Zwarte nachtschade

Zo herken je hem

Groeivorm

Eenjarige, rechtopstaande tot uitgespreide, vertakte plant van 10–60 cm.

Blad

Eirond tot ruitvormig, 3–7 cm, met een gave of grof gegolfd getande rand; donkergroen, kaal tot licht behaard.

Bloem

Wit, ongeveer 1 cm, stervormig met vijf teruggeslagen kroonslippen en een gele kegel van meeldraden; in kleine, hangende trosjes van 3–8, van juni tot oktober.

Vrucht/Zaad

Ronde bes van 6–10 mm, eerst groen, rijp dof tot glanzend zwart, met veel kleine zaadjes. De kelk blijft klein rond de bes.

Stengel

Groen of paars aangelopen, wat hoekig, vaak met kleine uitsteeksels op de ribben.

Verwarring met

Bitterzoet is een houtige klimplant met paarse bloemen en rode bessen. Wolfskers is veel groter, met bruinpaarse klokbloemen en grote, glanzend zwarte bessen in een stervormige kelk, en is zeer giftig. Kinderen verwarren de bessen met bosbessen of zwarte bessen.

Bloei: juni–oktober

Waarom in je tuin?

• Bloeit lang, tot de eerste vorst; zweefvliegen en kleine bijen halen er soms stuifmeel, al bestuift de plant zich vaak zelf.
• De rijpe bessen worden door vogels gegeten, die de zaden verspreiden.
• Een interessante plant om de nachtschadefamilie te leren kennen: de bloem lijkt sterk op die van aardappel en tomaat.
• Eerlijk: in de moestuin vooral een onkruid dat je in toom houdt, zeker als er kinderen spelen.
• Een graadmeter voor voedselrijke, bewerkte grond.

Waar staat een zwarte nachtschade graag?

• In het wild: akkers, vooral met maïs, aardappelen, bieten en groenten, moestuinen, composthopen en braakliggende grond.
• Zon tot halfschaduw.
• Voedselrijke, losse, bewerkte grond, vooral waar veel mest of compost ligt.
• In de tuin komt hij vanzelf in moestuin en borders; houd hem weg uit speelzones en weiden.

Mooi samen met

• Grote klaproos: Kies voor een akkerbloemenrand met klaproos in plaats van onkruid: dezelfde open grond, meer voor bijen.
• Korenbloem: Blauwe bloemen voor bijen op dezelfde open, bewerkte grond.
• Goudsbloem: Een eetbare sierbloem die open plekken in de moestuin bedekt.
• Facelia: Een groenbemester die de grond na de oogst bedekt en zo het kiemen remt; geliefd bij bijen.

Hoe en wanneer plant je een zwarte nachtschade?

1. Niet zaaien of planten: zwarte nachtschade komt vanzelf, via vogels, compost, mest en aanvoergrond.
2. Leer de jonge plantjes herkennen aan de eironde, donkergroene blaadjes, zodat je ze vroeg kunt wieden.
3. Wied jonge planten met de schoffel of met de hand voor ze bloeien: ze zijn makkelijk uit te trekken.
4. Laat in een tuin met kinderen of huisdieren geen enkele plant tot bessen komen.
5. Leg planten met bessen niet op een koude composthoop: de zaden overleven daar.
6. Graaf nooit planten uit in het wild en verspreid hem niet bewust: voor vogels en insecten zijn er betere keuzes.

Verzorgen

Wieden

Wied van juni tot september om de paar weken; bij warm weer groeit hij snel.

Bessen

Verwijder planten voor de bessen rijp zijn en was daarna je handen.

Mulchen

Mulch of een groenbemester houdt de grond bedekt en remt het kiemen.

Afval

Planten met bessen horen bij het gft-afval, niet op een koude composthoop.

Bemesten

Hij gedijt vooral op zwaar bemeste grond: overbemest je moestuin dus niet.

Tip: Wied zwarte nachtschade uiterlijk wanneer je de eerste groene bessen ziet: zo voorkom je dat kinderen ervan eten en dat er honderden nieuwe zaden in je moestuin terechtkomen.

Snoeien en maaien

Wanneer: Niet snoeien: wied de planten voor de bloei, of uiterlijk voor de bessen rijp zijn, van juni tot september.

Hoe:

• Trek de hele plant met wortel uit; afgeknipte stengels lopen opnieuw uit.
• Verwijder planten met bessen in een zak.
• Maaien helpt weinig: hij vertakt laag en bloeit opnieuw.

Let op: Laat kinderen nooit de bessen plukken of proeven, ook niet als ze rijp en zwart zijn.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Elke bes bevat veel zaadjes. Vogels eten de bessen en verspreiden het zaad, dat jaren kiemkrachtig blijft in de bodem en vanaf mei kiemt, als de grond warm is.

Compost en mest

Het zaad overleeft in koude compost en in mest, en komt zo in je moestuin. Breng geen compost met bessen op je bedden.

Hoe komt een zwarte nachtschade de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• De plant sterft bij de eerste nachtvorst af.
• Het zaad overwintert in de grond en kiemt pas laat in de lente, als de grond warm is.
• Ruim afgestorven planten met bessen op voor de winter.

Ziektes en plagen

• Giftige bessen: Kinderen vinden de zwarte bessen aantrekkelijk. Wied de plant voor de bessen rijp zijn.
• Aardappelziekte: Kan, net als aardappel en tomaat, aangetast worden door de aardappelziekte en zo de ziekte mee in stand houden. Wied hem in de buurt van aardappelen en tomaten.
• Snelle zaadvorming: Eén plant geeft veel bessen. Laat er geen enkele tot rijpe bessen komen.
• Verwarring met eetbare bessen: Leer kinderen dat zwarte bessen aan een laag kruid in de moestuin geen bosbessen zijn.

Het jaar rond

• Mei: Eerste kiemplanten als de grond opwarmt. Schoffelen.
• Juni: Begin van de bloei. Jonge planten uittrekken.
• Juli: Bloei en eerste groene bessen. Wieden.
• Augustus: De bessen worden zwart. Planten met bessen opruimen.
• September: Laatste ronde wieden, vooral na de oogst van aardappelen en groenten.
• Oktober: Laatste bloei; de eerste vorst doodt de plant.
• November: Afgestorven planten met bessen opruimen.

Wist je dat?

• Zwarte nachtschade is familie van aardappel, tomaat en aubergine; de bloemen lijken sterk op die van de aardappel.
• ‘Nachtschade’ is een oude naam voor giftige planten uit deze familie; waar de naam precies vandaan komt, is onzeker.
• Het zaad kan jarenlang in de bodem overleven en kiemt pas als de grond warm is; daarom verschijnt de plant pas laat in het seizoen.