Lilium pumilum

Hoe herken je een Lilium pumilum?

Groeivorm

Slanke bolplant van ongeveer 45 cm hoog en 15 cm breed, met rechte, dunne stengels.

Blad

Zeer smal, bijna grasachtig, donkergroen, verspreid langs de stengel.

Bloem

Hangende bloemen met teruggekrulde blaadjes (turbanvorm), enkele aan een stengel, in juni.

Kleur

Helder koraalrood, soms met kleine donkere stippen.

Geur

Licht en zoet; het sterkst op warme dagen.

Bloei: juni · Planten: maart–april en oktober–november

Waarom in je tuin?

• Stralend koraalrode turbanbloemen in juni, vroeger dan de meeste lelies.
• Klein en fijn van bouw: past in de rotstuin, in een grindbed of vooraan in de border.
• Volledig winterhard (tot ongeveer −30 °C) en niet kieskeurig.
• Lichte, zoete geur en bloemen die bijen aantrekken.
• Makkelijk uit zaad te kweken, zodat je steeds nieuwe planten hebt.

Waar staat een Lilium pumilum graag?

• Volle zon op een warme, doorlatende plek; hij verdraagt wat droogte.
• Doorlatende grond: zand of leem, kalkrijk mag. Zware klei laat de bol rotten.
• Normaal tot droog: staand water in de winter is zijn grootste vijand.
• Op een verhoging of in de rotstuin staat hij het best.
• Plant de bollen 10–15 cm uit elkaar, in groepjes van drie of vijf.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,45 m hoog, 0,15 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Zelfde zonnige, droge plek; paars contrasteert met het koraalrood.
• Steenbreek: Een lage rotstuinplant vlak bij de lelie houdt de grond bedekt.
• Siergras: Een pol fijn siergras vult de ruimte tussen de bollen.
• Vetkruid: Houdt van dezelfde warme, droge plek en houdt de grond bedekt.

Hoe en wanneer plant je een Lilium pumilum?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in oktober–november of in maart–april; in de herfst planten geeft de beste wortels.
2. Graaf een plantgat van 10–12 cm diep en meng zware grond met grof zand of grind.
3. Zet de bol rechtop, op een laagje zand tegen rot, 10–15 cm uit elkaar.
4. Bedek met aarde en geef goed water, daarna enkel bij droogte.
5. Leg een dun laagje grind of grof zand over de grond.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte af en toe water. Daarna zelden nodig; vermijd natte voeten in de winter.

Bemesten

Weinig nodig. In het voorjaar eventueel een beetje bloembollenmeststof of compost.

Mulchen

Een dun laagje grof zand of grind houdt de grond doorlatend; geen dikke laag compost.

Uitgebloeide bloemen

Wil je zaad oogsten, laat dan de zaaddozen staan; anders knip je ze weg om de bol te sparen.

Verdelen

Verdeel dichte groepen om de 3–4 jaar of laat zaailingen groeien om de groep te vernieuwen.

Tip: Laat een paar zaaddozen rijpen en zaai het zaad uit: de zaailingen vervangen de oude bollen, die niet lang leven.

Wanneer snoei je een Lilium pumilum?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Knip uitgebloeide bloemen weg (of laat de zaaddozen staan) en haal de stengels pas weg als ze helemaal verdord zijn, in oktober–november.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen weg, net onder de bloem.
• Laat de stengel en het blad staan tot ze geel zijn: ze voeden de bol.
• Knip de verdorde stengel in de herfst af, vlak boven de grond.

Let op: Knip een groene stengel nooit te vroeg af: de bol heeft het blad nodig om op te laden voor volgend jaar.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai de zaden in het voorjaar of de herfst in potten met doorlatende grond; ze kiemen snel en bloeien na enkele jaren.

Bolletjes delen

Verdeel dichte groepen in oktober–november en plant de bolletjes meteen terug op 10–12 cm.

Schubben

In de herfst een paar gezonde schubben van de bol afbreken, in vochtig zand of perliet in een plastic zakje bij kamertemperatuur leggen; na enkele weken vormen zich nieuwe bolletjes.

Hoe komt een Lilium pumilum de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard in België (tot ongeveer −30 °C): geen bescherming nodig als de grond doorlatend is.
• Een dun laagje bladeren of compost over de bol houdt het vocht binnen en de vorst buiten; verwijder het in het voorjaar.
• In een pot: zet de pot beschut en droog tegen een muur, en laat hem niet in water staan.

Ziektes en plagen

• Lelietorretje: Een felrood kevertje en slijmerige larven (bedekt met eigen uitwerpselen) vreten het blad in april–juli. Plukken met de hand is de beste aanpak.
• Botrytis: Bruine vlekken op het blad in nat weer. Knip aangetast blad weg, laat ruimte tussen de planten en water niet over het blad.
• Bolrot: In natte grond verrotten de bollen. Plant in doorlatende grond en meng klei met zand.
• Korte levensduur: Een bol wordt maar enkele jaren oud. Laat een paar zaaddozen rijpen of verdeel de groep, zodat er altijd nieuwe planten volgen.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Jonge scheuten verschijnen.
• April: Planten. Letten op lelietorretjes.
• Mei: Knoppen vormen zich. Slakken tegenhouden.
• Juni: Bloei. Bloemen snijden voor de vaas.
• Juli: Uitgebloeide bloemen wegknippen, of zaaddozen laten rijpen.
• Augustus: Zaaddozen rijpen. Zaad oogsten als de dozen openbarsten.
• September: Blad vergeelt. Laten staan.
• Oktober: Planten. Verdorde stengels afknippen.
• November: Planten of verdelen.
• December: Rust onder de grond.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Lelies zijn levensgevaarlijk voor katten: alle delen, ook het stuifmeel en het water uit de vaas, geven al in kleine hoeveelheden acuut nierfalen, dat zonder snelle behandeling vaak dodelijk afloopt. Een beetje stuifmeel dat een kat uit haar vacht likt, kan al genoeg zijn. Heeft je kat aan een lelie gezeten of stuifmeel op haar vacht, bel dan meteen je dierenarts, ook als ze nog niets laat merken. Zet geen snijlelies in huis als je een kat hebt (de meeldraden wegknippen is niet genoeg) en plant ze niet waar katten vaak komen. Voor kinderen en honden zijn lelies veel minder gevaarlijk, maar ook zij kunnen er maag- en darmklachten van krijgen. Verwar ze niet met daglelies (Hemerocallis), waarvan je de knoppen en bloemen wel kunt eten (al zijn ook die gevaarlijk voor katten): eet nooit van een echte lelie. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De soortnaam pumilum betekent ‘dwerg’, naar zijn bescheiden formaat.
• Een oudere wetenschappelijke naam is Lilium tenuifolium, ‘dunbladige lelie’, naar zijn grasachtige blad.
• In het wild komt hij voor tot in Siberië en Mongolië: hij is dus heel koudebestendig.