Tuinkers

Hoe herken je een tuinkers?

Groeivorm

Eenjarige plant met dunne, rechtopgaande stengels. Als je hem laat doorschieten, wordt hij 20–30 cm hoog.

Blad

De kiemblaadjes zijn driedelig en gesteeld; de latere bladeren fijn ingesneden, glad of gekruld, frisgroen.

Bloem

Kleine witte tot lichtroze bloempjes met vier kroonblaadjes, in juni–juli bij planten die je laat doorgroeien.

Smaak

Fris en pittig, licht scherp, zoals mosterd en radijs.

Zaad

Klein en roodbruin. Het wordt slijmerig als het nat wordt en blijft daardoor aan de ondergrond kleven.

Bloei: juni–juli · Oogst en vruchten: maart–oktober · Zaaien: januari–december

Waarom in je tuin?

• Razendsnel: na 7–10 dagen kan je binnen al knippen.
• Het hele jaar te zaaien op de vensterbank, ook midden in de winter.
• Geen tuin nodig: een schaaltje met vochtig keukenpapier of watten volstaat.
• Een frisse, pittige smaak op brood, in een eiersalade, op soep of over een salade.
• Buiten een handige, snelle tussenteelt tussen tragere groenten.

Waar staat een tuinkers graag?

• Binnen: een lichte vensterbank, maar niet in de felle middagzon. Bij te weinig licht worden de stengels lang en bleek.
• Buiten: zon of halfschaduw. In de zomer liefst halfschaduw, zodat hij minder snel doorschiet.
• Elke luchtige, vochthoudende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• De ondergrond moet altijd vochtig blijven, zonder uit te drogen en zonder onder water te staan.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -5 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Radijs: Nog een snelle teelt: na een paar weken oogst je beide.
• Wortel: Zaai kers als tussenteelt tussen de trage wortelrijen; hij is geoogst voor de wortels de ruimte nodig hebben.
• Sla: Een pittige aanvulling op zachte sla, in de moestuin en op het bord.
• Bieslook: Nog een makkelijk kruid voor de vensterbank of de kruidenbak.

Hoe en wanneer plant je een tuinkers?

1. Binnen: leg een paar lagen vochtig keukenpapier, watten of een dun laagje potgrond in een schaaltje.
2. Strooi het zaad dicht maar zonder hoopjes en druk het licht aan; bedekken is niet nodig.
3. Houd de ondergrond vochtig met een plantenspuit en zet het schaaltje op kamertemperatuur: na 1–2 dagen kiemt het zaad.
4. Buiten: zaai van maart tot mei en in augustus–september dun in rijen, 0,5 cm diep, of breedwerpig op een fijn geharkt bed.
5. Houd de grond vochtig tot je oogst, het liefst met een fijne broes.
6. Zaai elke week een nieuwe portie voor een doorlopende oogst.

Verzorgen

Water

Controleer dagelijks: kiemplantjes drogen snel uit. Sproei binnen met een plantenspuit en buiten met een fijne broes.

Licht

Zet binnen gezaaide kers na het kiemen bij het licht, anders blijven de blaadjes geel.

Oogsten

Knip met een schaar net boven de ondergrond als de plantjes 5–8 cm hoog zijn, na 7–10 dagen. Buiten gezaaide planten kan je enkele keren knippen.

In de keuken

Gebruik hem vers en rauw: op brood, in een eiersalade, op soep of in een salade. Bij koken verdwijnt de frisse smaak snel.

Bemesten

Niet nodig: het zaad bevat genoeg reserves voor de korte teelt.

Tip: Zaai elke week een klein schaaltje: zo heb je altijd verse kers. Buiten zaai je van maart tot mei en weer vanaf augustus, want in de zomerhitte schiet hij snel door.

Wanneer snoei je een tuinkers?

Wanneer: Tuinkers wordt niet gesnoeid: je knipt hem gewoon om te oogsten.

Hoe:

• Knip met een scherpe schaar net boven de ondergrond, als de plantjes 5–8 cm hoog zijn.
• Buiten gezaaide planten die je laat doorgroeien, kan je enkele keren knippen; laat telkens een stukje stengel staan.
• Planten die beginnen door te schieten, worden scherp en taai: oogst ze dan meteen of trek ze uit.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Tuinkers vermeerder je alleen met zaad. Laat een paar buitenplanten bloeien; de platte hauwtjes rijpen in de zomer. Knip ze af als ze bruin zijn, laat ze nadrogen en bewaar het zaad droog en koel.

Hoe komt een tuinkers de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Verdraagt lichte vorst tot ongeveer −5 °C, maar groeit in de winter buiten nauwelijks.
• In de winter zaai je binnen op de vensterbank: zo heb je het hele jaar verse kers.
• Met weinig licht in december–januari duurt het wat langer en worden de stengels langer: zet het schaaltje zo licht mogelijk.

Ziektes en plagen

• Doorschieten: In zomerhitte en lange dagen vormt hij snel bloemstengels en wordt hij scherp. Zaai daarom niet buiten in juni–juli, of kies een plek in de halfschaduw.
• Schimmel: Bij een te natte, warme ondergrond zonder luchtcirculatie kan het zaad rotten. Let op: de fijne witte pluisjes aan de worteltjes zijn wortelharen, geen schimmel.
• Aardvlo: Kleine springende kevertjes vreten gaatjes in het blad van buitenplanten, vooral bij droog weer. Houd de grond vochtig of dek af met fijn insectengaas.
• Lange, bleke stengels: Te weinig licht. Zet het schaaltje na het kiemen op een lichte vensterbank.
• Slakken: Buiten vreten ze jonge plantjes op. Controleer ’s avonds en raap ze weg.

Het jaar rond

• Januari: Binnen zaaien op de vensterbank.
• Februari: Binnen zaaien.
• Maart: Binnen zaaien. Eerste buitenzaai.
• April: Buiten zaaien in rijen. Binnen zaaien.
• Mei: Buiten zaaien en oogsten.
• Juni: Binnen zaaien; buiten schiet hij door. Bloei bij doorgegroeide planten.
• Juli: Binnen zaaien. Zaad oogsten van doorgeschoten planten.
• Augustus: Buiten opnieuw zaaien.
• September: Buiten zaaien en oogsten.
• Oktober: Binnen zaaien.
• November: Binnen zaaien.
• December: Binnen zaaien voor verse kers bij de feestdagen.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (maart–oktober)

Tuinkers groeit razendsnel: knip de jonge plantjes 1 tot 2 weken na het zaaien, als ze 5 tot 8 cm hoog zijn, net boven de grond. Buiten kan dat van maart tot oktober, op de vensterbank (op een vochtig keukenpapier) het hele jaar. Zaai elke twee weken een beetje voor een doorlopende oogst. De smaak is pittig en peperig, zoals mosterd: op een boterham met ei of kaas, in salade, soep en groene saus.

Bewaring

Tuinkers is het lekkerst vers geknipt. In een doosje in de koelkast blijft hij 2 à 3 dagen goed. Drogen of invriezen kan niet: knip enkel wat je nodig hebt en laat de rest doorgroeien.

Let op: Tuinkers is veilig en ideaal om met kinderen te kweken. Spoel hem goed. Koop zaad dat bedoeld is om te eten of te kiemen (geen behandeld zaaizaad voor de akker). Kiemgroenten groeien warm en vochtig: houd het bakje schoon en gooi het weg als het muf ruikt of schimmelt.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Eiersalade met tuinkers (Gerecht · 4 boterhammen · 20 min)
• Tuinkerssoep (Gerecht · 4 personen · 30 min)

Wist je dat?

• Tuinkerszaad wordt slijmerig als het nat wordt: zo kleeft het aan keukenpapier of watten en droogt het minder snel uit.
• Je herkent tuinkers aan zijn kiemblaadjes: die zijn opvallend driedelig.
• In Engeland wordt hij traditioneel samen met kiemende mosterd verkocht als ‘mustard and cress’.