Ligularia

Hoe herken je een ligularia?

Groeivorm

Brede pol van 90–120 cm hoog in bloei en 60–90 cm breed.

Blad

Rond tot niervormig, tot 30 cm breed, getande rand, op lange stelen; bij sommige rassen paarsbruin aan de onderkant.

Bloem

Margrietachtige bloemhoofdjes van 7–10 cm in losse trossen, van juli tot september.

Kleur

Oranjegeel met een bruin hart.

Wortels

Een dikke, vlezige wortelstok met veel wortels; de pol wordt langzaam breder.

Bloei: juli–september · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en september

Waarom in je tuin?

• Groot, opvallend blad dat de hele zomer structuur geeft aan een schaduwborder.
• Warme, oranjegele bloemen van juli tot september, als veel schaduwplanten al uitgebloeid zijn.
• Een van de beste planten voor natte grond, langs een vijver of beek.
• Bijen bezoeken de bloemen.
• Rassen met donker blad zorgen voor een mooi kleurcontrast.

Waar staat een ligularia graag?

• Halfschaduw tot schaduw, liefst zonder middagzon: in de zon hangen de bladeren slap.
• Rijke leem-, klei- of veengrond, zuur tot neutraal.
• Nat tot altijd vochtig: de grond mag nooit uitdrogen. Ideaal aan een vijverrand.
• Beschut tegen harde wind, die de grote bladeren beschadigt. Plant 75–90 cm uit elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

1 m hoog, 0,8 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote bladeren in een andere vorm en kleur, op dezelfde vochtige, schaduwrijke plek.
• Koningsvaren: Een hoge varen voor natte grond, met fijn blad naast de ronde bladeren.
• Astilbe: Roze en rode pluimen in dezelfde vochtige halfschaduw.
• Siberische lis: Smalle, rechte bladeren en blauwe bloemen aan de vijverrand.

Hoe en wanneer plant je een ligularia?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er veel compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 75–90 cm tussen de planten.
5. Geef meteen een paar gieters water en leg een dikke laag mulch rond de voet.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd vochtig. In droge zomers elke dag water geven als hij niet bij water staat.

Bemesten

In maart een flinke laag compost of organische mest.

Mulchen

Een dikke laag compost of bladaarde houdt de grond nat en koel.

Slakken

Bescherm de jonge scheuten in april–mei: daar zijn slakken dol op.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloemstengels in september aan de voet weg, tenzij je de zaadpluizen wilt zien.

Scheuren

Om de 4–5 jaar als de pol te groot wordt of minder bloeit.

Tip: Plant hem aan een vijverrand of in een natte hoek zonder middagzon, en bescherm de jonge scheuten vroeg in het voorjaar tegen slakken.

Wanneer snoei je een ligularia?

Snoeimaanden: maart en september.

Wanneer: Knip in september de uitgebloeide bloemstengels weg. Het blad valt na de eerste vorst in elkaar; knip het in maart weg, voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemstengels in september tot aan de voet weg.
• Laat het afgestorven blad in de winter liggen als bescherming, of ruim het op als het slakken aantrekt.
• Knip in maart alle dode bladeren en stengels tot net boven de grond.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in september–oktober de pol opgraven en met een scherpe spade in stukken met elk een paar knoppen verdelen. Meteen planten en ruim water geven.

Afsteken

Zonder de hele plant op te graven een stuk met wortels van de rand afsteken en elders planten.

Hoe komt een ligularia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• Bovengronds sterft de plant af na de eerste vorst; in het voorjaar loopt hij opnieuw uit.
• In een grote pot: zet de pot tegen een muur en laat de aarde nooit uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Slakken: Gaten in jonge bladeren en verdwenen scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds, zet een bierval en bescherm de scheuten vroeg.
• Hangend blad: Op warme middagen hangen de bladeren slap. Staan ze ’s avonds niet weer recht, geef dan ruim water of verplaats de plant naar meer schaduw.
• Verbrand blad: Bruine randen en vlekken door zon of harde wind. Kies een beschutte plek zonder middagzon.
• Weinig bloei: Te diepe schaduw of te droge grond. Meer vocht en wat ochtendzon helpen.

Het jaar rond

• Maart: Dood blad wegknippen. Compost geven. Planten of scheuren.
• April: Planten. Jonge scheuten tegen slakken beschermen.
• Mei: Mulch aanbrengen. Letten op slakken.
• Juni: Ruim water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei. Grond nat houden.
• Augustus: Volle bloei. Elke dag water bij droogte.
• September: Einde van de bloei. Bloemstengels wegknippen. Planten.
• Oktober: Planten of scheuren.
• November: Het blad valt in elkaar na de vorst.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Deze planten bevatten pyrrolizidine-alkaloïden, net als het jakobskruiskruid langs de wegen: die beschadigen de lever, ook in kleine hoeveelheden die je lange tijd binnenkrijgt, en die schade is blijvend. Paarden en koeien zijn het gevoeligst, ook voor gedroogde planten in hooi of kuilvoer, omdat ze die dan niet meer proeven: plant ze niet in of aan een weide, gooi maaisel of snoeiafval nooit bij het voer en maai ze niet mee met gras voor hooi. Maak er nooit thee of kruidenmiddeltjes van, ook niet van het koninginnekruid, dat vroeger als geneeskruid gebruikt werd. Houd kinderen, honden en katten weg van de plant en draag handschoenen bij het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Ligularia komt van het Latijnse ligula, ‘tongetje’, naar de lintvormige straalbloemen.
• Op warme middagen hangen de bladeren soms slap, ook in natte grond: ze verdampen dan meer water dan de wortels kunnen opnemen. ’s Avonds staan ze weer recht.
• De rassen ‘Desdemona’ en ‘Othello’ zijn genoemd naar personages uit het toneelstuk Othello van Shakespeare.