Alpenvrouwenmantel

Hoe herken je een alpenvrouwenmantel?

Groeivorm

Lage, kruipende mat van 10–15 cm hoog en tot 40 cm breed, op verhoute, kruipende wortelstokken.

Blad

Klein en handvormig, 2–4 cm, tot bijna aan de voet ingesneden in 5–7 slippen; bovenzijde donkergroen, onderzijde zilverig behaard.

Kleur

Het zilver van de onderkant loopt tot over de bladrand, zodat elk blaadje zilver omrand lijkt.

Bloem

Kleine geelgroene bloempjes zonder kroonbladeren, in losse trosjes net boven het blad, van juni tot augustus.

Wortels

Kruipende wortelstokjes die verder wortelen; de plant breidt zich rustig uit, zonder te woekeren.

Bloei: juni–augustus · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Fijn, zilver omrand blad dat van het voorjaar tot de herfst mooi blijft.
• Vormt langzaam een dichte, lage mat die onkruid onderdrukt.
• Verdraagt arme grond en een droge periode, zolang de grond goed draineert.
• Ideaal in de rotstuin, tussen tegels, op een muurtje of vooraan in de border.
• Volledig winterhard en weinig vatbaar voor ziekten.

Waar staat een alpenvrouwenmantel graag?

• Zon of halfschaduw; een open, lichte plek is ideaal.
• Zandige of lemige grond die goed draineert; zuur, neutraal of kalkrijk is allemaal goed.
• Liever droog dan nat: natte voeten in de winter verdraagt hij slecht.
• Plant op 30–35 cm van elkaar, zo’n 9–11 planten per m², voor een gesloten mat.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Huislook: Ook een plant voor droge, stenige plekken, met strakke rozetten naast het fijne blad.
• Tijm: Geurige, lage kussens die in de zomer bloeien en bijen lokken.
• Grasanjer: Grijsblauw blad en roze bloemen, mooi naast het zilver.
• Vetkruid: Laag en droogtebestendig, met bloemen in de zomer en nazomer.

Hoe en wanneer plant je een alpenvrouwenmantel?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Werk op zware grond grof zand of fijn grind door de bovenlaag, zodat het water vlot wegloopt.
3. Zet de plant even diep als in de pot, niet dieper, anders kan het hart rotten.
4. Hou 30–35 cm tussen de planten.
5. Giet goed aan en hou de grond de eerste weken licht vochtig.
6. Leg een laagje fijn grind rond de plant: dat houdt het blad droog en schoon.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig; enkel bij lange droogte in de zomer.

Bemesten

Niet nodig. Op te rijke grond groeit hij losser en minder compact.

Wieden

Hou de mat de eerste twee jaar vrij van gras en onkruid, tot hij gesloten is.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloemtrosjes na de bloei weg: de plant blijft netter en zaait minder uit.

Opruimen

Haal in maart oude, bruine bladeren uit de mat.

Tip: Leg een laagje grind rond de plant: dat houdt het hart droog, voorkomt rot en laat het zilveren blad mooi uitkomen.

Wanneer snoei je een alpenvrouwenmantel?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: Echt snoeien is niet nodig. Knip in augustus de uitgebloeide bloemstengels weg en ruim in maart het oude blad op.

Hoe:

• Knip de bloemstengels na de bloei net boven het blad af.
• Ziet de mat er slordig uit, knip hem dan na de bloei licht bij; er komt snel vers blad.
• Kam in maart met je vingers of een handhark de dode bladeren uit de mat.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in september: steek stukjes met wortels van de rand van de mat af en plant ze meteen terug.

Zaaien

Zaai in de herfst in een bakje en laat het buiten overwinteren: de kou helpt het zaad kiemen. Zaailingen die vanzelf opkomen, kun je ook verplanten.

Hoe komt een alpenvrouwenmantel de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −35 °C: geen bescherming nodig.
• Natte grond is in de winter gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• Haal afgevallen bladeren van bomen van de mat, anders kan hij eronder rotten.
• In een pot of trog: gebruik een doorlatend mengsel en zet de pot op potvoetjes.

Ziektes en plagen

• Rot: Het hart wordt bruin en papperig op natte, zware grond. Verplant naar een drogere plek en meng grind door de grond.
• Onkruid in de mat: Grassen en onkruid groeien makkelijk tussen de stengels. Wied regelmatig, vooral de eerste twee jaar.
• Kaal hart: Oudere matten worden in het midden kaal. Scheur ze en plant de jonge stukken van de rand terug.
• Verdroogd blad: In een hete, droge zomer kan het blad bruin worden. Geef dan een paar keer flink water; de plant herstelt meestal snel.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad uit de mat halen. Planten of scheuren.
• April: Planten. Onkruid wieden.
• Mei: Nieuw blad. Onkruid tussen de mat wegnemen.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Bloei. Enkel water geven bij lange droogte.
• Augustus: Uitgebloeide bloemstengels wegknippen.
• September: Scheuren en planten.
• Oktober: Planten. Gevallen bladeren van de mat halen.
• November: Gevallen bladeren van de mat halen.

Wist je dat?

• Vrouwenmantels vormen zaad zonder bestuiving: de zaailingen zijn klonen van de moederplant.
• De naam Alchemilla verwijst naar de alchemisten, die volgens de overlevering de druppels op het blad verzamelden.
• In de handel wordt vaak de wat grotere Alchemilla conjuncta als alpenvrouwenmantel verkocht.