Siberische lis

Hoe herken je een Siberische lis?

Groeivorm

Dichte, rechtopstaande pol van ongeveer 60 cm breed, met bloemstengels tot 90 cm.

Blad

Smal, grasachtig en rechtop, frisgroen; in de herfst kleurt het geelbruin.

Bloem

Slank en kleiner dan bij de baardiris, zonder baard; de hangende bloembladen zijn vaak wit of geel getekend en fijn geaderd. Enkele bloemen per stengel, in mei–juni.

Kleur

Meestal blauw tot violet; er zijn ook witte, lichtblauwe en wit-gele rassen.

Vrucht

Langwerpige, bruine zaaddozen die in de herfst openspringen en tot in de winter blijven staan.

Wortelstok

Dun en vertakt, onder de grond; vormt een dichte, vezelige pol die langzaam breder wordt.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en augustus–september · Snoeien: februari, juni en november

Waarom in je tuin?

• Elegante bloemen in mei–juni, die boven het blad lijken te zweven.
• Groeit op plekken die voor veel vaste planten te nat zijn: in vochtige borders en aan de vijverrand.
• Het smalle, rechtopstaande blad blijft de hele zomer fris en geeft een grasachtige structuur.
• Bruine zaaddozen sieren de border tot in de winter en zijn mooi in droogboeketten.
• Een goede snijbloem, en bijen halen er nectar en stuifmeel.
• Uiterst winterhard en langlevend; scheuren is maar zelden nodig.

Waar staat een Siberische lis graag?

• Volle zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst, als de grond maar vochtig blijft.
• Humusrijke leem-, klei- of veengrond, liefst zuur tot neutraal. Op kalkrijke grond groeit hij minder goed.
• Gewoon tot vochtig: ideaal in een vochtige border of aan de vijverrand, maar niet met de voet permanent onder water.
• Reken op 50–60 cm tussen de planten; een groepje van drie geeft na enkele jaren een mooie, volle pol.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,9 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Brede bladeren naast het smalle irisblad, voor dezelfde vochtige plek.
• Pluimspirea: Roze, rode en witte pluimen die na de iris bloeien.
• Daglelie: Neemt de bloei over in juli en houdt ook van vochtige grond.
• Kattenstaart: Hoge paarse aren in de zomer, ook aan de vijverrand.
• Vrouwenmantel: Een zachtgroene rand met gele bloemetjes aan de voet.

Hoe en wanneer plant je een Siberische lis?

Planten in maart–april en augustus–september.

1. Plant in maart–april of in augustus–september, als de grond vochtig is.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er compost of bladcompost door.
3. Zet de wortelstok 2–5 cm diep, dus wel onder de grond, anders dan bij de baardiris.
4. Houd 50–60 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen veel water en houd de grond de eerste weken vochtig: de wortels mogen niet uitdrogen.
6. Mulch met compost of bladcompost om het vocht vast te houden.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig, vooral in het voorjaar en tijdens de bloei. Geef in droge zomers ruim water.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost of wat organische mest volstaat.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels af als je geen zaad wilt, of laat ze staan voor de sierlijke zaaddozen.

Scheuren

Pas als de pol in het midden kaal wordt; dat duurt vaak vele jaren.

Tip: Laat een gescheurde pol nooit uitdrogen: anders dan de baardiris wil de Siberische lis vochtige wortels. Plant de stukken meteen en geef de eerste weken regelmatig water.

Wanneer snoei je een Siberische lis?

Snoeimaanden: februari, juni en november.

Wanneer: Het afgestorven blad knip je af in november of, als je het in de winter laat staan, in februari. Uitgebloeide stengels mogen in juni weg.

Hoe:

• Knip het bruine blad vlak boven de grond af, voor de nieuwe scheuten verschijnen.
• Knip uitgebloeide bloemstengels aan de voet af als je geen zaaddozen wilt.
• Laat de zaaddozen staan als je ze mooi vindt: ze sieren de winterborder.
• Verder is snoeien niet nodig.

Let op: Laat je de zaaddozen staan, dan kunnen er zaailingen opkomen die anders bloeien dan de moederplant.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In augustus–september of in het voorjaar. Steek de taaie pol met een scherpe spade in stukken met elk minstens enkele bladwaaiers, knip het blad in tot 15–20 cm en plant ze meteen. Houd ze vochtig tot ze aangeslagen zijn.

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst in een pot die buiten blijft staan: het zaad heeft een koude periode nodig om te kiemen. Zaailingen variëren en bloeien pas na twee à drie jaar.

Hoe komt een Siberische lis de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Uiterst winterhard, tot ongeveer −40 °C: bescherming is in België nooit nodig.
• Het blad kleurt in de herfst geelbruin; je kunt het laten staan als wintersilhouet of in november afknippen.
• In een grote pot blijft hij ook winterhard, maar laat de pot nooit uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Weinig bloei: Te droog, te veel schaduw of pas gescheurd. Geef meer water, verplant naar een lichtere plek of heb geduld: na het scheuren duurt het een jaar of twee.
• Kaal midden: Een oude pol sterft in het midden af. Scheur hem en plant de jonge randstukken opnieuw.
• Slakken: Eten in het voorjaar aan jonge scheuten en bloemknoppen. Raap ze ’s avonds weg.
• Bruine bladpunten: Teken van droogte. Geef ruim water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Februari: Oud blad afknippen, als je het in de winter liet staan.
• Maart: Planten of scheuren. Compost geven.
• April: Planten. Mulch aanbrengen. Letten op slakken.
• Mei: Begin van de bloei. Bloemen snijden voor de vaas.
• Juni: Bloei. Uitgebloeide stengels afknippen of laten staan voor de zaaddozen.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Planten of scheuren.
• September: Planten of scheuren. Zaaddozen plukken om te drogen.
• Oktober: Het blad kleurt geelbruin. Vers zaad buiten in een pot zaaien.
• November: Afgestorven blad afknippen of laten staan voor de winter.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van deze irissen zijn giftig, vooral de wortelstok: wie ervan eet, krijgt braken, buikpijn en diarree, en ook honden, katten en grazend vee worden er ziek van. Het meeste gevaar is er als je de pollen scheurt: ruim de losse stukken wortelstok meteen op, laat ze niet slingeren waar kinderen spelen of honden graven, en gooi ze niet in een weide of ren. De Siberische en de Japanse iris staan graag aan de vijverrand, waar hun blad zonder bloemen op dat van andere oeverplanten lijkt: eet niets van een oeverplant die je niet zeker kent. Het sap kan de huid irriteren: draag handschoenen bij het scheuren en terugknippen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Ondanks de naam komt hij niet alleen uit Siberië: hij groeit in het wild van Midden-Europa tot in Rusland, vooral in natte hooilanden.
• Anders dan de baardiris heeft hij geen baard op de hangende bloembladen: hij hoort bij de baardloze irissen.
• De gedroogde zaaddozen blijven lang mooi en worden graag gebruikt in droogboeketten.