Gewone brunel

Hoe herken je een gewone brunel?

Groeivorm

Lage, kruipende tot opstijgende plant van 10–20 cm, met wortelende uitlopers; vormt een mat van ongeveer 30 cm breed.

Blad

Tegenoverstaand, eirond tot lancetvormig, 2–5 cm, gaafrandig of licht getand, wat behaard.

Stengel

Vierkant, zoals bij de meeste lipbloemigen, vaak paarsachtig aangelopen.

Bloem

Blauwpaarse lipbloemen van 1–1,5 cm in dichte, korte aren van 2–4 cm met paarsbruine schutblaadjes, van juni tot september.

Vrucht

Na de bloei blijven bruine aren staan met kleine nootjes.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–april en september · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en september

Waarom in je tuin?

• Blauwpaarse bloemaren van juni tot september, een lange bloei.
• Hommels en bijen halen er nectar; ook vlinders bezoeken de bloemen.
• Verdraagt maaien en betreden: ideaal voor een bloemrijk gazon.
• Een makkelijke bodembedekker voor zon en halfschaduw, ook in vochtige grond.
• Inheems, winterhard en makkelijk te zaaien.

Waar staat een gewone brunel graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Vrijwel elke grond: zand, leem, klei of veen, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig tot vochtig; lange droogte verdraagt hij minder goed.
• Plant op 25–30 cm afstand voor een snel gesloten mat, of zaai hem in een gazon of weide.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,2 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Gewone rolklaver: Gele bloemen in hetzelfde bloemengazon, ook een topper voor bijen.
• Madeliefje: Witte bloempjes die ook een kort gemaaid gazon verdragen.
• Kruipend zenegroen: Blauwe aren in april–mei, voor de brunel begint te bloeien.
• Pinksterbloem: Lila bloemen in april–mei in een vochtig gazon.

Hoe en wanneer plant je een gewone brunel?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant van maart tot mei of in september–oktober; zaaien kan in maart–april of in september.
2. Maak de grond onkruidvrij en los; in een gazon steek je een plaggetje uit of zaai je in open plekken.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Hou 25–30 cm tussen de planten.
5. Zaai dun en dek het zaad nauwelijks af.
6. Giet aan en hou de grond vochtig tot de planten of zaailingen zijn aangeslagen.

Verzorgen

Water

Alleen bij langdurige droogte, vooral in het eerste jaar.

Bemesten

Niet nodig; in een gazon zorgt mest vooral voor meer gras.

Maaien

In een bloemengazon gedijt hij als je om de drie à vier weken maait; hij bloeit dan op korte stengels.

Uitgebloeide bloemen

In een border knip je uitgebloeide aren weg voor een langere bloei en minder zaailingen.

In toom houden

Kruipt hij in een border tussen andere planten, trek de uitlopers dan los.

Tip: Zaai hem in het voorjaar of de herfst samen met andere wilde bloemen in je gazon, en maai iets hoger en minder vaak: dan bloeit hij de hele zomer tussen het gras.

Wanneer snoei je een gewone brunel?

Snoeimaanden: maart en september.

Wanneer: Hij wordt nauwelijks gesnoeid. In september knip je in een border de uitgebloeide aren af als je geen zaailingen wilt, en in maart ruim je dode stengels op.

Hoe:

• Knip uitgebloeide aren net boven een bladpaar af; in de zomer geeft dat vaak nieuwe aren.
• Laat een paar aren staan als je wilt dat hij zich uitzaait.
• Ruim in maart de verdorde stengels op; de bladrozetten blijven staan.
• In een gazon volstaat gewoon maaien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of in september een stuk van de mat met wortels lossteken en elders planten.

Zaad

Zaai in maart–april of in september ter plaatse en dek het zaad nauwelijks af. Hij zaait zich ook vanzelf uit.

Uitlopers

Gewortelde uitlopers kun je het hele groeiseizoen losknippen en verplanten.

Hoe komt een gewone brunel de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• In zachte winters blijven de bladrozetten deels groen.
• Laat in een weide of berm een deel van de uitgebloeide aren staan als schuilplek voor insecten.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droogte in de nazomer. Water geven bij droogte en aangetaste stengels wegknippen.
• Zaailingen: In borders zaait hij zich makkelijk uit. Knip de uitgebloeide aren tijdig af.
• Slakken: Jonge blaadjes worden in het voorjaar aangevreten. Meestal onschuldig; de plant groeit snel bij.
• Verdroogd gazon: In een droog, zonnig gazon verdort hij in hete zomers; na regen loopt hij meestal weer uit.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels opruimen. Zaaien of planten.
• April: Zaaien of planten. De rozetten lopen uit.
• Mei: Planten kan nog. Het gazon niet te kort maaien.
• Juni: Eerste blauwpaarse aren. Hommels op de bloemen.
• Juli: Volle bloei. Uitgebloeide aren in de border wegknippen.
• Augustus: Bloei. Water geven bij lange droogte.
• September: Laatste bloei. Uitgebloeide aren afknippen. Zaaien of planten.
• Oktober: Planten of delen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• In een kort gemaaid gazon past hij zich aan: hij maakt dan bloemaren op stengels van maar een paar centimeter.
• De bovenlip van de bloem vormt een kapje boven de meeldraden, zodat een hommel bij elk bezoek stuifmeel op haar rug krijgt.
• Zoals bij alle lipbloemigen vormt elke bloem vier kleine nootjes.