Pijlkruid

Hoe herken je een pijlkruid?

Groeivorm

Rechtopstaande pol van ongeveer 60 cm hoog en 40 cm breed, die zich met uitlopers wat uitbreidt.

Blad

Boven water pijlvormig, glanzend groen, op lange stelen; onder water vormt hij ook lintvormige bladeren en soms ovale drijfbladeren.

Bloem

Wit, 2–2,5 cm breed, met drie kroonblaadjes en een paarse vlek aan de voet; in kransjes van drie langs de stengel, van juni tot augustus.

Geslacht

Bovenaan de stengel staan de mannelijke bloemen, onderaan de vrouwelijke.

Knollen

Aan het eind van uitlopers vormt hij in de herfst kleine knolletjes in de modder, waarmee hij overwintert.

Vijverzone

Ondiep water: 10–30 cm onder het wateroppervlak.

Bloei: juni–augustus · Planten: april–juni · Snoeien: oktober

Waarom in je tuin?

• Sierlijke, pijlvormige bladeren: een van de mooiste bladvormen aan de vijverrand.
• Witte bloemen met een paarse vlek, van juni tot augustus.
• De bloemen lokken bijen, zweefvliegen en andere insecten.
• De stengels en bladeren zijn een rustplek voor libellen en waterjuffers, en tussen de voet schuilen kikkervisjes.
• Groeit minder wild dan veel andere oeverplanten: geschikt voor een middelgrote vijver.

Waar staat een pijlkruid graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Een voedzame bodem van leem, klei of veen, neutraal tot kalkrijk.
• Waterdiepte 10–30 cm in stilstaand of traag stromend water. Dieper geplant maakt hij vooral lintbladeren onder water.
• Reken op ongeveer 40 cm per plant; in groepjes van drie in een grotere vijver.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Nat

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Zwanenbloem: Roze bloemschermen op dezelfde waterdiepte, in dezelfde zomermaanden.
• Grote boterbloem: Goudgele bloemen naast de witte, in ondiep water.
• Kikkerbeet: Een kleine drijfplant met witte bloempjes voor het open water ernaast.
• Moerasvergeet-mij-nietje: Blauwe bloempjes aan de voet, in de natte rand.

Hoe en wanneer plant je een pijlkruid?

Planten in april–juni.

1. Plant van april tot juni; potplanten met blad zet je het best in mei–juni, als hij volop groeit.
2. Gebruik een vijvermand van 5–10 liter met zware tuingrond of klei, zonder potgrond of mest.
3. Leg losse knolletjes ongeveer 5 cm diep in de grond; potplanten zet je even diep als in de pot.
4. Dek de grond af met 2–3 cm grind en laat de mand zakken tot 10–30 cm onder het wateroppervlak.
5. Hou ongeveer 40 cm afstand tussen de planten.

Verzorgen

Water

In de vijver niet nodig. Vul de vijver in droge zomers bij met regenwater, zodat de waterdiepte klopt.

Bemesten

Niet nodig: de vijverbodem bevat genoeg voeding en mest geeft algen.

Geduld

Hij loopt pas in mei uit. Markeer de plek van de mand, zodat je hem niet per ongeluk verplaatst of beschadigt.

Opruimen

Haal in oktober vergeelde bladeren weg, zodat ze niet in het water rotten.

Delen

Om de 2–3 jaar, als de mand vol zit, in mei delen of knolletjes oogsten.

Tip: Markeer in de herfst de plaats van de mand: pijlkruid loopt pas in mei uit, en zo vergraaf je hem niet en weet je dat hij nog leeft.

Wanneer snoei je een pijlkruid?

Snoeimaanden: oktober.

Wanneer: Echt snoeien hoeft niet. In oktober, als het blad geel wordt, knip je het af.

Hoe:

• Knip vergeelde bladeren en uitgebloeide stengels af net boven het wateroppervlak.
• Laat de knolletjes in de bodem ongemoeid: daaruit groeit de plant volgend jaar.
• Leg het weggeknipte materiaal een dag op de oever, zodat waterdiertjes terug in de vijver kunnen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Knolletjes

In april–mei de knolletjes uit de mand of de modder halen en elk apart, 5 cm diep, in een mand met kleigrond planten.

Delen

In mei, als hij uitloopt, de pol uit de mand halen en in stukken met elk een paar bladeren verdelen.

Hoe komt een pijlkruid de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: de knolletjes overwinteren veilig in de modder onder het ijs.
• Het blad sterft in de herfst volledig af; boven water zie je tot mei niets meer.
• In een kuip of minivijver: zet die beschut of laat de mand wat dieper zakken, zodat de knolletjes niet in het ijs vastvriezen.

Ziektes en plagen

• Komt niet op: In april nog niets te zien: dat is normaal, hij loopt pas in mei uit. Wacht tot juni voor je ongerust wordt.
• Alleen lintbladeren: Hij staat te diep of in stromend water. Zet de mand ondieper, op 10–30 cm.
• Bladluis: Zwarte luisjes op bladeren en bloemstengels in de zomer. Spuit ze met water af; vissen en waterdieren eten ze op.
• Opgegeten knollen: Eenden en sommige vissen eten de knolletjes of woelen in de mand. Een laag grind op de mand helpt.

Het jaar rond

• April: Knolletjes planten in een mand. Nog niets te zien boven water.
• Mei: De eerste bladeren verschijnen. Planten of delen.
• Juni: Eerste witte bloemen. Planten kan nog.
• Juli: Bloei. Letten op bladluis.
• Augustus: Laatste bloemen. De vijver bijvullen bij droogte.
• September: De plant vormt knolletjes in de bodem.
• Oktober: Vergeeld blad wegknippen.
• November: Rust. De knolletjes overwinteren in de modder.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Pijlkruid maakt drie soorten bladeren: lintvormig onder water, ovaal drijvend en pijlvormig boven water. In stromend water blijft het vaak bij de lintbladeren.
• De soortnaam sagittifolia betekent ‘met pijlvormige bladeren’, van het Latijnse sagitta, pijl.
• Een verwante soort wordt in China en Japan als groente gekweekt voor de eetbare knollen.