Klein glaskruid

Zo herken je hem

Groeivorm

Vaste plant van 10–40 cm, sterk vertakt, met liggende tot opstijgende, roodachtige en zacht behaarde stengels die losse pollen vormen.

Blad

Verspreid, eirond tot elliptisch, 1–5 cm, met een gave rand en een steel. Fijn behaard en een beetje kleverig, zonder brandharen.

Bloem

Kleine, groenige bloempjes in kluwens in de bladoksels, van juni tot oktober. De meeldraden springen bij warm weer plots naar buiten en geven een wolkje stuifmeel af.

Vrucht/Zaad

Piepkleine, glanzend zwarte nootjes, omgeven door het verdroogde bloemdek.

Wortels

Een houtige wortelstok met wortels die diep in voegen en spleten doordringen.

Verwarring met

Groot glaskruid (Parietaria officinalis) groeit rechtop, is nauwelijks vertakt en heeft grotere bladeren van 5–12 cm; het staat eerder in ruigten langs rivieren. Grote brandnetel heeft getande bladeren en brandharen. Tuinbingelkruid heeft tegenoverstaande, getande bladeren.

Bloei: juni–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een van de weinige planten die op oude muren groeien: hij maakt van een kale stadsmuur een klein leefgebied.
• Rupsen van de atalanta worden er soms op gevonden, net als op brandnetel, zijn familielid.
• In de dichte pollen schuilen slakjes, pissebedden, spinnen en kleine insecten, waar het winterkoninkje naar zoekt.
• Bloeit lang, van juni tot oktober, al is de bloei onopvallend: hij wordt door de wind bestoven en is voor bijen niet interessant.
• Een stukje cultuurgeschiedenis: oude muren met glaskruid tonen waar al eeuwen met kalkmortel werd gebouwd.

Waar staat een klein glaskruid graag?

• In het wild op oude muren met kalkmortel, kademuren, ruïnes, rotsen en aan de voet van muren, vaak op stikstofrijke plekjes.
• Zon tot halfschaduw; hij verdraagt warme, droge muren goed.
• Kalkrijke, goed doorlatende grond of mortel; aan de voet van muren ook voedselrijke grond.
• In de tuin: in de voegen van een oude tuinmuur, een stapelmuur of een stenen trap, of tussen stenen aan de voet van een muur.

Mooi samen met

• Muurleeuwenbek: Lila bloempjes en ronde blaadjes die over dezelfde oude muren klimmen.
• Muurvaren: Een klein varentje van kalkrijke muurvoegen.
• Steenbreekvaren: Fijne veertjes met zwarte nerf in schaduwrijke voegen.
• Gele helmbloem: Bloeit maandenlang geel op muren en stoepranden.
• Muurbloem: Geurige gele tot oranje bloemen in het voorjaar, voor zonnige muren.

Hoe en wanneer plant je een klein glaskruid?

1. Koop een plant bij een kwekerij voor inheemse planten, of verzamel in de nazomer wat rijp zaad van een plant op een muur in je buurt, nooit in een natuurgebied.
2. Zaai in september–oktober: strooi het zaad met een handje leem of zand in de voegen van een oude muur of tussen de stenen aan de voet ervan.
3. Of zaai in een potje met arme, kalkrijke grond en zet de jonge plant in het voorjaar in een gat in een muur of tussen stenen.
4. Duw wat vochtig mos of leem achter en rond de kluit, zodat hij niet uitdroogt.
5. Geef de eerste weken af en toe water met een plantenspuit; daarna redt hij zich.
6. Zet hem niet op een monument of een muur met losse voegen zonder overleg met de eigenaar.

Verzorgen

Water

Alleen tot hij is aangeslagen. Daarna niet meer nodig, ook niet in droge zomers.

Bemesten

Niet nodig; aan de voet van muren is de grond vaak al rijk genoeg.

Muuronderhoud

Op een stevige oude muur kan hij gerust blijven staan. Moet een muur opnieuw gevoegd worden, haal hem dan uit de voegen die je herstelt.

Woekeren

Zaait zich uit langs muren en in voegen. Trek ongewenste zaailingen jong uit, als hun wortels nog klein zijn.

Hooikoorts

Last van stuifmeel? Wied of knip hem liefst na een regenbui of buiten de bloeitijd.

Tip: Wil je een kale, oude muur laten begroeien, strooi dan in de herfst zaad van glaskruid en muurleeuwenbek met een handje leem in de voegen: zo krijg je een levende muur zonder te planten.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe groei begint, of helemaal niet.

Hoe:

• Laat de oude stengels de winter over staan: kleine insecten en spinnen overwinteren erin.
• Knip in maart dode en te lange stengels terug tot net boven de nieuwe scheutjes aan de voet.
• Een te grote pol aan de voet van een muur kun je in de zomer met de helft inkorten; hij loopt vlot weer uit.

Let op: Heb je hooikoorts, knip dan niet tijdens de bloei: bij elke aanraking komt er een wolkje stuifmeel vrij.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In september–oktober zaaien in muurvoegen of in potjes met arme, kalkrijke grond. De zaailingen verschijnen in het voorjaar.

Scheuren

Een pol aan de voet van een muur kun je in maart–april met een spade verdelen en elders tussen stenen zetten.

Hoe komt een klein glaskruid de winter door?

Winterhard tot −18 °C: jonge planten beschermen.

• In zachte winters blijft hij deels groen; bij strenge vorst sterven de stengels af en loopt hij in het voorjaar weer uit vanuit de wortelstok.
• In een beschutte muur verdraagt hij vorst tot ongeveer −18 °C.
• De dichte pollen bieden beschutting aan slakjes, pissebedden en spinnen, en daarmee voedsel voor het winterkoninkje.

Ziektes en plagen

• Hooikoorts: Het stuifmeel kan bij gevoelige mensen hooikoorts geven. Plant hem niet vlak bij ramen of een terras en werk er buiten de bloeitijd aan.
• Schade aan voegen: Op een muur met losse of zachte voegen kunnen de wortels de voegen verder openwerken. Op een stevige muur is hij meestal onschuldig.
• Uitzaaien: Zaailingen in borders of voegen waar je ze niet wilt, trek je makkelijk uit zolang ze klein zijn.
• Uitdrogen: Jonge planten drogen in een zonnige muur snel uit. Zaai liever, of plant in het najaar of vroege voorjaar.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen. Te grote pollen scheuren.
• April: Nieuwe scheuten. Jonge planten in de muur zetten.
• Juni: Begin van de bloei. Opgepast bij hooikoorts.
• Juli: Bloei. Soms atalanta-rupsen op de bladeren.
• Augustus: Bloei. Te grote pollen inkorten.
• September: Het zaad rijpt. Zaaien in muurvoegen.
• Oktober: Laatste bloei. Nog zaaien.
• December: De pollen bieden beschutting aan kleine dieren.

Wist je dat?

• Parietaria komt van het Latijnse paries, ‘muur’; judaica betekent ‘uit Judea’.
• De meeldraden zitten in de knop gespannen naar binnen gebogen en springen bij warm weer plots naar buiten, waarbij ze een wolkje stuifmeel loslaten.
• De ruwe, licht klevende bladeren werden vroeger gebruikt om glas en flessen schoon te wrijven: vandaar de naam glaskruid.