Ooievaarsbek

Hoe herken je een ooievaarsbek?

Groeivorm

Lage mat van 10–15 cm hoog die met korte uitlopers langzaam uitgroeit tot zo’n 50 cm breed.

Blad

Klein, rond en handvormig ingesneden in vijf tot zeven lobben, glanzend frisgroen; rood tot oranje in de herfst en deels wintergroen.

Bloem

Platte, zachtroze bloemen van ongeveer 2,5 cm, in juni en juli.

Vrucht

Een snavelvormige vrucht die het zaad bij rijpheid wegslingert.

Wortels

Korte, ondiepe wortelstokken en uitlopers.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Een dichte, lage bodembedekker die onkruid weinig kans geeft.
• Een zee van zachtroze bloemen in juni en juli.
• Glanzend blad dat in de herfst rood en oranje kleurt en deels blijft staan in de winter.
• Sterk en makkelijk: groeit in zon en halfschaduw, op droge tot normale grond.
• De open bloemen worden graag bezocht door bijen.

Waar staat een ooievaarsbek graag?

• Volle zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst en kleurt hij het mooist in de herfst.
• Zandige of lemige grond, zuur, neutraal of kalkrijk, die goed draineert.
• Droge tot normale grond; natte, zware grond verdraagt hij slecht.
• Ideaal in een rotstuin, tussen tegels, op een muurtje of vooraan in de border.
• Plant op 25–30 cm afstand; na een paar jaar sluit de mat.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Dalmatisch klokje: Komt uit dezelfde streek en vormt paarse kussentjes op dezelfde plek.
• Huislook: Strakke rozetten als contrast met het ronde, glanzende blad.
• Kruiptijm: Een geurig matje tussen de stenen, ook een bijenplant.
• Vetkruid: Lage soorten met gele of roze bloemen voor tussen de stenen.

Hoe en wanneer plant je een ooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond los en meng zware grond met grof zand of fijn grind.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 25–30 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en houd de grond de eerste weken licht vochtig.
6. Een laagje grind tussen de planten houdt onkruid weg tot de mat gesloten is.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Niet nodig; in arme grond blijft de mat compact.

Uitgebloeide bloemen

Mogen blijven staan; knip ze na de bloei weg als je het netter wilt.

Wieden

Houd de mat het eerste jaar onkruidvrij; daarna sluit hij zelf.

Verjongen

Wordt het midden na jaren kaal, steek dan in het voorjaar stukken van de rand af en plant die opnieuw.

Tip: Laat hem tussen stenen of tegels uitlopen: in de spleten vormt hij snel een dichte, glanzende mat, die in de herfst rood kleurt.

Wanneer snoei je een ooievaarsbek?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Na de bloei, in juli–augustus, kun je de uitgebloeide bloemstelen wegknippen.

Hoe:

• Knip na de bloei de uitgebloeide bloemstelen tot bij het blad weg.
• Laat het blad in de herfst staan: de rode kleur is mooi en beschermt de plant.
• Haal in maart dode bladeren tussen de nieuwe groei weg.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheiden

In maart–april of in september: steek een stuk met wortels en blad van de rand af en plant het meteen elders. Het slaat makkelijk aan.

Zaaien

Kan in het voorjaar in een pot; de witte vorm komt niet altijd zuiver terug uit zaad.

Hoe komt een ooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• Een deel van het blad blijft in de winter staan, vaak rood gekleurd.
• Natte grond in de winter kan rot geven: zorg voor een goede afwatering.
• In een trog of pot overwintert hij buiten, als het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Rot: Bruine, slappe plekken in de mat na een natte winter. Verbeter de afwatering met grind.
• Slakken: Vreten soms aan jonge bladeren. Raap ze ’s avonds.
• Kaal midden: Na jaren wordt het hart open. Steek jonge stukken van de rand af en herplant ze.
• Weinig bloemen: Te diepe schaduw. Geef hem een zonniger plek.

Het jaar rond

• Maart: Dode bladeren weghalen. Planten of scheiden.
• April: Planten. Onkruid wieden tussen jonge planten.
• Mei: De knoppen verschijnen.
• Juni: Bloei begint. Bijen op de bloemen.
• Juli: Volle bloei. Planten in een pot water geven bij droogte.
• Augustus: Uitgebloeide bloemstelen wegknippen.
• September: Planten of scheiden.
• Oktober: Herfstkleur rood en oranje. Planten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Dalmaticum verwijst naar Dalmatië, de kuststreek in Kroatië waar de plant in het wild groeit.
• Uit een kruising met Geranium macrorrhizum ontstond Geranium × cantabrigiense, genoemd naar Cambridge; dezelfde kruising werd later ook in het wild in Kroatië gevonden.
• Zoals bij alle ooievaarsbekken slingert de rijpe vrucht de zaden een eind weg.