Ooievaarsbek

Hoe herken je een ooievaarsbek?

Groeivorm

Lage, compacte rozet of kussen, 10–15 cm hoog en 25–30 cm breed.

Blad

Klein, rond van omtrek en diep ingesneden in vijf tot zeven lobben; grijsgroen en licht behaard.

Bloem

Komvormig, ongeveer 2,5 cm, lichtroze tot roze met donkere aders, van mei tot augustus.

Vrucht

Een snavelvormige vrucht die het zaad bij rijpheid wegslingert.

Wortels

Een stevige wortelstok; de plant groeit langzaam breder maar woekert niet.

Bloei: mei–augustus · Planten: maart–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Lange bloei van mei tot augustus, op een plant van amper 15 cm.
• Grijsgroen, fijn ingesneden blad dat ook zonder bloemen mooi is.
• Droogtebestendig: ideaal voor een rotstuin, grindtuin, trog of muurtje.
• Bijen en zweefvliegen bezoeken de open, komvormige bloemen.
• Weinig werk: geen snoei en geen steun nodig.

Waar staat een ooievaarsbek graag?

• Volle zon: hoe zonniger, hoe rijker de bloei.
• Zandige of lemige grond, neutraal tot kalkrijk, liefst met veel grind of steenslag.
• Droge grond die uitstekend draineert; natte voeten in de winter zijn fataal.
• Ideaal in een rotstuin, tussen stenen, op een muurtje of in een trog.
• Plant op 25–30 cm afstand.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Huislook: Rozetjes die op dezelfde droge, zonnige plek tussen de stenen groeien.
• Kruiptijm: Een geurig matje tussen de stenen, ook een bijenplant.
• Rotsanjer: Grijs blad en roze bloemen, een mooie herhaling van de ooievaarsbek.
• Blauw schapengras: Blauwgrijze pollen als rustig contrast in de grindtuin.

Hoe en wanneer plant je een ooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Meng zware grond met grof zand en grind, of plant op een verhoogde plek.
3. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit en zet de plant even diep als in de pot, niet dieper.
4. Houd 25–30 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en daarna alleen bij droogte tot hij is aangeslagen.
6. Leg een laagje grind rond de voet, zodat de rozet droog blijft.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig; alleen bij lange droogte in een pot of trog.

Bemesten

Niet nodig. Arme grond geeft een compactere plant met meer bloemen.

Grind

Een laagje grind houdt de rozet droog en voorkomt rot.

Uitgebloeide bloemen

Knip of pluk ze af: zo bloeit hij langer.

Verjongen

Na enkele jaren wordt het hart soms kaal; scheid de plant dan in het voorjaar.

Tip: Plant hem tussen stenen of in een grindbed met veel zon: een droge, warme voet is het geheim van een lange bloei.

Wanneer snoei je een ooievaarsbek?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Je kunt in de zomer uitgebloeide bloemen weghalen en in het voorjaar dode bladeren verwijderen.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemsteeltjes in de zomer af: zo bloeit hij langer.
• Haal in maart dode, bruine bladeren uit de rozet.
• Wordt de plant na de eerste bloeigolf rommelig, knip dan de lange, uitgebloeide bloemstelen weg tot bij het blad.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheiden

In maart–april: graaf de plant op en verdeel hem voorzichtig in stukken die elk een deel van de wortelstok en een rozet hebben.

Stekken

In het voorjaar stekken van jonge scheuten aan de voet nemen, met een stukje wortelstok, en in zanderige stekgrond zetten.

Zaaien

Kan in het voorjaar in een pot, maar rassen komen niet zuiver terug uit zaad.

Hoe komt een ooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: Belgische vorst is geen probleem.
• Natte winters zijn het grootste gevaar: zorg voor een uitstekende afwatering.
• In een trog of pot: zet hem in natte periodes tegen een muur of onder een afdakje, zodat hij droog blijft.
• Het blad sterft in de winter grotendeels af; in het voorjaar loopt hij weer uit.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: Gele bladeren en een rottende voet na een natte winter. Plant hem hoger en in grindrijke grond.
• Slakken: Vreten aan jonge bladeren in het voorjaar. Raap ze en strooi scherp grind rond de plant.
• Taxuskever: In potten en troggen vreten de larven aan de wortels en verwelkt de plant. Gebruik in de late zomer aaltjes tegen taxuskever.
• Weinig bloemen: Te veel schaduw of te rijke grond. Verplant naar een zonnige, arme plek.

Het jaar rond

• Maart: Dode bladeren weghalen. Planten of scheiden.
• April: Planten. Stekken nemen.
• Mei: Bloei begint. Bijen op de bloemen.
• Juni: Volle bloei. Uitgebloeide bloemen weghalen.
• Juli: Bloei. Lange, uitgebloeide bloemstelen weghalen.
• Augustus: Laatste bloei. Planten in een pot water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Grind rond de voet aanvullen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Geranium komt van het Griekse geranos, kraanvogel: de lange, snavelvormige vrucht lijkt op de snavel van die vogel. In het Nederlands werd dat een ooievaar.
• Cinereum betekent ‘asgrauw’ en verwijst naar het grijsgroene blad.
• De ‘geraniums’ in bloembakken zijn eigenlijk pelargoniums, een ander geslacht uit dezelfde familie.