Kruiptijm

Hoe herken je een kruiptijm?

Groeivorm

Kruipende, kussenvormige mat van 5–10 cm hoog en 40–50 cm breed, die zich langzaam uitbreidt.

Blad

Klein, ovaal, 4–8 mm, donkergroen en groenblijvend, met een kruidige tijmgeur.

Bloem

Kleine paarsroze bloemetjes in ronde hoofdjes, in juni–juli.

Geur

Kruidig en warm, vooral na betreding of in de zon.

Wortels

De liggende stengels wortelen op de grond, waardoor de mat vanzelf dichter wordt.

Bloei: juni–juli · Oogst en vruchten: mei–september · Planten: april–mei en september · Snoeien: april en juli

Waarom in je tuin?

• Een dicht, laag tapijt dat onkruid onderdrukt en betreding verdraagt.
• In juni–juli een zee van paarsroze bloemetjes: een magneet voor bijen en vlinders.
• Groenblijvend, dus ook in de winter een groen tapijt tussen stapstenen en grind.
• Geurt bij betreding: aangenaam langs paden en zitplekken.
• Droogtebestendig en vraagt weinig onderhoud.
• Het blad is eetbaar en bruikbaar als milde tijm in de keuken.

Waar staat een kruiptijm graag?

• Volle zon: in de schaduw wordt de mat ijl en bloeit hij weinig.
• Doorlatende, eerder schrale grond: zand, leem of klei met wat grind, zuur tot kalkrijk.
• Droog: staande nattigheid, vooral in de winter, is zijn grootste vijand.
• Plant op 25–30 cm van elkaar voor een dicht tapijt: ongeveer 10 planten per m².

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,1 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Vetkruid: Dezelfde zon en droogte; de vlezige bladeren contrasteren met de fijne tijm.
• Rotsroos: Bloeit tegelijk en vult de steenpartij met geel en roze.
• Schapengras: Fijn grijsgroen gras als achtergrond voor het paarse tapijt.
• Lavendel: Mediterrane geur en dezelfde zonnige, droge plek.

Hoe en wanneer plant je een kruiptijm?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, als de grond niet te nat of bevroren is.
2. Werk zware grond los en meng er zand of fijn grind door voor extra drainage.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond zachtjes aan.
4. Houd 25–30 cm tussen de planten voor een dicht tapijt.
5. Geef meteen water en strooi een laagje fijn grind rond de planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte af en toe flink water geven. Daarna redt hij zich zelf.

Bemesten

Niet nodig: te veel voeding geeft slap, ijl blad.

Mulchen

Een dun laagje fijn grind of split houdt het blad droog en voorkomt rot in natte winters.

Wieden

Houd het tapijt de eerste twee jaar vrij van onkruid met de hand; later sluit de mat zich.

Betreden

Hij verdraagt licht betreden, maar geef jonge planten de tijd om te wortelen.

Tip: Mulch met een laagje fijn grind: het houdt het blad droog en voorkomt rot in natte winters. Plant hem tussen stapstenen, dan geurt elke stap.

Wanneer snoei je een kruiptijm?

Snoeimaanden: april en juli.

Wanneer: Lichte snoei in april en een bijsnoei na de bloei, in juli.

Hoe:

• Knip in april dode, bruine toppen weg en haal losse takjes tussen de mat uit.
• Knip na de bloei in juli de uitgebloeide bloemhoofdjes en een deel van de nieuwe scheuten weg.
• Houd de mat compact: knip nooit tot in het oude, kale hout.

Let op: Snoei niet te laat in het najaar: nieuwe scheuten kunnen dan bevriezen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afsteken

In het voorjaar of in september een stuk met wortels van de rand van de mat afsteken en elders planten. Water geven.

Stekken

In juni–juli: stekken van 5–8 cm van niet-bloeiende toppen in zandige stekgrond, licht vochtig houden.

Hoe komt een kruiptijm de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C: in Vlaanderen is geen bescherming tegen vorst nodig.
• Natte winters zijn gevaarlijker dan koude: zorg voor goede drainage, eventueel met grind.
• In een pot: zet de pot beschut en tegen regen, zodat de wortels niet wegrotten.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: Bruine, afstervende stukken in natte winters. Zorg voor drainage en knip aangetaste delen weg.
• Kale plekken: Vooral in het midden van oudere planten of in de schaduw. Knip na de bloei bij en plant eventueel nieuwe stukjes.
• Onkruid: Gras en onkruid tussen de mat verstikken hem. Wied de eerste jaren met de hand.
• Ijle groei: Te weinig zon of te veel voeding. Zet hem zonniger en geef geen mest.

Het jaar rond

• Maart: Plek vrijmaken van bladeren en onkruid.
• April: Lichte snoei. Planten of afsteken.
• Mei: Planten. Onkruid wieden.
• Juni: Begin van de bloei: bijen en vlinders op bezoek.
• Juli: Bloei. Na de bloei licht terugknippen.
• Augustus: Zo nodig bijknippen. Jonge planten water geven bij droogte.
• September: Planten of afsteken. Stekken inplanten voor volgend jaar.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–juli)

Pluk de bloempjes in juni en juli, als de plant volop bloeit en op een droge ochtend. Knip de bloeiende toppen af en strijk de bloempjes met je vingers los, of gebruik de kleine toppen zoals ze zijn. Je kan ze gebruiken in siroop, thee of als eetbare versiering op salade en geitenkaas. Laat zeker genoeg bloemen staan voor bijen en hommels.

Blad (mei–september)

Knip de takjes met een schaar of mes op een droge ochtend, nadat de dauw verdwenen is. De smaak is het sterkst net voor en tijdens de bloei, maar je kan van mei tot september oogsten. Knip nooit meer dan een derde van de plant tegelijk en snoei niet in het oude, kale hout, want daar loopt de plant moeilijk opnieuw uit. Strijk de blaadjes met je vingers van de steeltjes, van boven naar onder. In soep en stoofpot kan je ook hele takjes meekoken en na afloop weghalen.

Bewaring

Verse tijm houdt een week in de koelkast, ingepakt in een vochtige doek of in een open zakje. Je kan takjes los invriezen in een zakje, of gehakte blaadjes in ijsblokjes met olijfolie; dat houdt tot 6 maanden. Gedroogde tijm bewaar je tot een jaar in een goed gesloten pot, droog en donker. Siroop houdt een half jaar in uitgekookte flessen.

Let op: Tijm is veilig als keukenkruid in gewone hoeveelheden. Neem de geconcentreerde etherische olie of thymol nooit in, en gebruik geen sterke extracten als voeding. Wie allergisch is voor lipbloemigen (zoals munt, salie, oregano en lavendel) kan ook op tijm reageren. Heb je twijfel, bijvoorbeeld bij zwangerschap, borstvoeding of medicijngebruik, vraag dan advies aan je arts of apotheker voor je tijmthee dagelijks drinkt. Wilde tijm (kruiptijm) groeit op beschermde duinen en heide en is zeldzaam: pluk niet in natuurgebieden, maar oogst van planten in de tuin. Gekochte planten uit het tuincentrum kunnen behandeld zijn: laat ze enkele weken uitgroeien en was de takjes goed. Pluk niet langs drukke wegen of op plekken waar honden komen, gebruik alleen planten die duidelijk naar tijm ruiken, en eet nooit iets wat je niet met zekerheid herkend hebt.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Tijmsiroop met citroen (Siroop · ± 600 ml · 20 min + 1 uur trekken)
• Verse tijmthee (Thee · 2 kopjes · 10 min)
• Gedroogde tijm (Gedroogd · ± 25 g gedroogde blaadjes · 15 min + 1–2 weken drogen)
• Ovenaardappelen met tijm en knoflook (Gerecht · 4 personen · 55 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De soortnaam praecox is Latijn voor ‘vroeg’.
• Tijmsoorten kruisen gemakkelijk onderling, daarom is het onderscheiden van de wilde tijmen een lastig karwei.
• Bij betreding komen de geurige oliën in het blad vrij: je ruikt hem vaak voor je hem ziet.