Dryopteris

Hoe herken je een dryopteris?

Groeivorm

Compacte kroon van ongeveer 60 cm hoog en breed, met rechtopstaande tot boogvormige bladeren.

Jonge bladeren

Roze, koperkleurig tot oranjerood in het voorjaar, daarna langzaam groen.

Volgroeid blad

Leerachtig, frisgroen tot donkergroen, veerdelig; blijft in milde winters grotendeels groen.

Stelen

Bezet met bruine schubben; de soortnaam betekent ‘schubbenvoet’.

Voortplanting

Geen bloemen of zaad: de varen plant zich voort met sporen onder aan het blad.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Jonge bladeren met een zeldzame kleur: roze, koper en oranjerood in het voorjaar.
• Verkleurt langzaam naar groen en blijft in milde winters groen.
• Compacte, nette kroon die niet woekert.
• Prachtig in een schaduwborder, in een bosrand of in een grote pot.
• Weinig werk: één keer per jaar het oude blad opruimen.

Waar staat een dryopteris graag?

• Halfschaduw tot lichte schaduw; geen felle zon, die verbrandt het blad.
• Humusrijke, vochthoudende maar goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtige grond is ideaal; hij verdraagt geen langdurige droogte of natte voeten.
• Beschut tegen droge, koude wind en late nachtvorst. Reken op 50–60 cm tussen de planten.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote, bladrijke naburen in dezelfde schaduw.
• Kaukasische vergeet-mij-nietje: Blauwe bloemen en hartvormig blad in het voorjaar.
• Longkruid: Bloeit vroeg met gevlekt blad in de schaduw.
• Elfenbloem: Lage bodembedekker met sierlijke bloemen voor schaduw.

Hoe en wanneer plant je een dryopteris?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat dubbel zo breed als de kluit en meng er veel bladcompost door.
3. Zet de varen even diep als in de pot, met de kroon gelijk met het grondoppervlak. Begraaf de kroon niet.
4. Plant op 50–60 cm afstand of één per pot van minstens 30 cm doorsnede, met potgrond en een afwateringsgat.
5. Geef meteen flink water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Leg een laag bladcompost rond de plant, maar laat de kroon vrij.

Verzorgen

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig; in droge zomers regelmatig ruim gieten, vooral in een pot.

Bemesten

In het voorjaar een laag bladcompost of organische mest; meer is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Oud blad opruimen

Knip in het late voorjaar de oude, beschadigde bladeren weg voor de nieuwe uitrollen.

Vorstbescherming

Dek de jonge, kleurrijke bladeren bij late nachtvorst in april af met een tuinvlies.

Tip: Geef hem een beschutte plek in vochtige, humusrijke grond. Dek de jonge bladeren bij late nachtvorst af: dan houd je de kleurrijke uitloop mooi.

Wanneer snoei je een dryopteris?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Eind februari tot maart, voor de nieuwe, opgerolde bladeren uitkomen.

Hoe:

• Knip de oude, bruine of beschadigde bladeren aan de voet weg.
• Laat gezonde, groene bladeren staan; ze beschermen de kroon.
• Draag handschoenen: de schubben op de stelen kunnen irriteren.
• Haal ook dode bladeren uit het hart van de kroon.

Let op: Knip geen nieuwe, opgerolde bladeren af: ze zijn heel breekbaar.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In het voorjaar een kroon voorzichtig delen als er zijkronen zijn; elk stuk met wortels meteen herplanten en water geven.

Sporen

In de late zomer rijpe sporen verzamelen en uitstrooien op vochtige, steriele potgrond onder glas of plastic. Dit duurt maanden en de jonge plantjes groeien traag.

Hoe komt een dryopteris de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in de meeste Belgische winters geen bescherming nodig, maar in strenge winters wel.
• Leg een laag bladeren of dennentakken rond de kroon en kies een beschutte plek; het blad kan bij strenge vorst bruin worden.
• In een pot: zet hem tegen een muur, wikkel de pot in jute en houd de grond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Vorstschade aan jonge bladeren: Late nachtvorst in april kan de jonge, tere bladeren doen verdrogen. Dek ze af met een vlies en knip beschadigde bladeren weg.
• Bruine, verdorde bladranden: Te droog of te veel wind of zon. Geef ruim water, mulch en kies een beschutte, schaduwrijke plek.
• Slakken: Eten in het voorjaar aan jonge, opgerolde bladeren. Verzamel ze of leg een barrière van scherp zand.
• Kroonrot: Kroon wordt zacht en bruin in natte grond. Zorg voor goede afwatering en plant de kroon niet te diep.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad opruimen. Planten. Compost geven.
• April: Planten. Jonge, roze bladeren verschijnen. Dek af bij nachtvorst.
• Mei: Planten. Kleurrijke jonge bladeren; slakken in de gaten houden.
• Juni: Het blad wordt langzaam groen. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven in potten en bij droogte.
• Augustus: Water geven.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Bladeren rond de kroon laten liggen.
• December: Rust. Groen blad laten staan.

Wist je dat?

• De soortnaam lepidopoda is afgeleid van het Grieks en betekent ‘schubbenvoet’ (lepis = schub, pous = voet).
• De Engelse naam ‘sunset fern’ verwijst naar de roze tot oranjerode kleur van de jonge bladeren.
• Varens hebben geen bloemen of zaden: ze verspreiden zich met sporen die onder aan het blad rijpen.