Citroentijm

Hoe herken je een citroentijm?

Groeivorm

Compact, laag struikje van 20–30 cm hoog en 30–40 cm breed, met dunne, houtige stengeltjes.

Blad

Klein en ovaal, groen of bij bonte vormen met een gele of zilverwitte rand. Het blijft in de winter aan de plant.

Geur

Fris naar citroen met een tijmtoets, het sterkst als je over het blad wrijft en net voor de bloei.

Bloem

Kleine, lila-roze lipbloempjes in hoofdjes aan de toppen, in juni–juli.

Wortels

Fijn en vrij ondiep. Ze verdragen geen natte grond.

Bloei: juni–juli · Oogst en vruchten: mei–september · Planten: april–mei en september · Snoeien: april en juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Een veelzijdig keukenkruid: lekker bij vis, kip en groenten, in marinades en in thee.
• Het hele jaar door te oogsten, want hij is groenblijvend.
• Een topplant voor bijen en vlinders tijdens de bloei in juni–juli.
• Droogtebestendig: in een zonnige, schrale tuin heeft hij nauwelijks water nodig.
• Geurt bij elke aanraking: mooi langs een pad of in een pot bij de keukendeur.

Waar staat een citroentijm graag?

• Volle zon: hoe meer zon, hoe sterker het aroma.
• Schrale, goed doorlatende grond: zand, leem of klei die je met grind luchtiger maakt, neutraal tot kalkrijk.
• Droog: natte voeten, zeker in de winter, zijn fataal.
• Reken op 25–30 cm tussen de planten. In een pot meng je de potgrond met een derde zand of grind.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,3 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Dezelfde zon en schrale grond, en samen een bijenparadijs.
• Salie: Een ander mediterraan keukenkruid met grijs blad.
• Rozemarijn: Groenblijvende structuur in de kruidentuin.
• Oregano: Bloeit later in de zomer, zodat de bijen langer eten vinden.

Hoe en wanneer plant je een citroentijm?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, als de grond niet te nat is.
2. Maak zware grond luchtiger met grof zand of fijn grind, of plant op een lichte verhoging.
3. Graaf een plantgat iets groter dan de pot en zet de plant even diep als in de pot.
4. Plant 25–30 cm uit elkaar.
5. Geef bij het planten één keer flink water, en daarna enkel bij droogte tot hij aangeslagen is.
6. Mulch met grind in plaats van compost: dat houdt de voet droog.

Verzorgen

Water

Alleen bij lange droogte en in potten. Te veel water is fataal.

Bemesten

Niet nodig: op schrale grond is het aroma het sterkst.

Oogsten

Pluk het hele jaar door toppen van 5–10 cm. Het aroma is het sterkst net voor de bloei.

Mulchen

Een laagje grind rond de voet houdt de stengels droog en voorkomt rot.

Vervangen

Na enkele jaren wordt hij houtig en kaal in het midden. Vervang hem dan door een jonge plant uit stek.

Tip: Pluk regelmatig de toppen, ook als je ze niet meteen nodig hebt: zo blijft de plant compact en wordt hij minder snel kaal. Plant hem dicht bij de keukendeur, dan gebruik je hem ook echt.

Wanneer snoei je een citroentijm?

Snoeimaanden: april en juli–augustus.

Wanneer: Licht snoeien in april, en na de bloei in juli–augustus.

Hoe:

• Knip na de bloei de uitgebloeide bloemstengels en een derde van de nieuwe groei weg.
• Knip nooit tot in het kale, oude hout: daaruit loopt hij slecht of niet meer uit.
• In april knip je bevroren of verdorde toppen weg en maak je de plant mooi rond.
• Regelmatig oogsten werkt ook als snoei en houdt hem compact.

Let op: Snoei niet laat in de herfst: de jonge scheuten hebben dan geen tijd meer om af te harden voor de winter.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In mei–augustus: stekjes van 5 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste blaadjes weg, in zanderige stekgrond. Hou ze licht vochtig; na 4–6 weken zijn ze geworteld.

Afleggen

Druk in het voorjaar een lage tak tegen de grond, dek af met wat zanderige grond en wacht tot hij wortelt. Snij hem dan los en plant hem apart.

Zaad

Niet geschikt: zaad geeft geen betrouwbare citroentijm. Vermeerder altijd via stek of afleggers.

Hoe komt een citroentijm de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C, als de grond goed doorlatend is. Een gewone Belgische winter overleeft hij buiten.
• Natte voeten in de winter zijn gevaarlijker dan vorst: plant in goed doorlatende grond of op een verhoging.
• Bij strenge vorst kun je hem afdekken met een laag dennentakken.
• Zet potten in de winter tegen een muur, uit de regen, en geef nauwelijks water.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: De plant verwelkt en wordt bruin, terwijl de grond nat is. Oorzaak is natte grond: plant voortaan op een drogere, goed doorlatende plek.
• Kaal en houtig: Na enkele jaren kaal in het midden. Vervang hem door een jonge stek; regelmatig licht snoeien stelt dit uit.
• Groene takken: Bij bonte vormen verschijnen soms helemaal groene takken. Knip ze weg, anders nemen ze het over.
• Rozemarijnkever: Kleine, glanzende kevertjes met groene en paarse strepen, en hun grijze larven, vreten aan het blad. Raap ze weg of schud ze boven een krant uit de plant.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Natte voeten vermijden.
• April: Planten. Licht snoeien en bevroren toppen wegknippen.
• Mei: Planten. Stekken nemen. Oogsten.
• Juni: Bloei. Oogsten net voor de bloei voor het sterkste aroma.
• Juli: Bloei, vol bijen en vlinders. Na de bloei licht terugknippen.
• Augustus: Terugknippen als dat nog niet gebeurd is. Stekken nemen.
• September: Planten. Gewortelde stekken oppotten.
• Oktober: Oogsten. Potten naar een beschutte plek.
• December: Af en toe een takje oogsten.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (mei–september)

Knip de takjes van mei tot september, op een droge ochtend; vlak voor de bloei is de citroengeur het sterkst. Knip niet meer dan een derde van de plant en niet in het oude, kale hout. Citroentijm smaakt naar tijm met een frisse citroentoets: lekker bij vis, kip, geroosterde groenten, in thee, in suiker en in koekjes.

Bewaring

Vers blijven de takjes een week in de koelkast in een doosje. Drogen kan in kleine bosjes, ondersteboven, maar de citroengeur vervliegt dan deels: vers of ingevroren (de blaadjes los in een zakje) is beter. Citroentijm blijft in zachte winters groen, zodat je bijna het hele jaar kan plukken.

Let op: In gewone hoeveelheden als keukenkruid is citroentijm veilig. Neem de etherische olie nooit in. Wie allergisch is voor lipbloemigen (munt, salie, oregano) kan ook op tijm reageren. Bij zwangerschap, borstvoeding of medicijngebruik: drink niet dagelijks grote hoeveelheden tijmthee zonder advies van je arts.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Citroentijmsuiker (Andere · ± 200 g · 10 min + 1 week trekken)
• Kip uit de oven met citroentijm (Gerecht · 4 personen · 1 uur 15)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Citroentijm is een kruising tussen echte tijm en de inheemse grote tijm. Ondanks zijn geur is hij geen familie van de citroen.
• De citroengeur komt van geurstoffen zoals citral, die ook in citroengras en citroenmelisse zitten.
• Tijm hoort bij dezelfde familie als munt, salie, rozemarijn en lavendel: veel van die planten hebben geurend blad en lipvormige bloemen.