Foto: JM Planchon, CC BY-SA 3.0 · bron
Bol- of knolgewas · Liliaceae
Hondstand
Erythronium dens-canis
In andere talen: Érythrone dent-de-chien (Français) · Dog's-tooth violet (English)
De hondstand is een klein bolgewas uit de bossen en berghellingen van Zuid- en Midden-Europa. Een bloeiende plant vormt twee brede bladeren met opvallende paarsbruine vlekken en in maart–april één knikkende bloem op een stengel van 10–15 cm. De roze tot paarse, soms witte bloemblaadjes buigen sterk naar achter, zodat de bloem wat op een kleine cyclaam lijkt. De naam verwijst naar de witte, langwerpige knol, die de vorm van een hondentand heeft. Bekende rassen zijn ‘Pink Perfection’, ‘Purple King’ en het witte ‘Snowflake’.
Licht
Halfschaduw of schaduw
verdraagt weinig zon
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of veen
zuur tot neutraal
Winterhard
Volledig winterhard
tot -25 °C
Grootte
0,15 m
hoog, 0,1 m breed
Bloei
maart–april
| Hoogte | 0,15 m |
|---|---|
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | maart–april |
Herkennen
Hoe herken je een hondstand?
- Groeivorm
- Laag bolgewas van 10–15 cm, met per knol één of twee bladeren en één bloemstengel.
- Blad
- Breed lancetvormig, grijsgroen met paarsbruine vlekken; sterft in de vroege zomer af.
- Bloem
- Eén knikkende bloem met zes naar achter gebogen bloemblaadjes, in maart en april.
- Kleur
- Roze, lila of paars, soms wit.
- Knol
- Wit, langwerpig en spits, zoals een hondentand; droogt snel uit.
Bloei: maart–april · Planten: september–oktober
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een juweeltje voor de schaduwborder: zowel de bloem als het gevlekte blad zijn sierlijk.
- Bloeit vroeg in het voorjaar, als bomen en heesters nog kaal zijn.
- Bijen en hommels bezoeken de vroege bloemen.
- Breidt zich onder heesters langzaam uit tot mooie groepen.
- Ideaal voor een bostuin, samen met andere voorjaarsbloeiers.
Waar staat een hondstand graag?
- Halfschaduw tot schaduw, onder bladverliezende bomen en heesters; geen hete middagzon.
- Humusrijke, losse grond: zand, leem of venige grond, zuur tot neutraal.
- Normaal vochtig, ook in de zomer: de knollen mogen niet uitdrogen, maar ook niet in stilstaand water staan.
- Plant in groepjes, 10 cm uit elkaar, op een plek waar je niet vaak spit.
- Licht
- Halfschaduw en schaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of veen
- Zuurtegraad
- Zuur of neutraal
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 0,15 m hoog, 0,1 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -25 °C)
Mooi samen met
- Lenteroos: Bloeit tegelijk in dezelfde halfschaduw.
- Bosanemoon: Een wit tapijt onder bomen, op dezelfde humusrijke grond.
- Longkruid: Ook gevlekt blad en roze tot blauwe bloemen in maart–april.
- Elfenbloem: Bodembedekker voor dezelfde schaduwplekken.
- Varens: Vullen de plek als de hondstand in de zomer verdwijnt.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een hondstand?
Planten in september–oktober.
- Plant in september of oktober, zo snel mogelijk na aankoop, want de knollen drogen snel uit.
- Kies stevige knollen die in vochtig materiaal verpakt zijn, of planten in pot.
- Maak de grond los en meng er bladaarde of compost door.
- Plant de knollen 10 cm diep, met de spitse punt naar boven, en 10 cm uit elkaar.
- Geef water en leg een laagje bladaarde als mulch.
Verzorgen
- Water
- Hou de grond licht vochtig, ook in de zomer als de plant in rust is; geef water bij langdurige droogte.
- Bemesten
- In de herfst of in februari een laagje bladaarde of compost; kunstmest is niet nodig.
- Blad
- Laat het blad na de bloei vanzelf vergelen; het verdwijnt in mei–juni.
- Rust
- Spit niet rond de planten en verplant ze liever niet: ze groeien het best als je ze met rust laat.
Tip: Koop de knollen zo vroeg mogelijk en plant ze dezelfde dag nog 10 cm diep in humusrijke grond onder heesters: uitgedroogde knollen komen niet op.
Wanneer snoei je een hondstand?
Wanneer: Een hondstand wordt niet gesnoeid.
Hoe:
- Laat het blad na de bloei afsterven; het voedt de knol voor volgend jaar.
- Knip uitgebloeide bloemen af als je geen zaad wilt, of laat ze staan om zich uit te zaaien.
- Ruim in de zomer het verdroogde blad op.
Vermeerderen
- Scheiden
- In augustus–september, als de plant in rust is, dichte groepen voorzichtig opnemen, de nieuwe knollen losmaken en meteen terugplanten.
- Zaaien
- Zaai vers zaad in de zomer in een pot met humusrijke grond en zet die buiten; het kiemt na de winter. Zaailingen bloeien pas na enkele jaren.
Hoe komt een hondstand de winter door?
Winterhard tot −25 °C.
- Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
- Een laag bladaarde in de herfst beschermt en voedt de knollen.
- In een pot: zet de pot beschut in de schaduw en laat de aarde niet uitdrogen of doorweken.
Ziektes en plagen
- Komt niet op: Meestal zijn de knollen uitgedroogd. Koop verse, stevige knollen en plant ze dezelfde dag.
- Slakken: Vreten aan blad en bloemen. Raap ze ’s avonds op.
- Weinig bloemen: Jonge of pas verplante knollen vormen eerst alleen blad. Laat ze ongestoord staan en zorg dat de grond in de zomer niet uitdroogt.
- Rot: In natte, dichte grond rotten de knollen. Meng bladaarde en wat grof zand door de grond.
Het jaar rond
- Februari: Laagje bladaarde rond de planten strooien.
- Maart: Blad en bloemen komen op. Letten op slakken.
- April: Bloei.
- Mei: Blad laten vergelen.
- Juni: Rust. De grond niet laten uitdrogen.
- Augustus: Dichte groepen scheiden. Nieuwe knollen bestellen.
- September: Verse knollen planten, 10 cm diep.
- Oktober: Planten. Laagje bladaarde geven.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De soortnaam dens-canis betekent ‘hondentand’ en verwijst naar de vorm van de witte knol.
- Van een verwante Japanse soort werd vroeger het zetmeel katakuriko gemaakt; vandaag maakt men dat meestal van aardappelen.
- Op warme, zonnige dagen buigen de bloemblaadjes verder naar achter dan bij koud weer.