Ruit

Hoe herken je een ruit?

Groeivorm

Ijle pol met slanke, vertakte bloemstengels tot 1,5 m; ongeveer 60 cm breed.

Blad

Twee- tot drievoudig samengesteld, met kleine, gelobde blaadjes; blauwgroen en sierlijk, zoals bij akelei.

Bloem

Kleine, knikkende bloempjes zonder kroonblaadjes: vier of vijf lila kelkblaadjes rond een bundel roomgele meeldraden, in grote, losse pluimen.

Bloei

Van juli tot september; de bloempjes gaan na elkaar open, zodat de pluim lang mooi blijft.

Wortels

Vlezige, wat brosse wortels; de plant wordt niet graag verplant of gescheurd.

Bloei: juli–september · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een luchtige wolk van lila bloempjes van juli tot september, met een lange bloeitijd.
• Door de ijle bouw kan hij ook vooraan in de border staan zonder de planten erachter te verbergen.
• Sierlijk, fijn verdeeld blauwgroen blad, al vanaf het late voorjaar.
• Bijen bezoeken de bloempjes voor het stuifmeel.
• Een elegante partner voor rozen, siergrassen en vaste planten met grof blad.
• Winterhard in heel België.

Waar staat een ruit graag?

• Zon of halfschaduw; ideaal is een plek met ochtendzon en schaduw tijdens de heetste uren.
• Humusrijke leem- of kleigrond, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig en goed doorlatend: niet uitdrogen in de zomer, geen stilstaand water in de winter.
• Beschut tegen harde wind, want de hoge, dunne stengels buigen of knakken gemakkelijk.
• Plant op 50–60 cm afstand.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Rozen: De lila wolk vult de ruimte tussen struikrozen en verzacht hun stevige vorm.
• Pijpenstrootje: Een siergras dat samen met de ruit een luchtig, bewegend geheel vormt.
• Zonnehoed: Stevige, platte bloemen als contrast met de ijle pluimen.
• Vrouwenmantel: Een zachtgroene, lage voorgrond aan de voet van de hoge stengels.
• Pimpernel: Hangende aren naast de lila wolk, voor een luchtige prairieborder.

Hoe en wanneer plant je een ruit?

Planten in maart–mei en september.

1. Plant in maart–mei of in september, zodat de plant voor de winter nog kan wortelen.
2. Werk compost of bladaarde door de grond.
3. Graaf een ruim plantgat en zet de plant even diep als ze in de pot stond.
4. Houd 50–60 cm afstand en zet meteen een paar stokken bij.
5. Geef een flinke gieter water en mulch met bladaarde of compost.
6. Markeer de plek: de plant loopt pas laat in het voorjaar uit.

Verzorgen

Water

Geef water in droge periodes; uitdroging geeft bruine bladranden en een kortere bloei.

Steun

Zet in mei een paar bamboestokken of dunne takken bij de plant en bind de stengels losjes vast naarmate ze groeien.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost; zware mest is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladaarde houdt de wortels koel en vochtig.

Rust

Laat de plant liefst jaren op dezelfde plek staan: scheuren of verplanten verdraagt hij slecht.

Tip: Zet al in mei een paar stokken of dunne takken bij de jonge plant: de stengels groeien er ongemerkt doorheen en blijven zo overeind tot het einde van de bloei.

Wanneer snoei je een ruit?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: De ruit wordt nauwelijks gesnoeid. Knip de afgestorven stengels in februari–maart af; in de zomer knip je hooguit uitgebloeide pluimen weg.

Hoe:

• Knip de oude stengels in de late winter af tot net boven de grond en spaar de jonge scheuten die al onder de grond zitten.
• Knip uitgebloeide pluimen af als je geen zaailingen wilt.
• Laat het blad staan tot het vanzelf afsterft: het voedt de wortels voor volgend jaar.

Let op: Draag handschoenen als je een gevoelige huid hebt en laat het snoeiafval niet slingeren: alle delen zijn giftig als ze gegeten worden.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst in een pot en laat die buiten overwinteren; de kieming volgt in het voorjaar. ‘Hewitt’s Double’ vormt geen zaad.

Scheuren

In het vroege voorjaar, als de scheuten verschijnen, voorzichtig een stuk met knoppen en wortels afsteken. De plant herstelt traag.

Hoe komt een ruit de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België overleeft hij de winter zonder bescherming.
• Hij sterft bovengronds af en verschijnt pas laat in het voorjaar weer; markeer de plek zodat je er niet in spit.
• Op natte, zware grond kan de wortelstok in de winter rotten: zorg voor een goed doorlatende bodem.
• In een pot: zet hem beschut en wikkel de pot in bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Omvallende stengels: De dunne stengels knakken na regen of wind. Geef op tijd steun en kies een beschutte plek.
• Slakken: Vreten de jonge scheuten in het voorjaar, soms tot de plant helemaal verdwijnt. ’s Avonds rapen en de jonge scheuten in het oog houden.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droogte. Water geven en ruimte laten tussen de planten.
• Bruine bladranden: Door uitdroging of te veel felle middagzon. Water geven, mulchen of een plek met middagschaduw kiezen.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Compost geven. Planten.
• April: De jonge scheuten verschijnen: letten op slakken. Planten.
• Mei: Steun plaatsen. Planten. Mulch aanbrengen.
• Juni: Stengels aanbinden. Water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Stengels blijven aanbinden.
• September: Laatste bloei. Planten.
• Oktober: Rijp zaad oogsten en in een pot zaaien.
• November: De plant sterft bovengronds af. De plek markeren.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van ruit (Thalictrum) zijn giftig bij inname: ze bevatten alkaloïden die braken, buikpijn en diarree geven, zoals bij veel planten uit de ranonkelfamilie. Ondanks de naam is dit geen keukenkruid en geen wijnruit, en het fijne blad lijkt op dat van akelei of van een varen: pluk het niet voor thee, salade of als kruid. Grazende dieren zoals paarden, koeien, schapen en geiten lopen risico als ze ervan eten; poelruit groeit in het wild in natte weiden. Plant ruit niet in of aan een weide en gooi snoeiafval nooit in een weide of hok. Houd jonge kinderen, katten en honden weg, en draag handschoenen bij het snoeien als je een gevoelige huid hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De bloempjes hebben geen echte kroonblaadjes: wat je ziet zijn gekleurde kelkblaadjes en een bundel meeldraden.
• Jean Marie Delavay verzamelde in de 19e eeuw in de Chinese provincie Yunnan duizenden planten en stuurde ze naar Parijs; heel wat soorten dragen zijn naam.
• In België groeit een inheemse verwant, de poelruit (Thalictrum flavum), met gele bloempluimen langs sloten en in natte hooilanden.