Jakobsladder

Hoe herken je een jakobsladder?

Groeivorm

Pol van 45–60 cm hoog en zo’n 40 cm breed, met rechtopstaande bloemstengels boven een rozet van blad.

Blad

Geveerd, met zo’n twintig smalle, spitse deelblaadjes in twee rijen, als de sporten van een ladder; frisgroen.

Bloem

Komvormig, zo’n 2 cm breed, in losse trossen aan de stengeltoppen, met opvallende oranjegele meeldraden.

Kleur

Hemelsblauw tot lavendelblauw; ook in wit.

Vrucht

Kleine doosvruchten met veel zaad: hij zaait zich makkelijk uit.

Bloei: mei–juli · Zaaien: maart–mei · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Helderblauwe bloemen van mei tot juli, een zeldzame kleur in de border.
• Het geveerde blad is van het voorjaar tot de herfst decoratief.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen graag.
• Makkelijk en sterk: hij groeit in zon en halfschaduw en is zeer winterhard.
• Na terugknippen komt er fris blad en soms nog een kleine nabloei.

Waar staat een jakobsladder graag?

• Zon tot halfschaduw; in de volle zon alleen als de grond niet uitdroogt.
• Leem of klei, humusrijk, zuur tot kalkrijk.
• Gewone grond die vochtig blijft maar niet nat staat.
• Plant 30–40 cm uit elkaar, zo’n zeven planten per m².

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Vrouwenmantel: Lichtgroene schermen die mooi afsteken tegen het blauw.
• Akelei: Bloeit tegelijk, in dezelfde halfschaduw.
• Pioenroos: Grote roze bloemen naast de fijne blauwe trossen.
• Ooievaarsbek: Een lage, bloeiende voet in dezelfde grond.
• Zeeuws knoopje: Roze of witte bloempjes die de bloei in de zomer overnemen.

Hoe en wanneer plant je een jakobsladder?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met het rozet op de hoogte van de grond.
4. Druk de grond aan en geef meteen ruim water.
5. Mulch met compost of bladaarde om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Geef water bij droogte, zeker in de zon: anders verbrandt het blad aan de randen.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost is genoeg.

Terugknippen

Knip na de bloei terug tot het blad aan de voet: dat beperkt uitzaaien en geeft fris blad.

Steun

Meestal niet nodig. Op een rijke grond of een winderige plek helpen een paar takjes.

Verjongen

Hij leeft vaak maar enkele jaren. Scheur oudere pollen om de drie jaar of laat een paar zaailingen staan.

Tip: Knip na de bloei terug tot het blad aan de voet: zo beperk je uitzaaien en krijg je fris, nieuw blad voor de rest van de zomer.

Wanneer snoei je een jakobsladder?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Knip in juli, na de bloei, de bloemstengels terug. In maart ruim je het oude blad op.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide bloemstengels terug tot net boven het blad aan de voet.
• Wil je zaailingen, laat dan een paar stengels staan tot het zaad rijp is.
• Knip in maart het dode blad weg, voor de nieuwe rozetten uitlopen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Binnen in maart in een zaaibak, of buiten in april–mei. Dun bedekken en vochtig houden; na enkele weken kiemen ze. Uitplanten als ze stevig genoeg zijn. Bonte vormen komen niet zuiver uit zaad.

Scheuren

In maart–april of in september een pol opgraven en in stukken met elk een paar rozetten delen. Meteen terugplanten en water geven.

Hoe komt een jakobsladder de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Uiterst winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft grotendeels af; in het vroege voorjaar verschijnen nieuwe rozetten.
• In een pot: zet hem beschut en laat de grond niet uitdrogen of doorweken.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge zomers. Water geven en na de bloei terugknippen.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan de jonge rozetten. ’s Avonds rapen.
• Verbrand blad: Bruine randen in hete, droge zon. Water geven, mulchen of verplaatsen naar halfschaduw.
• Te veel zaailingen: Knip na de bloei terug of wied de jonge zaailingen in het voorjaar.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen. Binnen zaaien. Planten.
• April: Buiten zaaien. Planten of scheuren.
• Mei: Begin van de bloei. Buiten zaaien.
• Juni: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Na de bloei terugknippen voor fris blad.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten of scheuren.
• Oktober: Planten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam jakobsladder verwijst naar de ladder naar de hemel uit de droom van Jakob in de Bijbel: de blaadjes staan als sporten naast elkaar.
• In het Frans heet hij ‘valériane grecque’, al is hij geen valeriaan: vroeger noemde men de plant Valeriana graeca, omdat het blad aan dat van valeriaan deed denken.
• De jakobsladder gaf zijn naam aan een hele plantenfamilie, de Polemoniaceae, waartoe ook de flox behoort.