Wilde judaspenning

Hoe herken je een wilde judaspenning?

Groeivorm

Overblijvende, rechtopgroeiende pol van 0,8–1 m hoog en 40 cm breed, met een kruipende wortelstok.

Blad

Hartvormig tot eirond, toegespitst, 5–15 cm, met een getande rand en lange stelen aan de onderste bladeren; zachtgroen.

Bloem

Losse trossen van lila, kruisvormige bloemen met vier kroonbladen, zoet geurend, in april–juni.

Vrucht

Ovale, aan beide uiteinden toegespitste hauwtjes van ongeveer 4–8 cm, met een zilverachtig, papierachtig middenschot.

Wortels

Kruipende wortelstok waarmee de plant langzaam een pol vormt.

Bloei: april–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een inheemse plant die blijft komen: geen jaarlijks herzaaien zoals bij de tweejarige judaspenning.
• Zoet geurende lila bloemen in april–juni, in een periode dat de schaduwborder nog kaal kan zijn.
• De ovale, zilverachtige hauwtjes zijn decoratief in de tuin en prachtig in droogboeketten.
• Groeit in halfschaduw tot schaduw, waar veel andere bloeiende planten het moeilijk hebben.
• Bijen bezoeken de geurende bloemen.

Waar staat een wilde judaspenning graag?

• Halfschaduw tot schaduw, bijvoorbeeld onder lichte bomen of aan de noordkant van een muur.
• Humusrijke, vochtige grond: leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Gelijkmatig vochtig, maar niet drassig; langdurige droogte verdraagt hij slecht.
• Beschut tegen harde wind. Plant op 40 cm van elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Longkruid: Bloeit tegelijk in blauw en roze in dezelfde schaduw.
• Varens: Frisse, groene bladeren onder de lila bloemen.
• Hosta: Grote bladeren aan de voet in dezelfde halfschaduw.
• Bosanemoon: Witte voorjaarsbloemen onder de hoge judaspenning.

Hoe en wanneer plant je een wilde judaspenning?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een plantgat dat ruim twee keer zo breed is als de kluit en meng er compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot; plant niet dieper.
4. Houd 40 cm tussen de planten en druk de grond aan.
5. Geef meteen een flinke gieter water en mulch met bladcompost.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte; daarna geef je in lange droge perioden water, vooral in de zon.

Bemesten

Een schep compost of bladaarde in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Zaaddozen

Laat enkele hauwtjes staan voor droogboeketten of knip ze af in augustus–september, als ze zilverkleurig zijn.

Rust

Verplant hem liever niet: hij houdt niet van verstoring.

Tip: Laat enkele hauwtjes tot het najaar staan en knip er een paar voor droogboeketten: ze behouden hun zilverkleur jaren. Verplant hem liever niet.

Wanneer snoei je een wilde judaspenning?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen; de hauwtjes knip je in augustus–september voor droogboeketten.

Hoe:

• Knip in maart de dode stengels van vorig jaar tot vlak boven de grond af.
• Knip de stengels met volgroeide hauwtjes af voor droogboeketten wanneer ze papierachtig zijn.
• Haal gele of beschadigde bladeren in de zomer weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai vers zaad eind zomer of in de herfst buiten in potten of een koude bak; een koude periode helpt bij het kiemen. Zaailingen bloeien pas na een paar jaar.

Scheuren

In maart of in september voorzichtig een stuk met wortels van de pol afsteken en herplanten. Hij houdt niet van verplanten, dus doe dit niet te vaak.

Hoe komt een wilde judaspenning de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −30 °C: in Vlaanderen is geen bescherming nodig.
• De bovengrondse delen sterven in de winter af; de plant loopt in het voorjaar opnieuw uit.
• In een pot: zet hem beschut en geef af en toe water bij droog weer in de winter.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten jonge scheuten in het voorjaar kaal. Verzamel ze ’s avonds of leg een slakkenbarrière.
• Verdroogd blad: Bruine randen en slap blad bij droogte of te veel zon. Geef water en zorg voor schaduw.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge schaduw. Water geven, ruimte laten en aangetaste bladeren wegknippen.
• Wortelrot: Bij staande nattigheid. Zorg voor goed doorlatende grond en meng er compost door.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels wegknippen. Planten of delen.
• April: Begin van de bloei. Planten.
• Mei: Bloei: de bloemen geuren zoet. Mulchen.
• Juni: Einde van de bloei. De hauwtjes vormen zich.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Hauwtjes rijpen. Knippen voor droogboeketten.
• September: Planten of delen. Vers zaad zaaien.
• Oktober: Planten. Bladcompost aanbrengen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Lunaria komt van het Latijnse luna (maan), naar de zilverachtige, maanachtige hauwtjes; rediviva betekent ‘herlevend’, omdat de plant elk jaar terugkomt.
• Het zilverachtige middenschot wordt zichtbaar als de bruine buitenste kleppen van de hauwtjes afvallen.
• In het wild groeit hij in vochtige, kalkrijke loofbossen.