Avondviolier

Hoe herken je een avondviolier?

Groeivorm

Kleine, losse eenjarige van 20–30 cm hoog en 15–20 cm breed, met dunne, vertakte stengels.

Blad

Smal, lancetvormig, grijsgroen en licht behaard.

Bloem

Kleine bloemen met vier kroonbladen in een losse tros, van juni tot september. Overdag vaak half gesloten of slap.

Kleur

Bleek lila tot roze, soms wat bruinig; het gaat om de geur, niet om de kleur.

Geur

In de schemering en ’s avonds zeer sterk en zoet, overdag nauwelijks.

Bloei: juni–september · Zaaien: april–juni

Waarom in je tuin?

• Een zeer sterke, zoete geur in de avond, ideaal bij het terras of onder een open raam.
• Trekt nachtvlinders aan, die de bloemen ’s avonds bezoeken.
• Bloeit van juni tot september als je in een paar rondes zaait.
• Makkelijk, goedkoop en geschikt voor bakken, randjes en kleine plekjes.
• Vult als onopvallend vulplantje gaten tussen mooiere zomerbloemen.

Waar staat een avondviolier graag?

• Zon tot lichte halfschaduw; hij bloeit ook bij wat minder licht, maar zonnig geeft de rijkste bloei.
• Gewone, doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; laat hem niet langdurig uitdrogen.
• Op 15–20 cm van elkaar. Zet hem vooral waar je ’s avonds zit: aan het terras, bij een raam of in een bak.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,2 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -5 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Geurend en zonminnend; samen een geurige hoek bij het terras.
• Wilde marjolein: Laag en geurend, trekt eveneens bijen en vlinders aan.
• Siertabak: Geurt ook in de avond; samen een echte avondtuin.
• Vrouwenmantel: Geeft een zachte, lage rand zodat het onopvallende plantje beter tot zijn recht komt.

Hoe en wanneer plant je een avondviolier?

1. Zaai van april tot juni rechtstreeks op de definitieve plek, wanneer de grond niet meer koud en nat is.
2. Maak de grond fijn en zaai dun, ongeveer 0,5 cm diep; bedek het zaad met slechts een heel dun laagje grond.
3. Houd de grond vochtig tot de zaadjes na 1–2 weken kiemen.
4. Dun uit tot 15–20 cm tussen de planten, of zaai in een bak dichter.
5. Zaai om de 3–4 weken opnieuw, zo blijft de bloei en de geur aanhouden tot in september.

Verzorgen

Water

Houd jonge planten vochtig. Daarna alleen water geven bij droogte; in bakken vaker.

Bemesten

Bijna niet nodig; een voedselrijke grond geeft meer blad dan bloemen.

Uitgebloeide bloemen

Verwijder ze af en toe; dat houdt de plant netjes en de bloei gaande.

Steun

Meestal niet nodig; in een winderige hoek zijn een paar takjes genoeg.

Opruimen

Trek de planten in oktober uit. Laat je enkele staan, dan zaaien ze zich vaak uit.

Tip: Zaai in een paar rondes, elke 3–4 weken, en altijd vlak bij een plek waar je ’s avonds zit. De geur is het sterkst in de schemering.

Wanneer snoei je een avondviolier?

Wanneer: Een eenjarige wordt niet gesnoeid; knip hooguit uitgebloeide delen weg.

Hoe:

• Knip uitgebloeide trossen weg om de bloei langer te laten duren.
• Dun in juni de eerste zaaiing uit zodat de planten niet te dicht staan.
• Trek de planten in de herfst uit en ruim ze op.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Van april tot juni ter plaatse, in meerdere rondes. Zaai heel dun en bedek het zaad nauwelijks; het kiemt in 1–2 weken.

Zaad oogsten

Laat een paar planten uitrijpen. Als de lange, smalle peulen bruin en droog zijn, pluk je ze, laat ze nadrogen en bewaar je het zaad koel en droog.

Hoe komt een avondviolier de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Eenjarig: de plant sterft in de herfst. Jonge planten verdragen een lichte vorst, ongeveer tot −5 °C.
• Bewaar zaad in een papieren zakje op een koele, droge plek.
• Gevallen zaad kan in het voorjaar spontaan opkomen.

Ziektes en plagen

• Aardvlooien: Kleine rondjes in het blad, vooral bij droog weer; ze komen voor op alle kruisbloemigen. Houd de grond vochtig en dek jonge planten af met gaas.
• Slakken: Jonge zaailingen worden snel opgegeten. Zoek ze ’s avonds of leg een rand van grof zand of schelpengruis.
• Knolvoet: Een ziekte van kruisbloemigen: de wortels zwellen op en de plant kwijnt. Zaai niet elk jaar op dezelfde plek in grond waar koolachtigen groeiden.
• Rupsen: Kolen- of koolwitjesrupsen eten gaten in het blad. Lees ze eraf; een paar rupsen schaden de bloei weinig.

Het jaar rond

• April: Eerste zaaiing ter plaatse.
• Mei: Zaaien en uitdunnen.
• Juni: Tweede zaaiing. Begin van de bloei.
• Juli: Bloei en geur ’s avonds. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Uitgebloeide trossen verwijderen.
• September: Laatste bloei. Eventueel zaad oogsten.
• Oktober: Planten opruimen.

Goed voor dieren

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Matthiola eert Pietro Andrea Mattioli, een Italiaanse arts en plantkundige uit de zestiende eeuw.
• De bloemen geuren juist ’s avonds, om nachtvlinders aan te trekken die ze bestuiven.
• Matthiola longipetala is een verwant van de tuinviolier (Matthiola incana) en hoort net als kool en mosterd bij de kruisbloemenfamilie.