
Foto: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 · bron
Struik · Kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae)
Rode kamperfoelie
Lonicera xylosteum
De rode kamperfoelie is een kamperfoelie die niet klimt: een rechtopgaande struik van 1–3 m met zacht behaard, tegenoverstaand blad. In mei–juni bloeit hij met geelwitte bloempjes per twee, in juli–augustus volgen glanzend rode bessen die als een paartje aan één steeltje hangen. Die bessen zijn giftig voor mensen, maar vogels eten ze graag. Hij groeit in zon en schaduw, het liefst op kalkrijke grond, en past in een gemengde haag of bosrand. In het wild is hij bij ons zeldzaam.
Let op: De rode bessen zijn giftig: ze geven braken, buikpijn en diarree. Houd ze weg van kleine kinderen en huisdieren, en plant hem niet naast een speelplek. Vogels eten de bessen zonder probleem.
Licht
Zon tot schaduw
niet kieskeurig
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Elke tuingrond
neutraal tot kalkrijk
Winterhard
In heel België
geen bescherming nodig
Grootte
1–3 m
hoog
Bloei
mei–juni
| Snoeimaanden | november–maart |
|---|---|
| Hoogte | 1–3 m |
| Inheems in België | Ja |
| Giftig voor mens en huisdier | Ja, let op met kinderen en huisdieren |
| Bloei | mei–juni |
Herkennen
Hoe herken je een rode kamperfoelie?
- Groeivorm
- Rechtopgaande, dicht vertakte struik van 1–3 m en zo’n 2 m breed; klimt niet.
- Blad
- Tegenoverstaand, 3–6 cm, breed ovaal, gaafrandig, grijsgroen en aan beide kanten zacht behaard.
- Schors
- Grijsbruin, in lange repen afschilferend.
- Bloem
- Geelwitte, tweelippige bloempjes per twee op een behaard steeltje, in mei–juni.
- Vrucht
- Glanzend rode bessen, per twee aan de voet wat vergroeid, in juli–augustus; giftig.
- Verschil met de wilde kamperfoelie
- De wilde kamperfoelie is een slingerplant met grote, ’s avonds geurende bloemen in kransen; de rode kamperfoelie is een struik met kleine bloempjes per twee.
- Verschil met sneeuwbes
- De sneeuwbes heeft kleine, kale, blauwgroene blaadjes en witte bessen.
Bloei: mei–juni · Snoeien: november–maart
Herkennen per kenmerk: Rode bessen
Lijkt op, maar is het niet
- Sneeuwbes Symphoricarpos albus: kleine, kale, blauwgroene blaadjes en witte bessen. Verschil met sneeuwbes
- Tataarse kamperfoelie (Lonicera tatarica): kaal blad en roze bloemen.
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een inheemse struik voor een gemengde haag of bosrand, ook in de schaduw.
- Bloemen in mei–juni voor hommels en bijen.
- Rode bessen voor vogels in de zomer.
- Heeft weinig snoei nodig.
Waar staat een rode kamperfoelie graag?
- Zon, halfschaduw of schaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
- Kalkrijke of lemige grond die gewoon vochtig blijft; hij groeit ook op andere gewone tuingrond, maar niet op natte grond.
- Reken op 1–3 m hoog en zo’n 2 m breed: een plek in een gemengde haag, houtkant of bosrand.
- Licht
- Zon tot schaduw
- Grond
- Elke tuingrond
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 2,5 m hoog, 2 m breed
- Winterhard
- In heel België, geen bescherming nodig
Mooi samen met
- Wollige sneeuwbal: Een inheemse struik voor dezelfde kalkrijke bosrand, met witte schermen en rode tot zwarte bessen.
- Rode kornoelje: Witte schermen in juni en rode twijgen in de winter, in dezelfde gemengde haag.
- Hazelaar: De ruggengraat van een inheemse haag of houtkant, ook in de halfschaduw.
- Wilde liguster: Een inheemse struik voor kalkrijke grond, met geurende witte bloemen en zwarte bessen.
Past goed bij, en liever niet bij
Past goed bij
- Verdraagt schaduw en past onder grote bomen zoals: ginkgo, vederesdoorn, es, valse christusdoorn, spaanse aak, witte esdoorn
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een rode kamperfoelie?
- Plant van november tot maart, als de grond niet bevroren is.
- Koop hem bij een kwekerij met inheems plantgoed, en haal nooit planten uit de natuur: in het wild is hij zeldzaam.
- In een gemengde haag: zet hem tussen hazelaar, rode kornoelje en wollige sneeuwbal.
- Geef water na het planten en het eerste jaar bij droogte.
Verzorgen
- Water
- Enkel het eerste jaar bij droogte.
- Bemesten
- Niet nodig; wat bladcompost in de herfst is genoeg.
- Bessen
- Laat ze hangen voor de vogels, maar houd kleine kinderen in de gaten.
- Plaats
- Zet hem niet vlak naast een speelplek of zandbak.
Tip: Plant hem in een gemengde haag met andere struiken van kalkrijke grond: zo heb je van mei tot de herfst bloemen en bessen voor insecten en vogels.
Wanneer snoei je een rode kamperfoelie?
Snoeimaanden: november–maart.
Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Moet er toch gesnoeid worden, doe het dan in de winterrust (november–maart).
Hoe:
- Weinig snoei nodig: dun in de winter enkele oude takken aan de voet uit.
- Een oude, kale struik verjong je door hem in de winter af te zetten; hij loopt opnieuw uit.
Let op: Hij bloeit op het hout van vorig jaar: een struik die je zwaar afzet, bloeit het jaar daarop minder.
Vermeerderen
- Stekken
- Steek in de winter stukken eenjarig hout van 20 cm in de grond, of neem in de zomer stekjes van jonge scheuten onder plastic.
- Zaaien
- Haal de zaden in de zomer uit rijpe bessen (draag handschoenen), spoel ze schoon en zaai ze buiten in een pot; ze kiemen na een winter.
Hoe komt een rode kamperfoelie de winter door?
Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.
- Volledig winterhard.
- De winter is snoeiseizoen; de afschilferende schors valt dan het best op.
Ziektes en plagen
- Bladluis: Luizen op de jonge scheuten in het voorjaar. Lieveheersbeestjes en mezen ruimen ze op.
- Meeldauw: Witte laag op het blad op een droge plek in de nazomer. Geef water bij droogte; ernstig is het niet.
- Kale struik: Een oude struik wordt onderaan kaal. Zet in de winter enkele oude takken bij de grond af.
Het jaar rond
- Januari: Uitdunnen: enkele oude takken weg.
- Februari: Snoeien en planten bij open weer.
- Maart: Laatste maand voor snoei en planten.
- Mei: Bloei: geelwitte bloempjes voor hommels en bijen.
- Juli: Rode bessen: voor de vogels, niet voor kinderen.
- Augustus: Laatste bessen; jonge planten water geven bij droogte.
- November: Plantseizoen begint.
- December: Snoeien en planten bij open weer.
Gebruiken
Wat kan je ermee?
- Tuin en landschap
- Inheemse struik voor een gemengde haag of bosrand, ook in de schaduw.
- Voor de natuur
- Bloemen voor hommels en bijen, bessen voor vogels.
Let op: De bessen zijn giftig.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De wetenschappelijke naam xylosteum betekent ‘beenhout’: het hout is zo hard als bot.
- Anders dan de wilde kamperfoelie klimt hij niet: hij is een echte struik.
- De bessen hangen per twee aan één steeltje en zijn aan de voet wat met elkaar vergroeid.