Anijsnetel

Hoe herken je een anijsnetel?

Groeivorm

Rechtopgaande, wat stijve pol van 90 cm hoog en 45 cm breed, met vierkante stengels.

Blad

Eirond en getand, 5–10 cm lang, groen met een lichtere, viltige onderkant.

Bloem

Dichte aren tot 15 cm lang met kleine lipbloemen, van juli tot september.

Kleur

Lilablauw tot lavendelkleurig, met paarsige schutbladen; er zijn ook witte vormen.

Geur

Blad en bloemen ruiken bij aanraking naar anijs of zoethout.

Wortels

Vezelig en vrij ondiep; ze rotten in natte, zware grond.

Bloei: juli–september · Oogst en vruchten: mei–september · Zaaien: maart–april · Planten: april–mei · Snoeien: maart–april

Waarom in je tuin?

• Een echte bijenmagneet: van juli tot september vol hommels, bijen en vlinders.
• Het blad geurt naar anijs en is lekker in thee of een salade.
• Verdraagt zon en droogte, ideaal voor een grind- of prairietuin.
• Bloeit lang, tot in september, als veel borders al wat stiller worden.
• De uitgebloeide aren blijven in de winter mooi staan.
• Bloeit vaak al het eerste jaar als je vroeg binnen zaait.

Waar staat een anijsnetel graag?

• Volle zon: in de schaduw bloeit hij minder en worden de stengels slap.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot kalkrijk. Zware klei heeft hij liever niet.
• Droog tot normaal: hij verdraagt droogte, maar geen natte voeten in de winter.
• Plant op 40–45 cm afstand, in groepjes van drie of meer.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,9 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Zonnehoed: Roze schijfbloemen naast de lilablauwe aren, ook geliefd bij bijen.
• Patagonisch ijzerhard: Luchtige paarse bloemen in dezelfde zon en droogte.
• Duizendblad: Platte schermen als contrast met de rechtopstaande aren.
• Siergrassen: Wuivende halmen voor een prairielook.
• Oregano: Een lage, geurende plant vooraan, ook vol bijen.

Hoe en wanneer plant je een anijsnetel?

Planten in april–mei.

1. Zaai binnen in maart–april en plant uit in april–mei, na de laatste strenge vorst.
2. Op zwaardere grond meng je er grof zand of fijn grind door voor een goede afwatering.
3. Zet de plant even diep als in de pot, niet dieper.
4. Houd 40–45 cm tussen de planten.
5. Geef bij het planten water, en de eerste weken bij droogte.
6. Mulch eventueel met grind, niet met compost: dat houdt de voet droog.

Verzorgen

Water

Alleen de eerste weken na het planten. Daarna is hij droogtebestendig.

Bemesten

Niet nodig: in een arme grond blijft hij steviger en leeft hij langer.

Uitgebloeide aren

Laat ze tot het voorjaar staan; ze beschermen het hart van de plant en zijn mooi in de winter.

Uitzaaien

Laat een paar aren zaad zetten, zodat jonge planten de oude kunnen vervangen.

Oogsten

Pluk de hele zomer jonge blaadjes voor thee; laat genoeg staan voor de bloei.

Tip: Plant hem in volle zon op goed doorlatende grond en laat de uitgebloeide stengels tot het voorjaar staan. Laat ook een paar aren zaad zetten: zo vervangen jonge planten vanzelf de oude.

Wanneer snoei je een anijsnetel?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: Eind maart of in april, als je onderaan nieuwe scheuten ziet. Niet in de herfst.

Hoe:

• Knip de oude stengels terug tot net boven de nieuwe scheuten aan de voet.
• Haal dode en zwakke stengels helemaal weg.
• Knip in de zomer gerust takjes voor thee of een boeket; dat schaadt de plant niet.

Let op: Snoei niet in de herfst: de oude stengels beschermen de plant tegen natte en koude winters.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april binnen zaaien bij 18–20 °C; het zaad nauwelijks afdekken, want licht helpt bij het kiemen. Na 1–3 weken kiemt het; in mei uitplanten.

Stekken

In mei–juni zachte stekken van niet-bloeiende scheuten nemen; ze wortelen snel in vochtige stekgrond.

Zaailingen

Spontane zaailingen in het voorjaar met een kluitje verplanten.

Hoe komt een anijsnetel de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C, maar alleen in goed doorlatende grond: natte winters zijn gevaarlijker dan vorst.
• Laat de oude stengels staan als bescherming en snoei pas in het voorjaar.
• Op zware grond plant je hem op een verhoogde plek of in grind.
• In een pot: zet hem in de winter onder een afdak, zodat de grond niet doornat wordt.

Ziektes en plagen

• Wintersterfte: De plant komt in het voorjaar niet terug: meestal rot door natte grond. Zorg voor betere afwatering en laat zaailingen opgroeien als vervanging.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte en weinig luchtcirculatie. Laat ruimte tussen de planten en knip aangetast blad weg.
• Slakken: Vreten aan jonge planten in het voorjaar. ’s Avonds rapen of een bierval plaatsen.
• Slappe stengels: Te veel schaduw of een te voedzame grond. Zet hem zonniger en bemest niet.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien. Oude stengels terugknippen als er nieuwe scheuten zijn.
• April: Snoeien tot net boven de nieuwe scheuten. Binnen zaaien. Planten.
• Mei: Uitplanten na de laatste vorst. Letten op slakken.
• Juni: Zachte stekken nemen. Blaadjes plukken voor thee.
• Juli: Begin van de bloei. Volop bijen en hommels.
• Augustus: Volle bloei. Bloemen plukken voor thee of salade.
• September: Laatste bloei. Zaad laten rijpen.
• November: Stengels laten staan als winterbescherming.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juli–september)

De paarsblauwe bloeiaren van juli tot september zijn eetbaar en zoet: ris de bloempjes los over salade, ijs of gebak. Laat er genoeg staan: bijen en hommels zijn er dol op.

Blad (mei–september)

Pluk de blaadjes van mei tot september; ze ruiken en smaken zoet naar anijs en zoethout. Lekker vers in thee, fruitsalade, bij tomaat of in een vinaigrette, en gedroogd als thee in de winter.

Bewaring

Droog stengels met blad en bloemen in kleine bosjes, ondersteboven op een luchtige, donkere plek. Ris blad en bloempjes af als ze ritselen en bewaar ze in een gesloten pot, tot een jaar. Vers blijven ze een paar dagen goed in de koelkast in een vochtige doek.

Let op: Anijsnetel is in gewone hoeveelheden als thee of kruid veilig. Drink er tijdens de zwangerschap geen grote hoeveelheden van. Het is een kortlevende vaste plant: laat een paar bloeiaren zaad zetten, dan zaait hij zich uit.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Anijsnetelthee (Thee · 1 theepot (± 750 ml) · 10 min)
• Zandkoekjes met anijsnetel (Gerecht · ± 30 koekjes · 30 min + 1 uur koelen)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Ondanks de Engelse naam ‘anise hyssop’ is hij geen anijs, dat een schermbloem is, en ook geen echte hysop, al horen hysop en anijsnetel wel allebei bij de lipbloemenfamilie.
• In Noord-Amerika staat hij bekend als een uitstekende drachtplant voor honingbijen.
• Oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika gebruikten het blad al lang voor thee en als smaakmaker.