Toverhazelaar

Hoe herken je een toverhazelaar?

Groeivorm

Losse, brede struik van ongeveer 3 m hoog en breed, met schuin opgaande en uitwaaierende takken; groeit traag.

Blad

Breed eirond tot rond, 5–10 cm, met een golvend getande rand, verspreid staand; lijkt op hazelaarblad. In de herfst geel, oranje tot rood.

Bloem

Kleine trosjes op de kale twijgen, van januari tot maart. Vier smalle, gekroesde kroonblaadjes van 1–2 cm, met een roodachtige kelk.

Geur

Licht en fris; het best te ruiken op een zachte, zonnige winterdag of in een warme kamer.

Vrucht

Kleine, houtige doosvruchtjes die in de herfst openspringen en twee zwarte zaden wegschieten.

Wortels

Vrij ondiep en fijn vertakt; hij verdraagt verplanten slecht.

Bloei: januari–maart · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart–april

Waarom in je tuin?

• Bloeit midden in de winter, als bijna niets anders in bloei staat.
• Een vroege voedselbron voor bijen op zachte winterdagen.
• Prachtige herfstkleur in geel, oranje en rood: twee seizoenen sierwaarde.
• Bloeiende takken zijn mooi in een vaas en binnen ruik je de geur beter.
• Een mooie solitair: één struik is al een blikvanger in de wintertuin.
• Weinig werk: hij hoeft nauwelijks gesnoeid te worden.

Waar staat een toverhazelaar graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst, als de grond maar niet uitdroogt.
• Humusrijke, vochthoudende zand-, leem- of veengrond, zuur tot neutraal; kalkrijke grond geeft gele bladeren.
• Normaal vochtig: niet droog en niet drassig. Zware, natte klei is niets voor hem.
• Een beschutte plek voor een donkere achtergrond, zoals een groenblijvende haag, laat de gele bloemen het best uitkomen.
• Reken op 3 m ruimte: hij groeit traag, maar wordt breed.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

3 m hoog, 3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokje: Witte tapijtjes onder de struik, in dezelfde weken in bloei.
• Lenteroos: Bloeit ook in de winter en houdt van dezelfde humusrijke grond.
• Winterakoniet: Geel bij geel: kleine bekertjes aan de voet.
• Witte kornoelje: Zijn felrode twijgen geven kleur naast de gele bloemen.
• Elfenbloem: Een stevige bodembedekker in de halfschaduw onder de struik.

Hoe en wanneer plant je een toverhazelaar?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Kies meteen de definitieve plek: een toverhazelaar verdraagt verplanten slecht.
3. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er bladcompost door.
4. Zet de plant even diep als in de pot; bij een geënte plant blijft de entplaats boven de grond.
5. Houd ongeveer 3 m afstand tot andere struiken en paden.
6. Geef meteen een flinke gieter water en leg een laag bladcompost of schors rond de voet.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte wekelijks water geven. Ook later in droge zomers bijgieten: droogte in de zomer kost bloemknoppen.

Bemesten

In maart–april een laagje compost of wat organische mest; meer is niet nodig.

Mulchen

Bladcompost of schors houdt de wortels koel en vochtig en de grond licht zuur.

Wilde scheuten

Veel toverhazelaars zijn geënt. Scheuten met ander blad die onder de entplaats of uit de grond opkomen, knip je meteen aan de basis weg.

Pot

Jonge planten kunnen een paar jaar in een grote pot met zure potgrond; geef dan regelmatig water.

Tip: Plant hem waar je hem vanuit het raam ziet, het liefst met de lage winterzon erachter: dan lichten de gele bloempjes op. Een donkere, groenblijvende achtergrond doet hetzelfde.

Wanneer snoei je een toverhazelaar?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: Een toverhazelaar hoeft nauwelijks gesnoeid te worden. Is het toch nodig, snoei dan licht meteen na de bloei, eind maart of in april.

Hoe:

• Knip dode, zieke of kruisende takken weg tot in gezond hout.
• Een te lange tak kort je in tot net boven een zijtak of een knop; zo blijft de natuurlijke vorm behouden.
• Verwijder wilde scheuten van de onderstam zo laag mogelijk.
• Takken voor de vaas snijd je in de winter, verspreid over de hele struik.

Let op: Snoei nooit hard en niet in de herfst: hij loopt traag uit uit oud hout en je knipt de bloemknoppen weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

In het voorjaar een lage tak licht inkerven, in de grond vastpinnen en afdekken met aarde. Na één à twee jaar heeft hij wortels en kun je hem loskoppelen.

Zaaien

Zaad vraagt geduld: het kiemt vaak pas na twee winters. Rassen komen uit zaad niet zuiver terug.

Hoe komt een toverhazelaar de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België geen bescherming nodig.
• De bloemen verdragen vorst: bij strenge kou rollen de kroonblaadjes zich op en bij dooi gaan ze weer open.
• In een pot: zet hem tegen een beschutte muur en wikkel de pot in jute, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Weinig bloei: Jonge planten bloeien soms nog weinig. Ook droogte in de zomer of te veel schaduw kosten bloemen: geef water bij droogte en kies een lichte plek.
• Wilde scheuten: Scheuten met ander, vaak groter blad uit de voet komen van de onderstam. Knip ze meteen weg, anders verdringen ze het ras.
• Gele bladeren: Gele bladeren met groene nerven wijzen op te kalkrijke grond. Geef bladcompost of zure potgrond en giet met regenwater.
• Verbrand blad: Bruine, droge bladranden in de zomer, door droogte of hete zon. Water geven en mulchen.

Het jaar rond

• Januari: Bloei: gele, gekroesde bloempjes op de kale takken. Takken snijden voor de vaas.
• Februari: Volle bloei. Op zachte dagen bezoeken bijen de bloemen.
• Maart: Einde van de bloei. Planten. Licht snoeien meteen na de bloei.
• April: Planten. Licht snoeien, wilde scheuten weghalen. Compost geven en afleggen.
• Mei: Mulch aanbrengen. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte, zodat er veel bloemknoppen komen.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• Oktober: Planten. Herfstkleur in geel, oranje en rood.
• November: Planten. Bladcompost rond de voet.
• December: De bloemknoppen zwellen. Pot beschermen tegen strenge vorst.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In de herfst springen de zaaddoosjes plots open en schieten ze de zwarte zaden enkele meters ver weg.
• Bij vorst rollen de smalle kroonblaadjes zich op als bescherming en bij zachter weer ontrollen ze zich weer. Zo gaat één bloem wekenlang mee.
• De bekende hybride Hamamelis × intermedia is een kruising tussen deze Japanse en de Chinese toverhazelaar (Hamamelis mollis).