Loganbes

Hoe herken je een loganbes?

Groeivorm

Rankende struik met lange, buigzame twijgen tot 2–3 m. De twijgen zijn tweejarig: ze groeien het eerste jaar en dragen vrucht in het tweede.

Blad

Samengesteld uit 3–5 getande deelblaadjes, groen, aan de onderkant lichter.

Bloem

Witte bloemen van 2–3 cm in kleine trossen, in mei–juni.

Vrucht

Langwerpige, donkerrode tot wijnrode bessen van 3–4 cm. Bij het plukken blijft het kegeltje in de vrucht, zoals bij een braam.

Stekels

De meeste vormen hebben fijne stekels; ‘LY 654’ is doornloos.

Bloei: mei–juni · Oogst en vruchten: juli–augustus · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart en augustus–september

Waarom in je tuin?

• Grote, smaakvolle bessen die je zelden in de winkel vindt.
• Rijpt in juli–augustus, voor de meeste bramen.
• De witte bloemen in mei–juni zijn waardevol voor bijen.
• Tegen een draadwerk of schutting neemt hij weinig grondruimte in en vormt hij een groene wand.
• Productief en sterk: een goed verzorgde plant geeft vele jaren vruchten.

Waar staat een loganbes graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon worden de bessen zoeter.
• Humusrijke, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig: tijdens de vruchtvorming mag de grond niet uitdrogen.
• Een beschutte plek, want de twijgen zijn minder winterhard dan die van een braam.
• Reken op 3 m breedte per plant langs een draadwerk of schutting.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Framboos: Samen in de fruittuin: zomerframbozen rijpen net voor of samen met de loganbes.
• Rode bes: Een andere zomeroogst voor dezelfde zonnige tot halfschaduwrijke fruittuin.
• Goudsbloem: Trekt zweefvliegen en andere nuttige insecten naar de fruittuin.
• Rabarber: Een vaste waarde in dezelfde fruithoek, met een oogst in het voorjaar, nog voor de bessen rijpen.

Hoe en wanneer plant je een loganbes?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Span eerst een draadwerk: draden op ongeveer 90, 120, 150 en 180 cm hoogte tussen stevige palen.
3. Graaf een plantgat van 40 cm breed en meng er een paar scheppen compost door.
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan; reken op 3 m tot de volgende plant.
5. Knip bij een plant met blote wortels de twijgen na het planten terug tot ongeveer 25 cm, zodat hij sterke nieuwe scheuten maakt.
6. Geef flink water en mulch met compost of stro.

Verzorgen

Water

Geef in droge periodes, zeker van de bloei tot de oogst, wekelijks flink water aan de voet.

Bemesten

In maart compost of organische mest voor kleinfruit rond de voet.

Mulchen

Een laag compost, stro of houtsnippers houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid.

Opbinden

Bind de nieuwe scheuten in de loop van de zomer regelmatig aan, zodat ze niet breken of in de weg groeien.

Oogsten

Pluk in juli–augustus om de paar dagen, als de bessen donkerrood en zacht zijn. Ze zijn zuriger dan frambozen: heerlijk in jam, taart, compote of ingevroren voor later.

Vogels

Bescherm de rijpende bessen met een net tegen vogels.

Tip: Houd de jonge scheuten van dit jaar gescheiden van de dragende twijgen, bijvoorbeeld door ze in het midden of aan één kant op te binden. Na de oogst knip je dan zonder twijfelen alle gedragen twijgen aan de grond weg.

Wanneer snoei je een loganbes?

Snoeimaanden: maart en augustus–september.

Wanneer: Na de oogst, in augustus–september. In maart volgt een kleine opknapbeurt.

Hoe:

• Knip na de oogst alle twijgen die gedragen hebben aan de grond af.
• Kies 6–8 sterke nieuwe scheuten, bind ze waaiervormig op aan de draden en verwijder de rest.
• Leid de nieuwe scheuten tijdens de zomer in het midden of aan één kant op, zodat ze gescheiden blijven van de dragende twijgen.
• Knip in maart bevroren of dode toppen terug tot in gezond hout.

Let op: Draag stevige handschoenen bij stekelige vormen. Knip nooit de nieuwe scheuten van dit jaar weg: daaraan komen volgend jaar de vruchten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen van de top

Buig in juli–augustus de top van een nieuwe scheut naar de grond en graaf hem 10–15 cm diep in. In de herfst heeft hij wortels: knip hem dan los en plant hem op zijn nieuwe plek.

Hoe komt een loganbes de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in een gewone Belgische winter geen probleem.
• In strenge winters kunnen de toppen van de twijgen bevriezen; knip die in maart terug.
• Op een koude, open plek kan je de jonge twijgen in de winter bundelen en laag aan de onderste draad vastbinden. Bind ze in maart weer waaiervormig op.
• Ruim voor de winter rotte vruchten en afgestorven bladeren op.

Ziektes en plagen

• Frambozenkever: Kleine witte larven in de rijpe bessen. Pluk geregeld, ruim aangetaste vruchten op en schoffel in de winter oppervlakkig rond de plant.
• Suzuki-fruitvlieg: Zachte, inzakkende bessen met kleine maden, vooral in de nazomer. Oogst vaak en volledig en verwijder overrijpe en gevallen vruchten.
• Grauwe schimmel: Grijs, pluizig schimmelpluis op de bessen bij nat weer. Houd de plant luchtig, pluk rot fruit weg en giet aan de voet.
• Vogels: Merels pikken de rijpe bessen. Span tijdig een net over het draadwerk.
• Stengelziekten: Paarse of grijze vlekken op de twijgen, die later afsterven. Knip aangetaste twijgen weg en houd de plant open.

Het jaar rond

• Maart: Bevroren toppen terugknippen. Compost geven. Planten.
• April: Planten. Mulchen.
• Mei: Bloei. Nieuwe scheuten opbinden.
• Juni: Bloei. Water geven bij droogte. Net plaatsen tegen vogels.
• Juli: Oogsten. Toppen afleggen voor nieuwe planten.
• Augustus: Oogsten. Na de oogst de gedragen twijgen wegknippen.
• September: Nieuwe scheuten waaiervormig opbinden.
• Oktober: Planten. Afgelegde toppen loskoppelen en verplanten.
• November: Planten. Op een koude plek de jonge twijgen bundelen.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (juli–augustus)

Pluk de lange, donkerrode bessen in juli en augustus, als ze dieprood zijn en makkelijk loslaten (het kegeltje blijft erin, zoals bij een braam). Loganbessen smaken zuurder en voller dan frambozen: heerlijk in jam, crumble, saus bij wild en eend, of vers met wat suiker.

Bewaring

Vers een tot twee dagen in de koelkast, ongewassen en in een ondiep bakje. Los op een bakplaat ingevroren en daarna in een zakje houden ze een jaar.

Let op: Loganbessen zijn veilig. Draag handschoenen: de ranken hebben stekels (er bestaan ook stekelloze rassen). Snijd de gedragen ranken na de oogst weg, dan blijft de plant gezond.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Loganbessenjam (Jam · ± 4 potten · 30 min)
• Loganbessen-appelcrumble (Gerecht · 6 personen · 50 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De loganbes ontstond in 1881 in Santa Cruz, Californië, in de tuin van rechter James Harvey Logan, waarschijnlijk uit een toevallige kruising tussen een braam en een framboos.
• Bij het plukken blijft het witte kegeltje in de vrucht zitten, zoals bij een braam; bij een framboos blijft het aan de plant.
• De loganbes wordt beschouwd als een van de ouders van de boysenbes.