Elfenbloem

Hoe herken je een elfenbloem?

Groeivorm

Lage, tapijtvormende vaste plant van 25–30 cm hoog die zich met wortelstokken langzaam uitbreidt tot 40–60 cm en meer.

Blad

Samengesteld uit hartvormige, wat leerachtige blaadjes op dunne stelen; jong rood getekend, in de zomer groen, in de herfst en winter brons tot roodbruin.

Bloem

Kleine, knikkende bloempjes van ongeveer 2 cm met korte spoortjes, in losse trosjes op draaddunne stengels, in april–mei.

Kleur

Bij ‘Sulphureum’ lichtgeel met een dieper geel hart.

Wortels

Taaie, kruipende wortelstokken vlak onder de grond, die goed opboksen tegen boomwortels.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: februari

Waarom in je tuin?

• Een van de weinige bodembedekkers die het volhoudt in droge schaduw onder bomen.
• Sierlijk in elk seizoen: rood getekend jong blad, gele bloemen in april, groen in de zomer en brons in de winter.
• Vormt een dicht tapijt waar onkruid weinig kans krijgt.
• Half wintergroen: het blad blijft grotendeels staan tot je het in februari afknipt.
• Weinig werk: één knipbeurt per jaar en verder bijna geen zorg.

Waar staat een elfenbloem graag?

• Halfschaduw tot schaduw; in volle zon verbrandt het blad.
• Humusrijke leem- of kleigrond, zuur tot neutraal; bladcompost doet wonderen.
• Normaal tot droog: eenmaal ingeburgerd verdraagt hij droogte onder bomen goed, maar geen natte voeten.
• Ideaal onder bomen en heesters, aan de noordkant van een muur of tussen schaduwplanten.
• Plant 30–40 cm uit elkaar, ongeveer 7–9 planten per m² voor een gesloten tapijt.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Varens: Groeien in dezelfde schaduw; het fijne varenblad contrasteert met de hartvormige blaadjes.
• Nieskruid: Ook wintergroen en een schaduwplant die bloeit net voor de elfenbloem.
• Longkruid: Bloeit tegelijk; blauw en roze naast het zwavelgeel.
• Sneeuwklokje: Bloeit in februari, net als je het oude blad hebt afgeknipt.
• Hosta: Grote bladeren naast het fijne tapijt, in de zomerschaduw.

Hoe en wanneer plant je een elfenbloem?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond los en werk een paar scheppen bladcompost of goed verteerde compost door, zeker onder bomen.
3. Zet de plant even diep als in de pot: de wortelstokken moeten net onder de grond liggen.
4. Hou 30–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en het eerste jaar regelmatig bij droogte.
6. Leg een laag bladcompost of fijne houtsnippers rond de planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Daarna alleen in lange droge zomers, vooral onder bomen.

Bemesten

Een laag compost of bladcompost in maart, na het afknippen van het oude blad, is genoeg.

Mulchen

Laat afgevallen boomblad in de herfst gerust tussen de planten liggen: het vormt een natuurlijke mulch.

Oud blad

Knip in februari al het oude blad tot op de grond af, zodat de bloemen en het jonge blad mooi te zien zijn.

Scheuren

Niet nodig; scheur alleen als je meer planten wil of als het tapijt in het midden kaal wordt.

Tip: Geef hem onder bomen het eerste jaar regelmatig water en elk voorjaar een laag bladcompost: eenmaal ingeburgerd houdt hij het daarna zelf vol, ook in droge schaduw.

Wanneer snoei je een elfenbloem?

Snoeimaanden: februari.

Wanneer: In februari, voor de nieuwe bloemstengels boven de grond komen.

Hoe:

• Knip al het oude blad met een schaar of heggenschaar tot net boven de grond af.
• Bij grote vlakken kun je ook voorzichtig met de grasmaaier op de hoogste stand maaien, als de grond droog is.
• Hark het afgeknipte blad weg en strooi daarna een laagje bladcompost.

Let op: Wacht niet te lang: begin maart zitten de bloemstengels al tussen het oude blad en knip je ze makkelijk mee weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren in de herfst

In september: steek een stuk van de pol uit, snijd de wortelstokken met een mes of spade in stukken met elk een paar knoppen en plant ze meteen.

Scheuren in het voorjaar

Na de bloei, in mei, kan het ook; geef de stukken dan in de zomer regelmatig water.

Hoe komt een elfenbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• Het blad blijft grotendeels staan en kleurt brons; het beschermt de voet tot je het in februari afknipt.
• In strenge vorst of koude wind kan het blad bruin worden. Dat is alleen een schoonheidsfout.
• In een pot: zet hem in de schaduw tegen een muur en wikkel de pot in jute bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Taxuskever: Halvemaanvormige hapjes uit de bladrand; de larven vreten aan de wortels, vooral in potten. Zet in de nazomer aaltjes in tegen de larven.
• Bruine bladranden: Droogte in het eerste jaar of te veel zon. Geef water en kies een schaduwrijkere plek.
• Slakken: Vreten aan het jonge blad in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg of zet een bierval.
• Bloemen niet te zien: Het oude blad is niet afgeknipt en verbergt de bloemen. Knip volgend jaar in februari.

Het jaar rond

• Februari: Oud blad tot op de grond afknippen, voor de bloemstengels verschijnen.
• Maart: Planten. Bladcompost strooien.
• April: Bloei, samen met het rood getekende jonge blad.
• Mei: Einde van de bloei. Scheuren kan nu.
• Juni: Blad wordt groen. Jonge planten water geven bij droogte.
• Augustus: Bij last van taxuskever aaltjes inzetten.
• September: Planten en scheuren.
• Oktober: Planten. Afgevallen boomblad laten liggen als mulch.
• November: Blad kleurt brons en blijft grotendeels staan.

Wist je dat?

• Elfenbloemen horen bij de berberisfamilie, dezelfde familie als de zuurbes, al zou je dat aan deze lage schaduwplant niet zeggen.
• Epimedium × versicolor is een kruising tussen de Japanse Epimedium grandiflorum en een Kaukasische ondersoort van Epimedium pinnatum.
• De Engelse naam ‘bishop’s hat’ voor elfenbloemen verwijst naar de vorm van de bloem, die op een bisschopsmuts lijkt.