Adiantum

Hoe herken je een adiantum?

Groeivorm

Lage, kruipende varen van 20–25 cm hoog die met wortelstokken langzaam uitgroeit tot een tapijt van 50 cm en meer.

Blad

Driehoekig, twee- tot drievoudig geveerd, met kleine, waaiervormige blaadjes; water parelt eraf.

Bladsteel

Dun, draadachtig en glanzend zwartbruin, typisch voor de venushaarvarens.

Kleur

Jong blad roze tot bronsbruin, daarna fris- tot blauwgroen; in zachte winters blijft het groen.

Sporen

Kleine sporenhoopjes onder de omgekrulde rand van de blaadjes; varens bloeien niet.

Wortels

Kruipende, vrij ondiepe wortelstokken die de grond goed bedekken.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een van de weinige echt winterharde venushaarvarens: een fijne, sierlijke textuur voor de schaduwtuin.
• Vormt langzaam een laag, groenblijvend tapijt: een mooie bodembedekker onder heesters en bomen.
• Het roze-bruine nieuwe blad in april–mei is een tweede sierwaarde naast het frisgroene zomerblad.
• Groeit in zure, neutrale én kalkrijke grond, zolang die humusrijk en vochthoudend is.
• Weinig werk: één keer per jaar het oude blad wegknippen volstaat.
• Mooi vooraan in een schaduwborder, tussen stenen of in een brede, lage pot.

Waar staat een adiantum graag?

• Halfschaduw tot schaduw; ochtendzon kan, maar felle middagzon verbrandt het fijne blad.
• Humusrijke, losse grond: zand of leem, verrijkt met bladcompost. Zuur, neutraal of kalkrijk is allemaal goed.
• Normaal vochtig en goed doorlatend: geen natte voeten in de winter, maar ook niet uitdrogen in de zomer.
• Een plek uit de wind houdt het blad mooi, zeker in de winter.
• Plant 30–40 cm uit elkaar; zo sluit het tapijt na enkele jaren.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote bladeren naast het fijne varenblad, in dezelfde halfschaduw.
• Elfenbloem: Een andere lage, groenblijvende bodembedekker voor de schaduw.
• Lenteroos: Bloeit in de late winter, rond de tijd dat je het oude varenblad wegknipt.
• Sneeuwklokje: Bloeit vroeg door het tapijt heen, voor het nieuwe varenblad uitloopt.
• Kaukasische vergeet-mij-niet: Hemelsblauwe bloempjes in april boven het roze-bruine jonge varenblad.

Hoe en wanneer plant je een adiantum?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant van maart tot mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te droog is.
2. Maak de grond los en meng er een paar scheppen bladcompost of goed verteerde compost door.
3. Graaf een plantgat iets breder dan de pot en zet de plant even diep als hij stond: de wortelstok net onder of aan het oppervlak, niet dieper.
4. Houd 30–40 cm tussen de planten en druk de grond voorzichtig aan.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Strooi een dun laagje bladcompost tussen de planten als mulch.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks water geven. Later alleen in lange droge periodes; de grond mag nooit helemaal uitdrogen.

Bemesten

Weinig nodig: in het voorjaar een laagje bladcompost of goed verteerde compost volstaat. Geen kunstmest.

Mulchen

Laat afgevallen boombladeren tussen de varen liggen of strooi zelf bladcompost: dat houdt de grond los en vochtig.

Oud blad

Knip in maart het oude, winterse blad weg, voor het nieuwe blad uitloopt.

Wieden

Wied tussen de jonge planten tot het tapijt gesloten is.

In een pot

Humusrijke potgrond met wat zand, een gat in de bodem, en de pot nooit laten uitdrogen.

Tip: Knip het oude blad in maart helemaal weg, ook als het nog groen is: zo komt het roze-bruine nieuwe blad mooi tot zijn recht en blijft het tapijt fris.

Wanneer snoei je een adiantum?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, net voor het nieuwe roze-bruine blad verschijnt. Verder hoeft deze varen niet gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip het oude blad vlak boven de grond weg, ook als het nog groen is: zo zie je het nieuwe blad mooi uitlopen.
• Werk voorzichtig en knip niet in de jonge, opgerolde bladkrullen die al tussen het oude blad zitten.
• Bruin of beschadigd blad kun je in de zomer ook tussendoor wegknippen.

Let op: Wacht niet te lang: eens het nieuwe blad uitgelopen is, knip je het makkelijk per ongeluk mee weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april een stuk van het tapijt met wortelstok en wortels afsteken en meteen elders planten. Goed water geven.

Sporen

In de zomer rijpe sporen op een papiertje verzamelen en uitzaaien op steriele, vochtige zaaigrond onder glas. Dat vraagt geduld: pas na enkele maanden heb je kleine varentjes.

Hoe komt een adiantum de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in Belgische tuinen is geen bescherming nodig.
• In zachte winters blijft het blad groen; na strenge vorst wordt het bruin, maar de plant loopt in het voorjaar gewoon weer uit.
• Laat het oude blad tot maart staan: het beschermt de wortelstok en de jonge knoppen.
• In een pot: zet de pot beschut tegen een muur en houd de potgrond licht vochtig, niet nat.

Ziektes en plagen

• Verbrand blad: Bruine, droge bladranden in de zomer: te veel zon of te droog. Geef water en kies een schaduwrijkere plek.
• Late nachtvorst: Het jonge, roze blad kan in april–mei bevriezen. De plant loopt opnieuw uit; dek af met vlies als er vorst voorspeld wordt.
• Slakken: Vreten soms aan de jonge bladkrullen in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg, of leg een plankje als schuilplaats en ruim ze ’s morgens op.
• Wortelrot: Gele, slappe plant in natte, verdichte grond. Verbeter de grond met compost en grof zand, of verplant naar een beter doorlatende plek.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen. Bladcompost strooien.
• April: Nieuw roze-bruin blad. Planten of delen. Opletten voor late nachtvorst.
• Mei: Planten. Slakken in de gaten houden.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte. Rijpe sporen verzamelen.
• Augustus: Water geven bij droogte. Bruin blad wegknippen.
• September: Planten. Afgevallen blad tussen de varen laten liggen.
• Oktober: Planten. Mulch aanbrengen.
• December: Rust. In zachte winters blijft het blad groen.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Adiantum komt van het Griekse ‘adiantos’, onbevochtigd: water parelt van het blad af zonder het nat te maken.
• ‘Venustum’ betekent bevallig of sierlijk in het Latijn.
• Venushaarvarens dragen hun sporen niet midden op het blad, maar onder de omgekrulde randjes van de blaadjes.