Schaafstro

Hoe herken je een schaafstro?

Groeivorm

Dichte groepen rechtopstaande, onvertakte stengels van 0,5–1 m hoog.

Stengels

Hol, geleed en geribd, donkergroen en ruw door kiezel; groenblijvend.

Knopen

Bij elke knoop een nauwsluitende schede met een zwarte en een grijswitte ring.

Sporen

Sommige stengels dragen aan de top een klein, puntig, kegelvormig sporenaartje. Paardenstaarten bloeien niet.

Wortels

Diepe, ver kruipende wortelstokken, waarmee hij zich sterk uitbreidt.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Kaarsrechte, groenblijvende stengels geven het hele jaar een strak, grafisch accent.
• Mooi aan de vijverrand, in natte grond of in ondiep water.
• Ideaal in een grote pot of bak op het terras, waar hij niet kan woekeren.
• Ook in de winter groen, en met rijp of sneeuw op de geleide stengels heel decoratief.
• Sterk en weinig werk: hij heeft zelden last van ziekten of plagen.

Waar staat een schaafstro graag?

• Zon of halfschaduw.
• Elke grond: zand, leem, klei of veen, zuur tot kalkrijk, zolang hij vochtig tot nat blijft.
• Aan de vijverrand, in natte grond of tot ongeveer 10 cm diep in het water.
• Altijd in een gesloten pot, een vijvermand met dicht vijverdoek of achter een diep ingegraven wortelbegrenzing.
• Reken op 40–50 cm per pol.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Dotterbloem: Gele voorjaarsbloemen aan de voet van de strakke stengels.
• Koningsvaren: Een grote, zachte varen als contrast met de harde lijnen.
• Hosta: Brede bladeren naast de rechte stengels, in halfschaduw.
• Moerasvergeet-mij-nietje: Lichtblauwe bloempjes rond de voet aan de vijverrand.
• Gele lis: Zwaardvormige bladeren en gele bloemen in mei–juni.

Hoe en wanneer plant je een schaafstro?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Kies een grote pot of kuip zonder gaten in de bodem, of een vijvermand bekleed met dicht vijverdoek; in de border graaf je een stevige wortelbegrenzing diep in.
3. Vul met gewone tuingrond, of in de vijver met voedselarme vijveraarde.
4. Zet de pol even diep als in de oude pot en druk goed aan.
5. Zet de pot in de vijver tot ongeveer 10 cm onder water, of houd de aarde in een terraspot altijd vochtig.
6. Geef meteen ruim water.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd vochtig tot nat. Een pot op het terras heeft in de zomer vaak water nodig.

Bemesten

Niet nodig.

Oude stengels

Knip bruine, geknakte of verdroogde stengels aan de voet weg; nieuwe groeien vanzelf bij.

Wortelbegrenzing

Controleer elk voorjaar of er stengels buiten de pot of het scherm opduiken, en trek ze meteen met wortelstok en al uit.

Verpotten

Om de 2–3 jaar verpotten of delen: hij vult een pot snel helemaal op.

Tip: Plant hem altijd in een gesloten pot of met een diep ingegraven wortelbegrenzing, want hij woekert sterk. In een pot zonder gaten aan de vijverrand of op het terras komen de strakke stengels het mooist uit.

Wanneer snoei je een schaafstro?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe stengels verschijnen. Verder wordt schaafstro nauwelijks gesnoeid.

Hoe:

• Knip bruine, geknakte of verdroogde stengels helemaal aan de voet weg.
• Haal verdorde sporenaartjes weg als je ze niet mooi vindt.
• Knip gezonde stengels niet in de lengte terug: de strakke vorm gaat dan verloren.

Let op: Werk voorzichtig: de stengels breken makkelijk aan de knopen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of in september een stuk van de pol met wortelstok afsteken en in een eigen gesloten pot planten.

Stengelstekken

In de zomer stukken stengel met een paar knopen in een pot met natte aarde of in water leggen; ze kunnen aan de knopen wortels maken.

Hoe komt een schaafstro de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• De stengels blijven in de winter groen.
• In een pot op het terras: kies een vorstbestendige pot en laat de aarde niet uitdrogen.
• Knip in maart de stengels weg die door sneeuw of wind geknakt zijn.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Stengels duiken meters verder op, ook onder paden door. Plant altijd met wortelbegrenzing en trek ontsnapte stengels met wortelstok en al uit: eenmaal in de border krijg je hem moeilijk weg.
• Bruine stengels: Verdroogde stengels in een pot die te droog stond. Geef meer water en knip ze weg.
• Geknakte stengels: Door wind, sneeuw of overhangende takken. Knip ze aan de voet weg.
• Kwijnen in een pot: Een volgegroeide pot geeft dunne, gele stengels. Verpot of deel hem.

Het jaar rond

• Maart: Oude en geknakte stengels wegknippen. Planten of delen.
• April: Planten. Ontsnapte stengels buiten de pot uittrekken.
• Mei: Planten. De nieuwe stengels verschijnen.
• Juni: Grond vochtig houden. Sporenaartjes aan sommige toppen.
• Juli: Water geven in potten bij droogte.
• Augustus: Water geven in potten bij droogte.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten.
• December: Groen in de winter.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Schaafstro is giftig voor grazende dieren, vooral voor paarden: hij bevat thiaminase, dat vitamine B1 afbreekt, waardoor ze na een tijd wankelen, vermageren en zenuwklachten krijgen; ook gedroogd in hooi blijft hij schadelijk. Koeien en schapen kunnen er ook ziek van worden. Plant hem niet bij een weide of paddock en gooi afgeknipte stengels nooit bij het voer. Hij is ook geen heermoes: maak er geen thee of plantenspray van. Houd kinderen, honden en katten weg van de harde stengels. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De stengels zitten vol kiezel en zijn daardoor ruw: vroeger gebruikte men ze om tin, koper en hout op te poetsen of glad te schuren, vandaar de naam schaafstro.
• In het Engels heet hij ook ‘Dutch rush’, omdat hij vroeger vanuit de Nederlanden werd ingevoerd om mee te schuren.
• Paardenstaarten zijn een eeuwenoude plantengroep: in de steenkoolbossen, zo’n 300 miljoen jaar geleden, groeiden er boomhoge verwanten.