Schaduwkruid

Hoe herken je een schaduwkruid?

Groeivorm

Lage, rechtopgaande stengels van 20–25 cm die zich met ondergrondse uitlopers tot een dicht tapijt uitbreiden.

Blad

Omgekeerd eirond, 5–10 cm lang, leerachtig en glanzend donkergroen, vooraan grof getand, in kransen aan de stengeltop.

Bloem

Korte, witte aartjes aan de stengeltop in april–mei: bovenaan mannelijke bloemen met dikke meeldraden, onderaan enkele vrouwelijke.

Wortels

Ondiepe wortels en uitlopers vlak onder de grond, die het tapijt elk jaar wat verder uitbreiden.

Groei

Het eerste jaar traag; na 2–3 jaar sluit een aanplant van 8–10 planten per m² meestal tot een tapijt.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een groenblijvend tapijt dat het hele jaar fris en glanzend groen blijft.
• Groeit in diepe schaduw onder bomen en tussen heesters, waar weinig anders wil groeien.
• Eens gesloten houdt het tapijt onkruid tegen en heb je er nauwelijks nog werk aan.
• Houdt de grond onder bomen en op schaduwrijke hellingen bedekt, zodat die minder uitdroogt en afspoelt.
• In het voorjaar korte, witte bloemaartjes boven het donkere blad.

Waar staat een schaduwkruid graag?

• Halfschaduw tot diepe schaduw; in volle zon vergeelt en verbrandt het blad.
• Humusrijke zand- of leemgrond, zuur tot neutraal: op kalkrijke grond wordt het blad geel.
• Grond die vochtig blijft maar niet nat staat; onder bomen helpt een mulch van bladcompost.
• Plant 8–10 planten per m², op ongeveer 30–35 cm van elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt ook van zure, humusrijke grond en schaduw; het tapijt bedekt zijn voet.
• Hortensia: Een bloeiende heester boven het groene tapijt.
• Varens: Hoger, luchtig blad dat boven het tapijt uitsteekt.
• Hosta: Grote bladeren als accent tussen het fijnere groen.
• Sneeuwklokje: Wit in februari, als accent in het groene tapijt.

Hoe en wanneer plant je een schaduwkruid?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of kurkdroog is.
2. Maak de grond los en meng er royaal bladcompost of goed verteerde compost door, zeker onder bomen.
3. Zet 8–10 planten per m² in driehoeksverband, zodat het tapijt sneller sluit.
4. Zet de planten even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
5. Geef meteen ruim water, ook als het regent.
6. Mulch tussen de jonge planten met bladcompost of fijne houtsnippers om onkruid tegen te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte, tot het tapijt gesloten is. Onder bomen ook later in droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar wat compost of bladcompost. Kunstmest is niet nodig.

Wieden

Wied de eerste twee jaar tussen de jonge planten; daarna houdt het tapijt zelf onkruid tegen.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond los, humusrijk en vochtig.

Gevallen blad

Laat boombladeren in de herfst gewoon liggen: ze verteren tot humus. Haal alleen dikke, natte pakken weg.

Tip: Plant 8–10 per m² in humusrijke, niet kalkrijke grond en heb geduld: het eerste jaar lijkt er weinig te gebeuren, daarna sluit het tapijt snel.

Wanneer snoei je een schaduwkruid?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Wordt een oude aanplant kaal of slordig, knip of maai hem dan in maart kort.

Hoe:

• Knip of maai een kale aanplant in maart terug tot 5–10 cm: hij loopt snel en dicht opnieuw uit.
• Knip dode of zieke stengels weg tot in gezond groen.
• Steek uitlopers die buiten het bed kruipen met een spade af.

Let op: Knip zieke stengels bij droog weer en ruim ze meteen op, zodat de schimmel zich niet verder verspreidt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In het voorjaar of in de herfst: steek stukken van het tapijt met wortels en uitlopers af en plant ze meteen opnieuw.

Stekken

In juni–augustus: stengelstekken van 10 cm, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond op een schaduwrijke plek. Ze wortelen in enkele weken.

Hoe komt een schaduwkruid de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C, en het blad blijft de hele winter groen.
• Bij strenge vorst met felle winterzon kan blad bruin worden; in het voorjaar groeit er snel nieuw blad bij.
• Bescherming is niet nodig: gevallen boombladeren tussen de stengels vormen een natuurlijke deken.

Ziektes en plagen

• Stengelsterfte: Bruine bladvlekken en donker wordende stengels, waarna plekken in het tapijt afsterven, vooral in een dichte, vochtige aanplant. Knip aangetaste delen weg, dun uit en zorg voor meer lucht.
• Geel blad: Te veel zon of te kalkrijke grond. Zet hem in meer schaduw en mulch met bladcompost.
• Trage start: Het eerste jaar groeit hij weinig boven de grond. Geef water bij droogte en mulch; na 2–3 jaar sluit het tapijt.
• Verdroging: Onder bomen met veel wortels droogt de grond snel uit. Geef in droge zomers ruim water en mulch elk voorjaar.

Het jaar rond

• Maart: Kale of slordige aanplant kort knippen of maaien. Planten.
• April: Bloei. Planten. Bladcompost geven.
• Mei: Laatste bloei. Wieden tussen jonge planten.
• Juni: Stekken nemen.
• Juli: Water geven bij droogte, vooral onder bomen.
• Augustus: Stekken nemen. Water geven bij droogte.
• September: Planten en delen.
• Oktober: Planten. Gevallen bladeren laten liggen.
• December: Groenblijvend tapijt. Geen werk.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van het schaduwkruid zijn giftig: het hoort bij de buxusfamilie en bevat net als buxus alkaloïden, die bij opeten braken, buikpijn en diarree geven. Het groenblijvende blad blijft ook in de winter staan, als er weinig ander groen is: geef het nooit aan konijnen, cavia’s, geiten of schapen, en gooi snoeiafval of uitgestoken stukken niet in een weide, ren of hok. Laat kinderen er niet van eten, houd honden en katten in het oog, en draag handschoenen als je het in grote hoeveelheden snoeit of uitsteekt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Schaduwkruid hoort bij dezelfde familie als de buxus, de buxusfamilie.
• De naam Pachysandra komt van het Griekse pachys (dik) en andros (man), naar de opvallend dikke meeldraden van de mannelijke bloemen.
• Op één bloemaartje staan bovenaan de mannelijke en onderaan de vrouwelijke bloemen.