Overblijvend vlas

Hoe herken je een overblijvend vlas?

Groeivorm

Losse, luchtige pol van 40–50 cm hoog en ongeveer 30 cm breed, met veel dunne, boogvormige stengels.

Blad

Smal lancetvormig, ongeveer 2 cm lang, grijsgroen en verspreid langs de stengels.

Bloem

Schaalvormig, ongeveer 2,5 cm breed, hemelsblauw met fijne nerven; van mei tot augustus. Elke bloem duurt één dag.

Vrucht

Kleine, ronde doosjes met glanzende bruine zaadjes na de bloei.

Wortels

Diepe penwortel: hij verdraagt droogte goed, maar verplant slecht als hij ouder is.

Bloei: mei–augustus · Zaaien: maart–mei · Planten: april–mei · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Hemelsblauwe bloemen gedurende vier maanden, in een kleur die in de zomerborder zeldzaam is.
• Lichte, transparante plant die tussen andere vaste planten door te zien blijft zonder ze te overschaduwen.
• Zeer droogtebestendig en weinig veeleisend: past in een grindtuin of een droge, zonnige border.
• De bloemen trekken bijen aan.
• Zaait zich op een geschikte plek vanzelf uit, zodat je telkens nieuwe planten krijgt.

Waar staat een overblijvend vlas graag?

• Volle zon: in halfschaduw wordt hij slap en bloeit hij minder.
• Arme tot matig voedselrijke, goed doorlatende zand- of leemgrond, liefst neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal: natte of zware klei in de winter is dodelijk voor de wortels.
• Geschikt voor rotstuin, grindtuin, droge helling en zonnige rand.
• Reken op 25–30 cm tussen de planten; zet er liefst een paar bij elkaar.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,5 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Margriet: Witte bloemen die zacht contrasteren met het hemelsblauw.
• Teunisbloem: Geel in de avond, zelfde zon en dezelfde droge grond.
• Siergrassen: Lichte pluimen die de luchtige plant ondersteunen.
• Kattenstaart: Blauwe aren die dezelfde droge, zonnige standplaats waarderen.
• Vetkruid: Lage plant die de voet bedekt zonder te veel vocht vast te houden.

Hoe en wanneer plant je een overblijvend vlas?

Planten in april–mei.

1. Plant in april of mei, als de grond is opgewarmd.
2. Graaf een plantgat dat net zo diep is als de pot en tweemaal zo breed; meng zware grond met grof zand of grind.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond rondom licht aan.
4. Plant op 25–30 cm van elkaar in groepjes van drie tot vijf voor een luchtig effect.
5. Geef meteen een flinke gieter water en daarna alleen als het langere tijd droog blijft.
6. Laat de bodem kaal of strooi grind; geen dikke laag compost of schors rond de kroon.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij langdurige droogte; daarna niet meer nodig.

Bemesten

Niet nodig. Rijke grond geeft lange, slappe stengels en een kortere levensduur.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide stengels weg om langer te laten bloeien. Laat in augustus een paar staan als je wilt dat hij uitzaait.

Mulchen

Alleen met grind of split, om de kroon droog te houden.

Verjongen

De plant is kortlevend. Laat hem uitzaaien of zaai om de paar jaar bij, zodat je altijd jonge planten hebt.

Tip: Elke bloem leeft maar één dag, maar er komen er wekenlang nieuwe. Geef hem arme, droge grond en laat hem uitzaaien, want de plant leeft niet lang.

Wanneer snoei je een overblijvend vlas?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Daarnaast knip je in de zomer uitgebloeide stengels weg.

Hoe:

• Knip de oude stengels in maart terug tot enkele centimeters boven de grond.
• Knip tussen mei en augustus uitgebloeide stengels in de hoogte weg, tot boven een zijscheut.
• Laat in het late seizoen enkele stengels staan voor zaad als je een natuurlijke uitzaai wilt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien binnen

In maart in een zaaibak met zandige zaaigrond, oppervlakkig en nauwelijks bedekt. Houd licht vochtig; kiemt na twee tot vier weken. Na de ijsheiligen uitplanten.

Zaaien buiten

In april–mei direct op de plaats in een zonnige, goed doorlatende plek. Dun later uit tot 25–30 cm.

Spontaan uitzaaien

De plant zaait zich uit; verplant de zaailingen als ze nog klein zijn, want ze hebben een diepe penwortel.

Hoe komt een overblijvend vlas de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in Belgische winters geen bescherming nodig.
• Het gevaar is niet vorst, maar langdurige natheid: zorg voor goed doorlatende grond.
• In een pot: zet hem tegen een muur, onder een dak of op een plek waar de pot niet verzadigd raakt.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: Slappe, geelbruine planten in natte, zware grond. Verbeter de afwatering met grind of kies een andere plek.
• Slappe groei: In schaduw of vette grond vallen de stengels om. Geef meer zon en geen mest.
• Slakken: Jonge planten en zaailingen worden aangevreten. Verzamel de slakken ’s avonds.
• Bladluis: Soms op jonge scheuten. Afspuiten met water volstaat meestal.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen. Binnen zaaien.
• April: Planten. Buiten zaaien.
• Mei: Planten of zaaien. Begin van de bloei.
• Juni: Bloei. Uitgebloeide stengels wegknippen.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide stengels wegknippen.
• Augustus: Laatste bloei. Enkele stengels laten staan voor zaad.
• September: Zaailingen verplanten indien nodig.
• November: Controleren of het regenwater goed wegtrekt.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De bloemen openen ’s ochtends en laten hun blaadjes meestal in de loop van de dag los; daarom is de plant elke dag weer ‘nieuw’.
• Het geslacht Linum is bekend van het gewone vlas, waarvan de vezels voor linnen en het zaad voor lijnzaad worden gebruikt.
• Overblijvend vlas groeit in het wild op droge graslanden en bergweiden in grote delen van Europa.