Hortensia

Hoe herken je een hortensia?

Groeivorm

Losse, opgaande tot brede struik van 2–3 m hoog en breed, met stevige, behaarde jonge takken.

Blad

Groot, langwerpig eirond, 10–25 cm, mat donkergroen en fluweelachtig behaard; ruw aan de bovenkant, zachter onderaan.

Bloem

Platte kantschermen van 15–25 cm breed aan de toppen van de takken, in juli en augustus.

Kleur

Een hart van lila tot paarsblauwe bloempjes, met een krans van witte tot lichtroze-lila sierbloemen.

Uitlopen

Hij loopt pas laat in het voorjaar uit; de jonge scheuten zijn gevoelig voor late nachtvorst.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart–april

Waarom in je tuin?

• Groot, fluweelachtig blad dat de schaduwtuin een exotische, bosachtige sfeer geeft.
• Bloeit in juli en augustus, als veel voorjaarsheesters al lang uitgebloeid zijn.
• De lila kantschermen trekken bijen aan, vooral de vruchtbare bloempjes in het midden.
• Weinig snoeiwerk: alleen dood hout weghalen.
• Een sterke solitair voor een beschutte hoek of de rand van een bos.

Waar staat een hortensia graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw, bijvoorbeeld onder hoge bomen; in volle zon verbrandt het grote blad.
• Humusrijke, vochthoudende grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal.
• Een vochtige grond is ideaal; zorg wel dat er geen water blijft staan.
• Beschut tegen harde wind, die de grote bladeren scheurt, en tegen koude voorjaarswind.
• Reken op 2–2,5 m ruimte: hij wordt breed en heeft plaats nodig om tot zijn recht te komen.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

2,5 m hoog, 2,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Varens: Fijn, groen blad als contrast met de grote, ruwe bladeren.
• Hosta: Rustige, grote bladeren aan de voet, in dezelfde halfschaduw.
• Elfenbloem: Een sterke bodembedekker voor droge en vochtige schaduw onder de struik.
• Japanse anemoon: Bloeit door in augustus en september, in roze en wit.
• Kaukasisch vergeet-mij-nietje: Blauwe voorjaarsbloempjes voor de hortensia uitloopt.

Hoe en wanneer plant je een hortensia?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een ruim plantgat, twee keer zo breed als de kluit, en meng er een paar scheppen bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 2–2,5 m afstand tot andere struiken en minstens 1 m tot een muur of pad.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent.
6. Leg een laag mulch van bladcompost of houtsnippers rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Ook later in droge zomers ruim water: het grote blad verdampt veel.

Bemesten

In april een laag compost of wat organische mest voor bloeiende heesters. Niet na juli bemesten.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost houdt de grond koel en vochtig, zoals in een bos.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze in de winter staan; knip ze in het voorjaar af boven een gezonde knop.

Ruimte

Geef hem plaats en snoei hem niet in vorm: zijn natuurlijke, losse groei is net zijn charme.

Tip: Plant hem in beschutte halfschaduw en snoei in het voorjaar alleen dood hout en de oude schermen weg. Zo houdt hij zijn natuurlijke vorm en bloeit hij elk jaar rijk.

Wanneer snoei je een hortensia?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: Eind maart tot april, als de knoppen uitlopen en je goed ziet welk hout dood is.

Hoe:

• Knip dode en bevroren takken terug tot op gezond hout.
• Knip de uitgebloeide schermen af boven een paar gezonde knoppen.
• Haal om de paar jaar een oude, kale tak aan de voet weg om de struik jong te houden.
• Laat de andere takken ongemoeid: hard terugsnoeien kost bloemen.

Let op: Snoei hem niet kort zoals een boshortensia: de bloemen komen aan de toppen van takken die al op de struik staan.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte stekken

In juni–juli: stekken van 10–15 cm van niet-bloeiende scheuten, grote bladeren halveren, in vochtige stekgrond onder plastic.

Afleggen

Buig in het voorjaar of de zomer een lage tak naar de grond, kras de schors licht in en pin hem vast onder wat aarde. Na een jaar loskoppelen.

Hoe komt een hortensia de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in Belgische tuinen overleeft hij gewoon buiten.
• Late nachtvorst in april of mei kan de jonge scheuten bevriezen; dek jonge planten dan een nacht af met vliesdoek.
• Een beschutte plek tussen andere struiken of bomen beschermt hem tegen koude wind.
• In het eerste jaar helpt een dikke laag bladcompost of bladeren rond de voet tegen strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Bevroren jonge scheuten: Bruine, slappe scheuten na een late nachtvorst. Knip ze weg tot op gezond hout; er komen nieuwe scheuten, al bloeit hij dan soms minder.
• Gescheurd of verbrand blad: Door wind of felle zon. Kies een beschutte plek in halfschaduw.
• Hangend blad: Teken van droogte. Geef ruim water aan de voet en mulch de grond.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Dode takken wegknippen zodra je ze herkent.
• April: Snoei afwerken: uitgebloeide schermen en bevroren hout weg. Compost en mulch geven.
• Mei: Jong blad beschermen bij late nachtvorst. Letten op bladluis.
• Juni: Water geven bij droogte. Zachte stekken nemen.
• Juli: Begin van de bloei. Ruim water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Water geven. Niet meer bemesten.
• September: De schermen verkleuren en drogen.
• Oktober: Planten. Bladval.
• November: Planten. Uitgebloeide schermen laten staan.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam aspera betekent ‘ruw’ en verwijst naar het behaarde, ruw aanvoelende blad.
• De ondersoort sargentiana is genoemd naar Charles Sprague Sargent, de eerste directeur van het Arnold Arboretum in Boston.
• Net als bij andere kanthortensia’s zijn de grote sierbloemen aan de rand steriel: ze lokken insecten naar de kleine, vruchtbare bloempjes in het midden.