Witte eik

Hoe herken je een witte eik?

Groeivorm

Trage, grote loofboom van ongeveer 20 m hoog en 18 m breed met een brede, ronde kroon en sterke, horizontale takken.

Blad

10–20 cm, met 7–9 afgeronde lobben; roze-zilverig bij het uitlopen, in de zomer groen, in de herfst paarsrood tot wijnrood.

Bloem

Hangende mannelijke katjes in mei, tegelijk met het blad. De vrouwelijke bloemetjes zijn klein en onopvallend.

Vrucht

Eikels van 2–3 cm in een ondiep napje, in één jaar rijp; ze vallen in oktober.

Schors

Lichtgrijs en schilferend; bij oudere bomen in grote platen en ondiep gegroefd.

Wortels

Een diepe penwortel: verplant hem jong en beschadig de wortels zo weinig mogelijk.

Bloei: mei · Planten: maart–april en oktober–december

Waarom in je tuin?

• Majestueuze, langlevende boom met een brede kroon en veel schaduw in de zomer.
• Prachtige paarsrode tot wijnrode herfstkleur, en jonge bomen houden hun bruine blad vaak tot in de winter.
• Waardevol voor de natuur: de eikels voeden vogels zoals gaaien en duiven en zoogdieren zoals eekhoorns en muizen.
• Lichte schors en ronde bladlobben geven hem een mooi, rustig beeld in elk seizoen.
• Sterk en weinig onderhoud: hij heeft geen snoei en weinig verzorging nodig.

Waar staat een witte eik graag?

• Volle zon; in de schaduw groeit hij traag en ijl.
• Diepe, doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot neutraal; kalkrijke grond geeft chlorose en slechte groei.
• Normale vochtigheid; hij verdraagt tijdelijke droogte als hij eenmaal is aangeslagen, maar geen blijvend natte grond.
• Reken op 15–20 m vrije ruimte; plant niet dicht bij huizen, leidingen of de erfgrens.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

20 m hoog, 18 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Hulst: Groenblijvende struik met rode bessen die de bladverliezende eik in de winter aanvult.
• Rododendron: Een groenblijvende onderbeplanting die in mei bloeit en van dezelfde zure grond houdt.
• Wilde hyacint: Een blauw tapijt in het voorjaar onder de nog kale kroon.
• Varens: Frisse, groene onderbeplanting in de schaduw aan de voet.

Hoe en wanneer plant je een witte eik?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in maart–april of in oktober–december, zolang de grond niet bevroren of drassig is. Kies bij voorkeur een jonge boom van 1–2 m.
2. Graaf een gat dat twee tot drie keer zo breed is als de kluit en even diep. Maak de wanden en de bodem los met de schop, zodat de penwortel dieper kan.
3. Zet de boom even diep als hij in de kwekerij stond; de wortelhals moet gelijk met de grond zijn.
4. Vul het gat op, druk lichtjes aan, bind de stam aan een boompaal en geef een flinke gieter water.
5. Leg een laag zure bladcompost of schors rond de voet, maar niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

De eerste drie zomers bij droogte wekelijks flink water geven. Daarna redt hij zich meestal met regen.

Bemesten

Niet nodig. Rijke mest geeft slappe groei; een laag bladcompost in het voorjaar is genoeg.

Mulchen

Een laag bladcompost of schors houdt de grond zuur, koel en vochtig. Houd ze weg van de stam.

Boompaal

Een boompaal blijft 2–3 jaar staan; controleer of de band de stam niet insnoert.

Eikenprocessierups

Controleer de stam en dikke takken in mei–juli op nesten. Raak ze niet aan en laat ze door een erkend bedrijf verwijderen.

Tip: Plant hem jong, op zure tot neutrale grond en met veel ruimte: hij vormt snel een diepe penwortel en verdraagt verplanten slecht. Geduld wordt beloond met een eeuwenoude boom.

Wanneer snoei je een witte eik?

Wanneer: Hij hoeft normaal niet gesnoeid. Dode of beschadigde takken kun je het best in de winter, in de rust, wegnemen.

Hoe:

• Bij een jonge boom: snoei in de eerste jaren alleen om een stevige stam en een evenwichtige kroon te vormen.
• Haal dode, gebroken en kruisende takken weg tot aan de takkraag.
• Laat één doorlopende topscheut staan en verwijder lage takken pas als de boom ouder is.

Let op: Snoei geen grote takken zonder noodzaak: grote wonden sluiten traag en zijn een toegangspoort voor schimmels.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Verse eikels kiemen snel en mogen niet uitdrogen: zaai ze in oktober–november in diepe potten of rechtstreeks op hun plek, en bescherm ze tegen muizen en eekhoorns. Zaailingen groeien in het begin traag.

Kopen

Een jonge boomkwekersplant van 1–2 m slaat het makkelijkst aan en bespaart je jaren wachten.

Hoe komt een witte eik de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −35 °C: in Vlaanderen is geen bescherming nodig.
• Jonge bomen houden vaak hun bruine, droge blad tot het voorjaar: dat is normaal.
• Een boom van deze grootte past niet in een pot: plant hem alleen in volle grond.

Ziektes en plagen

• Kalkchlorose: Bladeren worden geel met groene nerven op kalkrijke grond. Plant hem alleen op zure tot neutrale grond; herstel achteraf lukt moeilijk.
• Eikenprocessierups: Nesten met brandharen op stam en dikke takken in mei–juli. Raak ze niet aan en laat ze door een erkend bedrijf of de gemeente verwijderen.
• Meeldauw: Wit poeder op jonge bladeren in de zomer. Meestal onschuldig voor een gezonde boom.
• Galappels: Bolletjes of knobbels op bladeren en takken door galwespen. Ze zijn onschuldig en hoeven niet bestreden te worden.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Boompaal controleren.
• April: Planten. De bladeren lopen roze-zilverig uit.
• Mei: Bloei met katjes. Jonge bomen water geven bij droogte. Letten op eikenprocessierups.
• Juni: Water geven bij droogte. Letten op eikenprocessierups.
• Juli: Water geven aan jonge bomen.
• Augustus: Water geven bij langdurige droogte.
• September: De eikels rijpen.
• Oktober: Planten. Herfstkleur paarsrood. Eikels verzamelen en zaaien.
• November: Planten. Gevallen blad laten liggen als mulch.
• December: Planten. Dode takken wegnemen.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Het hout van de witte eik is dicht en waterdicht en wordt gebruikt voor wijn- en whiskyvaten.
• De ‘Charter Oak’ in Hartford (Connecticut), een witte eik, was beroemd en viel in 1856 om tijdens een storm.
• Oude exemplaren kunnen enkele eeuwen oud worden.