Witte waterlelie

Hoe herken je een witte waterlelie?

Groeivorm

Wortelt op de bodem; de drijvende bladeren bedekken een oppervlak van ongeveer 2 m breed.

Blad

Rond, 10–30 cm breed, met een diepe insnijding tot aan de steel; boven glanzend groen, onder soms roodachtig.

Bloem

Wit, 10–20 cm breed, met veel bloemblaadjes rond een hart van gele meeldraden; drijft op het water.

Wortels

Een dikke, kruipende wortelstok in de modder, met lange, buigzame stelen naar het oppervlak.

Vrucht

Een ronde vrucht die onder water rijpt; de zaden drijven eerst een tijd voor ze zinken.

Bloei: juni–september · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Van juni tot september grote, witte bloemen op het water.
• Een inheemse soort, ideaal voor een natuurvijver.
• De drijvende bladeren geven schaduw en houden het water koeler, wat de groei van algen remt.
• Vissen, kikkers en waterinsecten schuilen onder de bladeren; juffers en libellen rusten erop.
• Volledig winterhard: hij overwintert op de bodem van de vijver.
• Weinig werk: eens geplant, groeit hij jarenlang op dezelfde plek.

Waar staat een witte waterlelie graag?

• Volle zon: minstens zes uur per dag, anders bloeit hij weinig.
• Een waterdiepte van 50–150 cm boven de mand; enkel voor grote vijvers.
• Stil water: geen fontein of waterval vlakbij, want hij houdt niet van spattend of stromend water.
• Zware, voedzame grond: klei of leem, eventueel met wat veen; zuur tot neutraal.
• Reken op ongeveer 2 m² wateroppervlak per plant.

Licht

Zon

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

0,1 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Gele lis: Hoge, gele bloemen aan de oever in mei–juni.
• Zwanenbloem: Roze bloemschermen in de ondiepe zone, in de zomer.
• Dotterbloem: Heldergeel aan de rand in het voorjaar, voor de waterlelie bloeit.
• Grof hoornblad: Een zuurstofplant onder water die voedingsstoffen opneemt en zo algen remt.
• Kikkerbeet: Kleine drijvende rozetten met witte bloempjes, een fijne aanvulling op het open water.

Hoe en wanneer plant je een witte waterlelie?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei–juni, als het water opgewarmd is.
2. Gebruik een ruime vijvermand, bekleed met jute of worteldoek, en vul ze met zware kleigrond, zonder gewone potgrond of mest.
3. Leg de wortelstok schuin of plat in de grond, met de groeitop net boven het oppervlak.
4. Dek de grond af met 2–3 cm grind, zodat ze niet wegspoelt en vissen er niet in woelen.
5. Maak de gevulde mand eerst goed nat, zodat de lucht eruit is en de grond niet opdrijft.
6. Zet de mand eerst op enkele stenen, zodat de bladeren het oppervlak halen, en laat ze in een paar weken zakken tot 50–150 cm diepte.

Verzorgen

Bladeren

Haal vergeelde en afgestorven bladeren regelmatig weg, zodat ze niet in de vijver rotten.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze zo diep mogelijk af voor ze onder water zinken.

Bemesten

In mei een bemestingstablet voor waterplanten diep in de mand drukken; nooit mest los in het water strooien.

Water

Vul bij verdamping aan met regenwater; leidingwater is vaak kalkrijker en voedzamer, wat algen in de hand werkt.

Scheuren

Om de 3–5 jaar, als de bladeren boven het water uit gaan staan en hij minder bloeit.

Tip: Laat de mand na het planten in stappen zakken: de jonge bladeren moeten het oppervlak kunnen halen. Pas als ze drijven, zet je hem een niveau dieper.

Wanneer snoei je een witte waterlelie?

Wanneer: Een waterlelie snoei je niet. Van juni tot oktober haal je enkel vergeelde bladeren en uitgebloeide bloemen weg.

Hoe:

• Knip vergeelde bladeren met een lange schaar of een mes zo diep mogelijk af.
• Haal uitgebloeide bloemen weg voor ze onder water zinken en rotten.
• Ruim in oktober het afstervende blad op, zodat er in de winter minder slib op de bodem komt.

Let op: Trek niet aan de bladstelen: zo kan de wortelstok loskomen of beschadigd raken.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In mei–juni de mand uit het water tillen en de wortelstok in stukken van 10–15 cm snijden, elk met een groeitop. Elk stuk in een eigen mand planten.

Zaad

Kan, maar gaat traag: verse zaden in een bakje met klei onder een paar centimeter water zaaien. Het duurt enkele jaren voor een zaailing bloeit.

Hoe komt een witte waterlelie de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C, zolang de wortelstok onder de ijslaag blijft.
• In de herfst sterft het blad af; de plant overwintert in rust op de bodem van de vijver.
• Staat de mand in een ondiepe vijver, zet ze dan in de herfst op de diepste plek, zodat de wortelstok niet in het ijs vastvriest.
• Niet geschikt voor een kuip: daar is te weinig ruimte en kan de wortelstok in een strenge winter bevriezen.

Ziektes en plagen

• Weinig bloemen: Te veel schaduw, te diep water of een overvolle mand. Zorg voor meer zon, zet de mand hoger of scheur de plant.
• Bladeren boven het water: Teken dat de mand overvol is: tijd om te scheuren.
• Waterleliehaantje: Kleine bruine kevertjes en hun larven vreten groeven in de bladeren. Spuit ze met de tuinslang van het blad of druk de bladeren even onder water, zodat vissen ze opeten.
• Bladluis: Donkere luizen op bladeren en knoppen in de zomer. Spuit ze met water af; vissen ruimen ze op.
• Algen: Te veel voedingsstoffen in het water. Bemest nooit los, plant in kleigrond zonder mest en zet er zuurstofplanten bij.

Het jaar rond

• April: De eerste bladeren komen naar boven. Mand en kleigrond klaarzetten.
• Mei: Planten of scheuren. Een bemestingstablet in de mand drukken.
• Juni: Planten. Eerste bloemen. Vergeelde bladeren weghalen.
• Juli: Volle bloei. Letten op waterleliehaantje en bladluis.
• Augustus: Bloei. Water bijvullen met regenwater.
• September: Laatste bloemen. Uitgebloeide bloemen weghalen.
• Oktober: Afstervend blad opruimen. Een net over de vijver spannen tegen vallend blad.
• November: Rust op de vijverbodem.
• December: Rust. De wortelstok overwintert onder het ijs.

Wist je dat?

• Anders dan bij de meeste planten zitten de huidmondjes van de drijvende bladeren aan de bovenkant: de onderkant ligt immers op het water.
• De bladstelen en de wortelstok zitten vol luchtkanalen, waarlangs zuurstof naar de wortels in de zuurstofarme modder gaat.
• Elke bloem gaat een paar dagen na elkaar open en dicht; daarna zakt ze onder water, waar de vrucht rijpt.