Zeeschildzaad

Hoe herken je een zeeschildzaad?

Groeivorm

Lage, kussenvormige tot kruipende plant van 10–15 cm hoog en tot 30 cm breed, met veel vertakte stengels.

Blad

Klein, smal en lancetvormig, grijsgroen en licht behaard.

Bloem

Piepkleine bloemetjes met vier kroonblaadjes in dichte, ronde trosjes die steeds langer worden, van mei tot oktober.

Geur

Zoet, naar honing, vooral op warme, zonnige dagen.

Kleur

Wit; er zijn ook rassen in roze, lila en paars.

Zaad

Kleine, platte, ronde hauwtjes met fijn zaad; hij zaait zich makkelijk uit.

Bloei: mei–oktober · Zaaien: maart–mei · Planten: mei · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit van mei tot oktober, zeker als je hem halverwege de zomer terugknipt.
• Zoete honinggeur, die je op warme dagen al van een afstand ruikt.
• Lokt bijen, vlinders en zweefvliegen, waarvan de larven bladluizen eten.
• Een snelle, lage bodembedekker voor randen, tussen tegels, in rotstuinen, potten en hangmanden.
• Goedkoop en makkelijk uit zaad, en hij zaait zich vaak zelf uit.
• Vult snel lege plekken tussen vaste planten of na de voorjaarsbollen.

Waar staat een zeeschildzaad graag?

• Volle zon is ideaal; in halfschaduw bloeit hij ook, maar minder rijk.
• Lichte tot gewone, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Eerder droog dan nat: hij verdraagt een droge periode, maar geen natte voeten.
• Plant 20–25 cm uit elkaar; elke plant groeit uit tot zo’n 30 cm breed.
• Ideaal voor de voorkant van de border, tussen tegels, in muurspleten en in potten en hangmanden.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -5 °C)

Mooi samen met

• Lobelia: Blauwe bloemetjes naast witte: de klassieke combinatie voor randen, potten en hangmanden.
• Lavendel: Ook voor zon en droge grond; wit en paars samen lokken veel bijen.
• Geranium: Een wit tapijt aan de voet van geraniums in bakken en potten.
• Siersalie: Blauwe aren boven een wit tapijt; allebei bloeien ze tot de herfst.
• Sla: Tussen groenten lokt hij zweefvliegen die bladluizen opruimen.

Hoe en wanneer plant je een zeeschildzaad?

Planten in mei.

1. Zaai in maart–april binnen bij 15–20 °C: strooi het fijne zaad dun op vochtige zaaigrond, druk het aan en bedek het hoogstens met een flinterdun laagje.
2. Verspeen de zaailingen in groepjes van 3–4 per potje; zo krijg je snel volle plantjes.
3. Of zaai vanaf april rechtstreeks buiten in een rand of tussen tegels en dun de zaailingen later uit tot 20 cm.
4. Laat binnen gezaaide plantjes een week buiten wennen en plant ze in mei uit, 20–25 cm uit elkaar en even diep als in het potje.
5. Geef meteen water en hou de grond vochtig tot de plantjes aangeslagen zijn.

Verzorgen

Water

In de volle grond weinig nodig zodra hij is aangeslagen. In potten en hangmanden regelmatig water geven, maar zonder natte voeten. Bij lange droogte stopt de bloei.

Bemesten

Weinig nodig: te rijke grond geeft veel blad en minder bloemen. In potten om de drie à vier weken wat vloeibare mest.

Terugknippen

Wordt de bloei in de zomer minder, knip de planten dan met een schaar tot de helft terug; na 2–3 weken bloeien ze opnieuw.

Wieden

Hou jonge zaailingen vrij van onkruid tot ze de grond bedekken.

Zelf uitzaaien

Laat in de nazomer een paar planten zaad zetten als je volgend jaar vanzelf nieuwe plantjes wil.

Tip: Zet een paar plantjes tussen je groenten of in de moestuinrand: de bloemen lokken zweefvliegen, waarvan de larven de bladluizen opeten.

Wanneer snoei je een zeeschildzaad?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Knip de planten in juli, na de eerste grote bloeigolf, tot ongeveer de helft terug. Zo bloeien ze tot de herfst opnieuw.

Hoe:

• Knip alle stengels met een schaar of heggenschaar tot ongeveer de helft terug, ook als er nog wat bloemen aan zitten.
• Geef daarna water en in een pot een beetje vloeibare mest.
• Na 2–3 weken verschijnen nieuwe bloemtrossen.
• Ruim de planten in de late herfst op, of laat ze staan als je wil dat ze zich uitzaaien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Binnen in maart–april bij 15–20 °C, of buiten in april–mei. Het zaad kiemt meestal binnen 1–2 weken.

Zelf uitzaaien

Laat een paar planten in de nazomer zaad vormen; in het voorjaar verschijnen vaak zaailingen die je kunt verplanten.

Stekken

In de zomer stekjes van 5 cm van niet-bloeiende scheuten in vochtige stekgrond zetten. Zo hou je een mooie kleur aan.

Hoe komt een zeeschildzaad de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Een eenjarige: hij verdraagt lichte vorst tot ongeveer −5 °C en bloeit vaak door tot in november, maar strenge vorst overleeft hij niet.
• In een zachte winter op een beschutte plek overleeft een plant soms, maar meestal begin je in het voorjaar opnieuw.
• Laat een paar planten zaad zetten: in het voorjaar komen de zaailingen vaak vanzelf op.
• Bewaar geoogst zaad droog en koel tot het voorjaar.

Ziektes en plagen

• Aardvlooien: Kleine, springende kevertjes die ronde gaatjes in het blad van jonge planten vreten, vooral bij warm, droog weer. Hou de grond vochtig; oudere planten groeien er overheen.
• Valse meeldauw: Gele vlekken op het blad met grijs pluis aan de onderkant, vooral bij koel, vochtig weer. Plant niet te dicht en verwijder aangetaste planten.
• Omvallende zaailingen: Zaailingen vallen bij de voet om door een schimmel. Zaai dun in schone zaaigrond, geef niet te veel water en zorg voor frisse lucht.
• Slakken: Vreten jonge zaailingen kaal. Raap ze ’s avonds op en bescherm jonge plantjes.
• Bloei stopt: Bij hitte en droogte stopt de bloei en worden de stengels kaal. Knip tot de helft terug en geef water.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien bij 15–20 °C.
• April: Binnen zaaien en verspenen. Buiten zaaien in randen en tussen tegels.
• Mei: Plantjes afharden en uitplanten, 20–25 cm uit elkaar. Buiten zaaien. Eerste bloei.
• Juni: Volle bloei. Water geven in potten en hangmanden.
• Juli: Na de eerste bloei tot de helft terugknippen. Water geven.
• Augustus: Nieuwe bloei. Stekken nemen.
• September: Bloei. Een paar planten zaad laten zetten.
• Oktober: Laatste bloei. Zaad oogsten.
• November: Planten opruimen na strenge vorst.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Zeeschildzaad hoort bij de kruisbloemenfamilie, net als kool en mosterd: de vier kroonblaadjes staan in een kruis.
• Vroeger heette de plant Alyssum maritimum; daarom wordt hij in de winkel nog vaak alyssum genoemd.
• In het wild groeit hij op duinen, rotsen en muren vlak bij de zee: vandaar ‘zee’ in de Nederlandse naam en maritima in de wetenschappelijke naam.