Chileense guave

Hoe herken je een Chileense guave?

Groeivorm

Compacte, dichte struik van 1–1,5 m hoog en ongeveer 1 m breed, met fijne, rechtopgaande takken.

Blad

Klein (1,5–2,5 cm), eirond tot elliptisch, glanzend donkergroen en tegenoverstaand, met een aromatische geur bij kneuzen. Groenblijvend.

Bloem

Hangende, klokvormige bloemetjes van ongeveer 1 cm, wit tot lichtroze, in mei en juni.

Vrucht

Ronde besjes van ongeveer 1 cm, rood tot donker purperrood, rijp in oktober. Smaak naar aardbei met een vleugje guave.

Wortels

Fijn en ondiep wortelgestel dat slecht tegen natte voeten kan.

Bloei: mei–juni · Oogst en vruchten: oktober–november · Planten: april–mei · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Groenblijvend, glanzend blad: het hele jaar een compacte, nette struik.
• Sierlijke, klokvormige bloemetjes in mei en juni.
• Eetbare besjes in oktober met een smaak van aardbei en een vleugje guave.
• De bladeren ruiken aromatisch als je ze kneust.
• Past in een pot op het terras en is bij strenge vorst makkelijk binnen te zetten.
• Kan ook als lage, snoeibare haag of border worden gebruikt.

Waar staat een Chileense guave graag?

• Zon tot halfschaduw: meer zon geeft meer bloemen en vruchten.
• Humusrijke, losse, goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal. Geen kalkrijke grond.
• Normaal vochtig: laat de grond niet uitdrogen, maar vermijd stilstaand water.
• Beschut tegen koude, uitdrogende wind, bij voorkeur tegen een zuid- of westmuur.
• Reken op ongeveer 1 m ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -10 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Bosbes: Houdt van dezelfde zure grond en geeft ook eetbare bessen.
• Heide: Zure grond en zon; blijft laag aan de voet.
• Azalea: Zelfde zure, humusrijke grond; bloeit in het voorjaar.

Hoe en wanneer plant je een Chileense guave?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als er geen strenge nachtvorst meer wordt verwacht: dan kan de plant voor de winter goed wortelen.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng de grond met bladaarde en zure compost.
3. In een pot: kies een pot van minstens 30–40 cm met drainagegaten, leg onderin een laagje kleikorrels en gebruik zure potgrond (voor zuurminnende planten).
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
5. Geef meteen water, bij voorkeur regenwater, en leg een laag mulch van schors of dennennaalden.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig, zeker in een pot en tijdens de vruchtzetting. Gebruik liefst regenwater: kalkrijk kraanwater geeft gele bladeren.

Bemesten

In april en juni een meststof voor zuurminnende planten, volgens de verpakking. Niet meer na augustus.

Mulchen

Schors of dennennaalden houden de wortels koel en vochtig.

Oogsten

Pluk de besjes in oktober als ze helemaal rood tot purperrood en zacht zijn. Eet ze vers, in fruitsalade of verwerk ze tot confituur.

Verpotten

Planten in een pot om de 2–3 jaar in het voorjaar verpotten in verse, zure potgrond.

Tip: Plant hem in een pot met zure potgrond en geef regenwater: dan blijft het blad donkergroen. Zet de pot bij strenge vorst binnen in een lichte, vorstvrije ruimte.

Wanneer snoei je een Chileense guave?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: Lichte snoei in april, als er geen vorst meer wordt verwacht.

Hoe:

• Knip bevroren of dode takken terug tot in gezond, groen hout.
• Kort lange takken in om de vorm compact te houden; haal niet meer dan een derde van de struik weg.
• Als lage haag knip je in april de nieuwe scheuten licht bij.

Let op: Snoei niet in de herfst: nieuwe scheuten bevriezen dan makkelijk.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfhoutige stekken

In augustus–september: stekken van 8–10 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste bladeren weg, in een mengsel van zand en potgrond. Vochtig en vorstvrij houden; ze wortelen in enkele weken.

Zaaien

In het voorjaar op vochtige, zure potgrond zaaien, niet bedekken, bij 15–20 °C. Zaailingen groeien traag en dragen pas na enkele jaren.

Hoe komt een Chileense guave de winter door?

Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.

• Matig winterhard: tot ongeveer −10 °C op een beschutte, goed doorlatende plek. Bij langdurige vorst kan hij terugvriezen, maar loopt vaak vanuit de voet weer uit.
• Bedek jonge planten en planten in de volle grond bij voorspelde vorst met een vliesdoek en mulch de voet dik.
• In een pot: zet hem bij strenge vorst in een lichte, vorstvrije ruimte (2–8 °C) en geef weinig water.
• Vermijd natte winters: een natte, koude grond doodt hem sneller dan de vorst zelf.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren: Gele bladeren met groene nerven (chlorose) door kalk in de grond of het water. Gebruik regenwater, zure potgrond en een meststof voor zuurminnende planten.
• Vorstschade: Bruine of zwarte bladeren na strenge vorst. Wacht tot april met snoeien: de struik loopt vaak weer uit.
• Wortelrot: De plant verwelkt ondanks voldoende water en de wortels zijn bruin en slap. Zorg voor goede afwatering en laat potten niet in water staan.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.

Het jaar rond

• Januari: Vorstvrij houden. Potten niet laten uitdrogen.
• Februari: Planten in de volle grond beschermen tegen vorst.
• April: Planten of verplanten. Licht snoeien. Meststof geven.
• Mei: Planten. Bloei begint. Water geven.
• Juni: Bloei. Bemesten. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven; de besjes vormen zich.
• Augustus: Water geven. Halfhoutige stekken nemen.
• September: Stekken nemen. Niet meer bemesten.
• Oktober: Oogsten. Potten naar binnen zetten bij vorst.
• November: Voet mulchen. Beschermen tegen vorst.
• December: Rust. Vorstbescherming controleren.

Eetbaar en bruikbaar

Bessen (oktober–november)

Reken bij ons op weinig: een struikje geeft meestal een paar handjes besjes, en na een koele zomer of een vroege vorst nog minder. Ze rijpen in oktober, soms tot in november. Pluk ze als ze helemaal rood tot purperrood zijn en zacht aanvoelen; halfrijpe besjes zijn hard en wrang. Ze smaken zoet en geurig, naar aardbei met een vleugje guave, en je eet ze in hun geheel, met de piepkleine zaadjes en het kroontje. Lekker vers uit de hand, over yoghurt of in een fruitsalade. In Chili, waar ze murta heten, kookt men ze met kweepeer of maakt men er jam en likeur van.

Bewaring

Verse besjes houden een paar dagen in een open doosje in de koelkast. Heb je er weinig, vries ze dan los op een bord in en verzamel ze in een zakje, tot 6 maanden, tot je genoeg hebt voor een compote.

Let op: Eet enkel rijpe, zachte besjes van je eigen struik. Besjes die al aan een pas gekochte plant hingen, eet je beter niet: sierplanten worden soms behandeld met middelen die voor voedsel niet toegelaten zijn. De struik is maar matig winterhard (tot ongeveer −10 °C): zet een plant in een pot bij strenge vorst binnen, anders is er volgend jaar geen oogst.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Chileense guave met kweepeer (murta con membrillo) (Compote · 4 personen · 1 uur 15 min)

Wist je dat?

• De soortnaam molinae eert Juan Ignacio Molina, een Chileense natuuronderzoeker uit de 18e eeuw.
• Ondanks de naam is het geen echte guave (Psidium), maar wel een verre verwant uit dezelfde familie.
• In Chili heet de plant murta of murtilla en worden de besjes er al lang gegeten.