Kamperfoelie

Hoe herken je een kamperfoelie?

Groeivorm

Rechtopgaande, breed uitgroeiende struik van ongeveer 3 m hoog en breed, met een losse, dichte kroon.

Blad

Eirond, 3–6 cm, blauwgroen en onbehaard; loopt vroeg in het voorjaar uit.

Bloem

Paarsgewijs op lange steeltjes, roze of wit, in mei–juni; ze zijn licht geurend.

Vrucht

Glanzende rode (soms oranje) bessen in juli–augustus; ze zijn licht giftig.

Wortels

Vezelig en dicht; de struik hecht goed en bindt de grond.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Extreem winterhard en robuust: groeit zonder zorg op de meeste tuinplekken.
• Rijke bloei in mei–juni met roze of witte bloemen, goed voor bijen en hommels.
• Rode bessen in de zomer trekken vogels aan.
• Past in een gemengde haag, als vrijstaande struik of als windscherm.
• Verdraagt zon en halfschaduw, droogte en een gewone, ook minder rijke grond.

Waar staat een kamperfoelie graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk, goed doorlaatbaar.
• Normale tot wat droge grond; hij verdraagt droogte en zit niet graag in natte grond.
• Reken op 2–3 m tussen de struiken; voor een heg op 1–1,5 m.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

3 m hoog, 3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Weigela: Een bloeiende struik met bloemen in dezelfde periode, in rood of roze.
• Spirea: Wit en roze, bloeit in de late lente en zomer, goed in een gemengde haag.
• Sering: Geurende bloemen in mei, als de kamperfoelie begint.
• Hortensia: Neemt de bloei over in de zomer.
• Vlier: Een vogelvriendelijke struik naast de kamperfoelie.

Hoe en wanneer plant je een kamperfoelie?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en maak de bodem los.
3. Zet de struik even diep als in de pot en vul aan met de eigen grond, eventueel met een beetje compost.
4. Houd 2–3 m afstand voor een vrijstaande struik en 1–1,5 m voor een haag.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent, en leg een laag mulch rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks flink water geven. Daarna redt hij zich meestal zelf.

Bemesten

In het voorjaar een schep compost of een handvol organische mest is genoeg.

Mulchen

Een laag compost of schors in het voorjaar houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid.

Uitdunnen

Haal om de paar jaar de oudste takken weg zodat de struik open en bloeirijk blijft.

Zaailingen

Vogels verspreiden de zaden; trek jonge zaailingen onder en naast de struik uit.

Tip: Snoei meteen na de bloei, niet in de winter: dan verlies je geen bloemen en blijft de struik compact en vol. Trek jonge zaailingen uit voordat ze groot zijn.

Wanneer snoei je een kamperfoelie?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Direct na de bloei, in juni. Hij bloeit op takken van vorig jaar en eerder, dus snoei je te vroeg dan verlies je bloemen.

Hoe:

• Verwijder elk jaar of om de twee jaar een derde van de oudste takken helemaal aan de voet.
• Haal dode, zwakke en kruisende takken weg en knip de rest in vorm.
• Laat de nieuwe, sterke scheuten van dit jaar staan: daaraan bloeit hij het volgende voorjaar.
• Wil je een oude struik verjongen, snoei dan in het late voorjaar of de zomer enkele oude takken tot 30–50 cm boven de grond.

Let op: Snoei niet in de winter of het vroege voorjaar, anders verlies je de bloemknoppen van dat jaar.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte stekken

In juni–juli: stekken van 10–15 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond onder plastic. Na enkele weken wortels.

Houtstekken

In november–februari: stekken van 20 cm dik hout in losse grond buiten steken; ze wortelen tegen het volgende najaar.

Zaaien

Zaai de gezuiverde zaden in de herfst buiten; ze hebben een koude periode nodig en kiemen in het voorjaar.

Hoe komt een kamperfoelie de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −40 °C: geen bescherming nodig, ook niet in de koudste Belgische winters.
• Het blad valt in de herfst af; de kale takken kunnen blijven staan tot de snoei na de bloei.
• In een pot: zet hem bij strenge vorst tegen een beschutte muur, zodat de wortels niet volledig bevriezen.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Verkrulde, gedeukte toppen en kleverig blad in mei–juni. Knip aangetaste toppen weg, spuit af met water en laat lieveheersbeestjes hun werk doen.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral in de late zomer bij droogte. Water geven aan de voet, voldoende ruimte laten en niet te dicht planten.
• Bladvlekken en bladval: In natte zomers verschijnen bruine vlekken en valt het blad vroeg. Ruim gevallen blad op en zorg voor een luchtige groei.
• Uitzaaien: Vogels eten de bessen en verspreiden de zaden; overal in de tuin kunnen zaailingen opkomen. Trek ze jong uit.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Mulch aanbrengen.
• April: Planten. Compost of organische mest geven.
• Mei: Bloei begint. Hommels en bijen komen af op de bloemen.
• Juni: Bloei en bladluis. Na de bloei snoeien.
• Juli: Rode bessen verschijnen. Zachte stekken nemen.
• Augustus: Bessen voor de vogels. Water geven bij langdurige droogte.
• September: Zaailingen uittrekken.
• Oktober: Planten.
• November: Planten. Houtstekken nemen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. De glanzende rode of zwarte bessen van deze kamperfoelies zijn licht giftig: wie er meer dan een paar eet, kan buikpijn, braken en diarree krijgen, en ook honden en katten worden er ziek van. Ze hangen van de zomer tot in de herfst, bij een klimmer langs een hek of bij een struik vaak op kinderhoogte. Verwar ze niet met de honingbes (Lonicera caerulea), de kamperfoelie die om zijn eetbare bessen gekweekt wordt: die zijn langwerpig, blauw en berijpt, en rijp in mei en juni; de bessen van deze kamperfoelies zijn rood of zwart en niet om te eten. Leer kinderen dat de bessen voor de vogels zijn en pluk ze weg waar peuters spelen. Vogels eten ze wel zonder problemen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Lonicera verwijst naar de Duitse plantkundige Adam Lonitzer (Lonicerus) uit de 16e eeuw.
• Deze kamperfoelie is een van de winterhardste struiken die in tuinen worden gebruikt, tot ongeveer −40 °C.
• In delen van Noord-Amerika is de soort verwilderd en geldt hij als invasief, doordat vogels de zaden verspreiden.