Jakobsladder

Hoe herken je een jakobsladder?

Groeivorm

Losse, bossige pol van 30–40 cm hoog en ongeveer 40 cm breed, met zachte, vaak neerbuigende stengels.

Blad

Geveerd met 7–15 deelblaadjes die als ladderspijlen naast elkaar staan, fris groen; bij ‘Stairway to Heaven’ met crèmewitte rand.

Bloem

Hangende, klokvormige bloemen van ongeveer 1,5 cm in losse trossen, lichtblauw tot lavendelblauw, van april tot juni.

Zaad

Kleine zaaddozen na de bloei; de plant zaait zich zacht uit.

Wortels

Vezelig en ondiep. De pol wordt na enkele jaren dichter en is makkelijk te delen.

Bloei: april–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juni

Waarom in je tuin?

• Bloeit van april tot juni met lichtblauwe klokjes, een zeldzame kleur voor de schaduw.
• Mooi, fijn geveerd blad dat de hele zomer fris blijft als je hem na de bloei terugknipt.
• Bijen en hommels vinden er in het voorjaar nectar.
• Past in halfschaduw tot schaduw, onder heesters en in een schaduwborder.
• Volledig winterhard (tot ongeveer −30 °C) en weinig werk.

Waar staat een jakobsladder graag?

• Halfschaduw tot schaduw. In volle zon verbrandt het blad en droogt hij uit.
• Humusrijke, vochthoudende leem of klei, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig: laat de grond in de zomer niet helemaal uitdrogen.
• Mooi onder heesters, aan de rand van een bos of tussen varens en hosta’s.
• Reken op 30–40 cm tussen de planten.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,35 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Varens: Fijn, groen blad tegen de lichtblauwe klokjes in dezelfde schaduw.
• Hosta: Groot, breed blad naast het fijn geveerde blad.
• Vrouwenmantel: Zachte, gele bloemen en rond blad, ook geschikt voor halfschaduw.
• Kaukasische vergeet-mij-nietje: Bloeit tegelijk in blauw en heeft mooi, hartvormig blad.
• Elfenbloem: Fijne voorjaarsbloemen en een dichte bodembedekker voor droge schaduw.

Hoe en wanneer plant je een jakobsladder?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Werk een paar scheppen compost of bladcompost door de grond.
3. Graaf een gat even diep als de pot en iets breder, en zet de plant even diep als in de pot.
4. Houd 30–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een dun laagje bladcompost rond de planten, maar laat de kroon vrij.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig, vooral het eerste jaar en in droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar compost of bladcompost; meer is zelden nodig.

Mulchen

Een dun laagje bladcompost houdt de grond koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels na de bloei terug voor frisse bladeren en om uitzaaien te beperken.

Delen

Om de drie à vier jaar de pol delen, zodat hij niet open en kaal wordt in het midden.

Tip: Knip de bloemstengels na de bloei terug: dat geeft een nieuwe, frisse bladpol en voorkomt dat hij zich uitzaait. Geef hem een vochtige, humusrijke plek in de schaduw.

Wanneer snoei je een jakobsladder?

Snoeimaanden: maart en juni.

Wanneer: In maart voor het opruimen van oud blad, en in juni na de eerste bloei.

Hoe:

• Knip na de bloei de bloemstengels terug tot ongeveer 10 cm boven de grond, of tot aan de bladpol.
• Er komt dan snel nieuw, fris blad voor in de plaats, dat de rest van het seizoen mooi blijft.
• Haal in maart oud, verweerd blad en dode stengels weg.

Let op: Haal bij een bont ras scheuten met volledig groen blad weg: die groeien sterker en kunnen de bonte delen overnemen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of in september, om de drie à vier jaar: graaf de pol uit, deel hem in stukken met wortels en bladeren en plant ze meteen terug.

Zaaien

In de herfst of het vroege voorjaar in een zaaibak, op een koele, schaduwrijke plek buiten. Zaailingen van bonte rassen zijn vaak weer groen.

Hoe komt een jakobsladder de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de winter deels terug of is verweerd; haal het in maart weg.
• In een pot: gebruik humusrijke grond, zet de pot beschut en zorg dat de grond niet helemaal uitdroogt.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij droogte of weinig lucht. Geef water aan de voet, ruimte en knip aangetaste delen weg.
• Bruine bladranden: Het blad verdort in zon of bij droogte. Verplaats hem naar meer schaduw en water meer.
• Slakken: Jonge bladeren worden in het voorjaar aangevreten. Zoek ze ’s avonds op en bescherm jonge planten.
• Zaailingen: Hij zaait zich zacht uit. Wied ongewenste zaailingen vroeg of knip de stengels na de bloei weg.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad weghalen. Planten of delen. Compost geven.
• April: Begin van de bloei. Planten. Letten op slakken.
• Mei: Volle bloei.
• Juni: Bloei eindigt. Stengels terugknippen voor nieuw blad.
• Juli: Fris nieuw blad. Water geven bij droogte.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten. Bladcompost aanbrengen.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam jakobsladder verwijst naar het blad: de paarsgewijs geplaatste deelblaadjes lijken op de sporten van een ladder, zoals de hemelsladder uit het verhaal van Jakob in de Bijbel.
• De soortnaam reptans betekent ‘kruipend’, hoewel de plant eerder een losse pol met neerbuigende stengels vormt.
• In het wild groeit hij in vochtige bossen in het oosten van Noord-Amerika.