Echt kattenkruid

Hoe herken je een echt kattenkruid?

Groeivorm

Rechtopgaande, vertakte vaste plant van 50–80 cm hoog en ongeveer 50 cm breed, met vierkante stengels.

Blad

Hartvormig tot driehoekig, 3–7 cm, grof getand, zacht behaard en grijsgroen.

Bloem

Kleine lipbloemen, wit met paarse stippen, in dichte aren aan de toppen, van juni tot september.

Geur

Kruidig en muntachtig met een vleugje citroen; veel sterker als je het blad kneust.

Wortels

Een compacte, vezelige wortelstok. De plant woekert niet ondergronds, maar zaait zich wel uit.

Bloei: juni–september · Oogst en vruchten: juni–september · Zaaien: maart–mei · Planten: april–mei en september · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Lange bloei van juni tot september: een echte trekpleister voor bijen en vlinders.
• Droogtebestendig en weinig veeleisend: groeit in bijna elke goed doorlatende grond.
• Katten genieten ervan: een plant voor elke kattenliefhebber.
• Het blad kan je vers of gedroogd gebruiken voor kruidenthee.
• Na een snoeibeurt in juli bloeit hij opnieuw tot in september.

Waar staat een echt kattenkruid graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon bloeit hij het rijkst en blijft hij compacter.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal; natte grond in de winter verdraagt hij slecht.
• Reken op 40–50 cm tussen de planten. Kies een plek waar katten mogen komen, of bescherm de plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Houdt van dezelfde zonnige, droge plek en trekt ook veel bijen.
• Wilde marjolein: Nog een bijenkruid voor de kruidentuin, met roze bloemen in dezelfde periode.
• Zonnehoed: Grote roze bloemen naast de witte aren, ook in de zomer.
• Tijm: Een lage, geurende rand vooraan in de kruidentuin.
• Salie: Grijs blad en dezelfde droge, zonnige standplaats.

Hoe en wanneer plant je een echt kattenkruid?

Planten in april–mei en september.

1. Zaai binnen in maart–april in potjes bij 18–20 °C en bedek het fijne zaad nauwelijks. Buiten zaai je in april–mei ter plaatse.
2. Plant jonge planten uit in april–mei of in september.
3. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit; meng op zware grond wat grof zand door de grond.
4. Zet de plant even diep als in de pot, op 40–50 cm van elkaar, en druk de grond aan.
5. Geef flink water en houd de grond vochtig tot de plant aangeslagen is.
6. Bescherm jonge planten met een kooitje van gaas tegen katten tot ze stevig zijn.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig, alleen bij langdurige droogte. Te natte grond doet de wortels rotten.

Bemesten

Niet nodig: op rijke grond wordt hij slap en valt hij open.

Uitgebloeide bloemen

Knip na de eerste bloei in juli de stengels terug: dat geeft een tweede bloei en voorkomt uitzaaien.

Oogsten

Pluk het blad vlak voor of bij het begin van de bloei, op een droge ochtend. Droog het in bosjes op een luchtige, schaduwrijke plek en bewaar het in een gesloten pot.

Kattenbescherming

Zet een kooitje van gaas of een paar takken rond jonge planten, of plant hem tussen stevigere planten.

Tip: Zaai of plant een paar planten meer dan je nodig hebt en bescherm de jongste met gaas: zodra ze stevig zijn, kunnen ze een kat aan. Knip in juli terug voor een tweede bloei.

Wanneer snoei je een echt kattenkruid?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Twee keer per jaar: in juli na de eerste bloei, en in maart om de oude stengels weg te halen.

Hoe:

• Knip in juli de uitgebloeide stengels terug tot ongeveer de helft: hij loopt snel opnieuw uit en bloeit tot in september.
• Knip uitgebloeide aren weg voor ze zaad vormen als je geen zaailingen wilt.
• Laat de dode stengels in de herfst staan: ze beschermen de voet in de winter.
• Knip in maart alle oude stengels af tot net boven de nieuwe scheuten aan de voet.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai binnen in maart–april of buiten in april–mei. Bij 18–20 °C kiemt het zaad in 1–3 weken; bedek het nauwelijks.

Scheuren

Scheur in maart–april of in september oudere pollen in stukken en plant ze meteen weer uit.

Stekken

Neem in mei–juni zachte topstekken van 8 cm zonder bloemknoppen en laat ze wortelen in vochtige stekgrond.

Hoe komt een echt kattenkruid de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Natte grond is in de winter gevaarlijker dan vorst: plant op een goed doorlatende plek.
• Laat de oude stengels tot maart staan als bescherming voor de voet.

Ziektes en plagen

• Katten: Katten liggen in de plant, rollen erin en bijten stengels af. Bescherm jonge planten met gaas; een stevige plant groeit meestal snel weer bij.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge, warme zomers. Knip aangetaste stengels terug en geef de planten ruimte; de nieuwe groei is meestal gezond.
• Slakken: Vreten jonge zaailingen en scheuten in het voorjaar. Plant pas uit als de plantjes steviger zijn en controleer ’s avonds.
• Wortelrot: De plant sterft af in een natte winter. Kies een goed doorlatende plek en meng op zware grond grof zand door de grond.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Binnen zaaien. Scheuren.
• April: Binnen en buiten zaaien. Planten. Jonge planten beschermen tegen katten.
• Mei: Buiten zaaien. Planten. Stekken nemen.
• Juni: Begin van de bloei. Blad oogsten voor thee.
• Juli: Na de eerste bloei terugsnoeien tot de helft.
• Augustus: Tweede bloei. Water geven bij langdurige droogte.
• September: Laatste bloei. Planten of scheuren.
• Oktober: Stengels laten staan voor de winter.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (juni–september)

Pluk het blad en de bloeiende toppen vanaf juni, op een droge ochtend, vlak voor of bij het begin van de bloei: dan geuren ze het sterkst. Kattenkruid ruikt en smaakt fris naar munt en citroen, met een licht bittere toets. Je gebruikt het vers of gedroogd voor kruidenthee, en een paar jonge blaadjes in een salade. En natuurlijk voor de kat. Knip je de plant in juli terug, dan groeit er tot in september nieuw blad bij.

Bewaring

Droog het in kleine bosjes, ondersteboven op een luchtige, schaduwrijke plek, en bewaar het blad in een goed gesloten pot: zo houdt het zijn geur, en de kat blijft eraf. Gedroogd houdt het een jaar, maar het verliest langzaam zijn aantrekkingskracht op katten.

Let op: Kattenkruidthee is een mild kruidendrankje, geen geneesmiddel: drink het met mate, en niet tijdens zwangerschap of borstvoeding. Gebruik voor thee enkel echt kattenkruid (Nepeta cataria, met witte bloempjes met paarse stippen), niet de blauwe siernepeta uit de border. Katten mogen eraan snuffelen en erin rollen, maar als ze veel blad eten, kunnen ze braken of diarree krijgen.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Kattenkruidthee (Thee · 1 kop · 10 min)
• Kattenkruidkussentje voor de kat (Andere · 2 kussentjes · 30 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Niet alle katten reageren op kattenkruid: de gevoeligheid is erfelijk, en jonge kittens reageren meestal nog niet.
• Pas als het blad gekneusd wordt, komt de geur echt vrij: daarom wrijven, rollen en bijten katten erin.
• De blauwe siernepeta in veel borders is een andere plant (Nepeta × faassenii). Echt kattenkruid heeft witte bloemen en trekt katten veel sterker aan.