Ierse klimop

Hoe herken je een Ierse klimop?

Groeivorm

Groenblijvende klimmer met hechtwortels, tot 10 m hoog en 5 m breed. Zonder steun kruipt hij als bodembedekker over de grond.

Blad

Groot, leerachtig en glanzend donkergroen, met drie tot vijf ondiepe lobben; duidelijk groter dan bij gewone klimop.

Bloeiende takken

Bovenaan, waar hij niet verder kan klimmen, vormt hij struikvormige takken met ongelobde, ruitvormige bladeren. Alleen die takken bloeien.

Bloem

Bolronde schermen van kleine, geelgroene bloempjes vol nectar, in september–november.

Vrucht

Zwarte bessen in trosjes, rijp in de late winter en het vroege voorjaar.

Bloei: september–november · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: februari en september

Waarom in je tuin?

• Bekleedt snel een kale muur, schutting of tuinmuur en blijft het hele jaar groen.
• Een van de beste bodembedekkers voor diepe schaduw, bijvoorbeeld onder bomen.
• Bloeit in september–november, als bijna niets anders nog bloeit: een laatste nectarbron voor bijen, zweefvliegen en vlinders.
• De zwarte bessen rijpen in de late winter, net als vogels weinig ander voedsel vinden.
• Een dichte klimopwand biedt nestplaatsen en beschutting aan vogels en insecten.

Waar staat een Ierse klimop graag?

• Zon, halfschaduw of diepe schaduw: hij groeit overal, maar in de schaduw blijft het blad het mooist.
• Vrijwel elke grond die niet drijfnat staat: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; eenmaal ingeworteld kan hij goed tegen droogte, ook onder bomen.
• Kies een muur in goede staat, zonder losse voegen, en hou hem weg van houten gevelbekleding en dakgoten.
• Tegen een muur plant je om de meter; als bodembedekker reken je 3–4 planten per m².

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

10 m hoog, 5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Varens: Samen een sfeervolle groene schaduwhoek.
• Sneeuwklokje: Wit tussen het donkere groen, in februari.
• Narcis: Steekt in het voorjaar door het klimoptapijt heen.
• Lenteroos: Bloeit in de late winter in dezelfde schaduw.
• Hosta: Grote, lichtere bladeren tegen het donkere klimopblad.

Hoe en wanneer plant je een Ierse klimop?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of september–oktober, als de grond vochtig maar niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat iets groter dan de pot en meng er wat compost door. Tegen een muur plant je 30–40 cm van de muur.
3. Zet de plant even diep als in de pot. Leg de ranken schuin tegen de muur of bind ze aan een stok die tegen de muur leunt.
4. Als bodembedekker leg je de ranken uit over de grond en pin je ze vast met een paar haakjes; ze wortelen dan sneller.
5. Druk aan en geef meteen een flinke gieter water.
6. Mulch tussen de planten tot ze de grond bedekken; dat houdt het onkruid weg.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks, zeker tegen een muur of onder bomen. Daarna redt hij zich zelf.

Bemesten

Meestal niet nodig. Een laag compost in het voorjaar helpt een jonge aanplant op gang.

Leiden

Alleen nieuwe scheuten hechten zich vast. Leid de jonge ranken de eerste maanden naar de muur.

Controle

Kijk elk jaar of hij niet in dakgoten, onder dakpannen of achter regenpijpen kruipt.

Onkruid

Wied bij een bodembedekker de eerste twee jaar tussen de planten; daarna sluit het tapijt.

Tip: Knip hem elk jaar in februari weg uit dakgoten, van dakpannen en rond ramen, en trek ranken nooit met kracht van de muur: knip ze los en laat ze verdrogen.

Wanneer snoei je een Ierse klimop?

Snoeimaanden: februari en september.

Wanneer: In februari, voor het broedseizoen, en als het nodig is nog eens in september, als de jongen uitgevlogen zijn.

Hoe:

• Knip ranken weg uit dakgoten, van dakpannen en rond ramen, deuren en ventilatieroosters. Hou een strook van 30–50 cm vrij.
• Trek ranken niet met kracht van de muur: knip ze los, laat ze verdrogen en borstel de hechtwortels later weg.
• Een bodembedekker kun je in februari kort scheren met een heggenschaar of de grasmaaier op de hoogste stand.
• Laat bovenaan de bloeiende, struikvormige takken zoveel mogelijk staan: daar komen de bloemen en bessen.

Let op: Draag handschoenen en lange mouwen: het sap kan de huid irriteren. Klimop is een geliefde nestplaats, dus snoei niet in het broedseizoen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Van juni tot september: stukken van 10–15 cm van jonge, klimmende ranken, in stekgrond of zelfs in een glas water. Ze wortelen heel gemakkelijk.

Gewortelde ranken

Liggende ranken wortelen vanzelf. Steek in het voorjaar of de herfst stukken met wortels af en plant ze over.

Struikklimop

Stekken van de bloeiende takken bovenaan groeien uit tot een struikje dat niet klimt maar wel bloeit en bessen draagt.

Hoe komt een Ierse klimop de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C en de hele winter groen: bescherming is niet nodig.
• In strenge winters kan blad in de gure wind bruin worden; in het voorjaar loopt hij weer uit.
• De bessen rijpen van januari tot maart en zijn dan een welkome voedselbron voor merels, lijsters en houtduiven.
• Een klimopwand is in de winter een schuilplaats voor vogels en overwinterende insecten.

Ziektes en plagen

• Schade aan muren: Op een muur met losse voegen of zachte kalkmortel groeien de hechtwortels in de kieren. Op gezond metselwerk is dat zelden een probleem; laat oude muren eerst nakijken.
• Goten en daken: Ranken kruipen in dakgoten, onder dakpannen en achter houtwerk. Knip hem elk jaar terug tot onder de dakrand.
• Te zwaar: Op een oude schutting of een zwakke boom kan een dikke klimoplaag veel wind vangen. Dun hem uit of knip hem op tijd terug.
• Trage start: Het eerste jaar lijkt hij nauwelijks te groeien, omdat hij eerst wortels vormt. Geduld: daarna gaat het snel.

Het jaar rond

• Januari: De bessen rijpen en worden zwart. Rust.
• Februari: Snoeien: wegknippen uit dakgoten, van dakpannen en rond ramen, voor het broedseizoen. Bodembedekker kort scheren.
• Maart: Planten. Zwarte bessen voor de vogels.
• April: Planten. Jonge ranken naar de muur leiden.
• Juni: Stekken nemen. Jonge planten water geven bij droogte.
• Augustus: Stekken nemen. Water geven bij droogte.
• September: Planten. Nog eens bijknippen rond ramen en goten. De bloei begint.
• Oktober: Planten. Volle bloei: de wand zoemt van de bijen en zweefvliegen.
• November: Laatste bloemen. Laat de bloeiende takken staan voor de bessen.
• December: Groen in de winter. Schuilplaats voor vogels.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Blad en bessen van klimop zijn giftig: ze bevatten saponinen, die bij opeten braken, buikpijn en diarree geven, bij kinderen en ook bij honden en katten. De zwarte bessen rijpen in de late winter en het vroege voorjaar, als er weinig andere bessen zijn, en hangen tegen een muur of schutting soms binnen handbereik van kinderen. Het sap kan de huid irriteren, met roodheid, jeuk en soms blaren, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit: draag handschoenen en lange mouwen, en was daarna je handen. Ruim het snoeisel op waar kinderen of huisdieren spelen. Vogels eten de bessen wel zonder problemen, en de late bloemen zijn belangrijk voor bijen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Klimop is geen parasiet: met zijn hechtwortels houdt hij zich alleen vast. Water en voedsel haalt hij gewoon uit de grond.
• De klimopbij, een wilde bij die je ook in België steeds vaker ziet, verzamelt bijna alleen stuifmeel van klimop en vliegt in september–oktober, precies als hij bloeit.
• Klimop heeft twee gezichten: klimmende ranken met gelobd blad, en bovenaan struikvormige bloeitakken met ongelobd blad. Stekken van die bloeitakken klimmen meestal niet meer.