open in de zon.

Kleur

Goudgeel, crème, wit, lichtblauw of paars, vaak met donkere strepen of vlekken aan de buitenkant.

Knol

Een kleine knol met een vezelige rok. Elk jaar groeit er een nieuwe knol bovenop de oude, met broedknolletjes erbij.

Bloei: februari–maart · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste bloeiers van het jaar, al in februari.
• Welkom stuifmeel en nectar voor de eerste hommels en honingbijen.
• Meer bloemen per knol dan de grote krokussen, en in veel zachte kleuren.
• Verwildert in gras en border, en komt elk jaar terug.
• Klein en makkelijk: ideaal in potten, in de rotstuin en vooraan in de border.

Waar staat een Crocus chrysanthus graag?

• Volle zon: alleen in de zon gaan de bloemen goed open. Onder bladverliezende bomen kan ook, want die zijn in februari nog kaal.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; in natte grond rotten de knolletjes. Een droge zomer is net goed.
• Plant zo’n 5 cm uit elkaar, in ruime groepen van minstens twintig.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,08 m hoog, 0,05 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokjes: Wit naast geel en paars, in dezelfde vroege weken.
• Winterakoniet: Felgele bloemetjes met een groene kraag, al in januari–februari.
• Dwergiris: Blauwe en paarse bloemetjes van dezelfde hoogte.
• Kerstroos: Grotere bloemen in wit en roze boven de krokussen.
• Sneeuwroem: Blauwe stervormige bloemetjes in maart, ook voor een zonnige plek.

Hoe en wanneer plant je een Crocus chrysanthus?

Planten in september–november.

1. Plant in september–november, hoe vroeger hoe beter, zodat de knollen voor de winter wortels maken.
2. Graaf een plantgat van 5–8 cm diep; leg in zware grond wat grof zand onderin.
3. Zet de knolletjes met de punt naar boven, zo’n 5 cm uit elkaar, in losse, natuurlijke groepen.
4. In het gazon: steek een graszode los of gebruik een bollenplanter, plant eronder en druk de zode terug aan.
5. Dek af met grond en druk licht aan. Water geven is meestal niet nodig.

Verzorgen

Water

Niet nodig in de volle grond. In potten tijdens de groei af en toe water.

Bemesten

Niet nodig. Op heel arme grond kun je na de bloei wat compost strooien.

Blad

Laat het blad na de bloei afsterven, zodat de knol zich kan opladen.

Maaien

Maai gras met krokussen pas als het blad geel wordt, zo’n zes weken na de bloei.

Bescherming

Plant in een gaaskorf als muizen of eekhoorns de knolletjes opgraven.

Tip: Hij bloeit vroeger en met meer bloemen per knol dan de grote krokussen: welkom voedsel voor de eerste hommels. Plant 5–8 cm diep op een zonnige plek.

Wanneer snoei je een Crocus chrysanthus?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Laat het blad na de bloei vanzelf afsterven.

Hoe:

• Uitgebloeide bloemen hoef je niet weg te knippen: ze verdwijnen vanzelf.
• Laat de zaaddozen rijpen als je wil dat hij zich uitzaait.
• Maai gras met krokussen pas als het blad geel is.

Let op: Maai het blad niet te vroeg mee met het gras: dan verzwakt de knol en bloeit hij minder.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedknolletjes

Graaf dichte groepen op als het blad afgestorven is, in juni, haal de knolletjes uit elkaar en plant ze meteen of in september opnieuw.

Zaaien

Op een zonnige plek zaait hij zich vanzelf uit. Zaailingen bloeien na enkele jaren; rassen komen niet zuiver terug.

Hoe komt een Crocus chrysanthus de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: je hoeft niets te doen.
• Vorst en sneeuw op de bloemen zijn geen probleem; bij kou blijven de bloemen dicht.
• In een pot: zorg voor een goede afwatering en zet de pot bij strenge vorst tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Muizen en eekhoorns: Graven de knolletjes op en eten ze. Plant ze in een gaaskorf of leg na het planten gaas over de grond.
• Vogels: Mussen pikken soms de gele bloemen stuk. Een net helpt, of kies witte en blauwe rassen.
• Knolrot: Knolletjes rotten in natte, zware grond. Plant in doorlatende grond met wat grof zand.
• Weinig bloei: Meestal te veel schaduw of blad dat te vroeg werd gemaaid. Plant op een zonnige plek en laat het blad staan.

Het jaar rond

• Januari: De eerste bladpuntjes komen op.
• Februari: Bloei. Eerste hommels op de bloemen.
• Maart: Bloei. Blad laten groeien.
• April: Blad laten staan, niet maaien.
• Mei: Het blad wordt geel. Daarna het gras maaien.
• Juni: Dichte groepen delen.
• September: Knolletjes planten.
• Oktober: Knolletjes planten.
• November: Laatste knolletjes planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Krokussen zijn licht giftig: wie een knol of blad opeet, kan maag- en darmklachten krijgen, met braken en diarree, en ook honden en katten worden er ziek van. Honden graven pas geplante knollen soms op: plant ze waar je hond niet graaft, en bewaar losse knollen in een gelabeld zakje buiten het bereik van kinderen en huisdieren. De gele of oranje stempels in de bloem zijn geen saffraan: die komt enkel van de saffraankrokus (Crocus sativus), die in de herfst bloeit. Verwar krokussen ook niet met herfsttijloos (Colchicum), die soms herfstkrokus heet, maar geen krokus is en zeer giftig: een krokus heeft drie meeldraden, herfsttijloos zes. Koop of bewaar je ook knollen van herfsttijloos, houd ze dan apart en gelabeld. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Chrysanthus betekent ‘gouden bloem’, naar de goudgele kleur van de wilde soort.
• Krokussen gaan alleen open bij voldoende warmte en zon. Daalt de temperatuur, dan sluiten de bloemen, zodat het stuifmeel droog blijft.
• Saffraan komt van een andere krokus, de saffraankrokus, die in de herfst bloeit. Het zijn de gedroogde stempels.