Japanse kornoelje

Hoe herken je een Japanse kornoelje?

Groeivorm

Kleine boom of meerstammige struik van 6–7 m hoog en 5–6 m breed, met gelaagde, horizontale takken.

Blad

Eirond met een golvende rand en gebogen nerven, tegenoverstaand; in de herfst rood tot purper.

Bloem

Vier puntige, witte, soms roze schutbladen rond een groen knopje van piepkleine echte bloempjes, eind mei–juni.

Vrucht

Ronde, roze tot rode vruchten van 2–3 cm aan een lange steel, rijp in september–oktober.

Schors

Bij oudere bomen afbladderend, in vlekken van grijs, bruin en beige.

Bloei: mei–juni · Oogst en vruchten: september–oktober · Planten: maart–april en oktober–december

Waarom in je tuin?

• Mooi in elk seizoen: bloei in de vroege zomer, vruchten in de nazomer, herfstkleur en sierlijke schors in de winter.
• Bloeit pas als het blad al uit is en heeft dus weinig last van late nachtvorst.
• De zoete vruchten zijn eetbaar en worden ook graag door vogels gegeten.
• Bijen bezoeken de kleine, echte bloempjes in het hart.
• Een sierboom met karakter voor een middelgrote tuin, als blikvanger op het gazon of in een border.

Waar staat een Japanse kornoelje graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij rijker en kleurt hij mooier in de herfst, maar dan mag de grond niet uitdrogen.
• Humusrijke, kalkarme zand- of leemgrond, zuur tot neutraal. Op kalkrijke grond wordt het blad geel.
• Grond die gelijkmatig vochtig blijft, zonder natte voeten.
• Een plek beschut tegen hete, droge wind.
• Geef hem ruimte: reken op 5–6 m doorsnede, ver genoeg van huis en paden.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

7 m hoog, 6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Hortensia: Bloeit na hem in de halfschaduw onder of naast de boom.
• Rododendron: Houdt van dezelfde kalkarme, humusrijke grond.
• Varens: Een groene onderbeplanting die de voet koel houdt.
• Voorjaarsbollen: Sneeuwklokjes en narcissen bloeien onder de boom voor het blad uitloopt.

Hoe en wanneer plant je een Japanse kornoelje?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant van oktober tot december of in maart–april, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een ruim plantgat, twee à drie keer zo breed als de kluit, en meng bladaarde of compost door de grond.
3. Zet de boom even diep als hij in de pot of kwekerij stond; de wortelhals mag niet onder de grond verdwijnen.
4. Zet bij een grotere boom een schuine paal aan de windkant en bind de stam los vast.
5. Giet flink aan en mulch de plantplaats met bladaarde of houtsnippers, niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

De eerste twee à drie jaar wekelijks bij droogte. Ook later in droge zomers, anders verbrandt het blad.

Bemesten

Meestal niet nodig. Een laag bladcompost in het voorjaar is genoeg.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladaarde of compost rond de voet houdt de ondiepe wortels koel.

Bodem

Spit of schoffel niet rond de stam: de wortels zitten ondiep.

Tip: Plant hem in humusrijke, kalkarme grond die niet uitdroogt, en geef hem genoeg ruimte om breed uit te groeien: hij bloeit in juni, draagt daarna eetbare vruchten en kleurt in de herfst rood.

Wanneer snoei je een Japanse kornoelje?

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Moet er toch een tak weg, doe het dan in de zomer, na de bloei.

Hoe:

• Laat de natuurlijke, gelaagde vorm intact: daarin zit net zijn schoonheid.
• Haal alleen dode, zieke en kruisende takken weg, net buiten de takkraag.
• Bij een jonge boom kun je een concurrerende tweede top wegnemen als je één doorgaande stam wilt.

Let op: Kort de takken niet in: dan verliest hij zijn gelaagde vorm en komen er bossen waterloten.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaad uit rijpe vruchten schoonmaken en in de herfst buiten in een pot zaaien, zodat het de winterkou krijgt. Het kiemt traag en het duurt jaren tot de eerste bloei; rassen komen niet zuiver uit zaad.

Stekken

Zomerstekken in juni–juli wortelen moeizaam; rassen worden in de kwekerij meestal geënt.

Hoe komt een Japanse kornoelje de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België geen bescherming nodig.
• Een mulchlaag rond de voet beschermt jonge bomen tegen uitdroging en vorst.
• De afbladderende schors en de gelaagde takken geven de boom ook in de winter structuur.

Ziektes en plagen

• Bladverbranding: Bruine bladranden in een hete, droge zomer. Geef water en mulch, en plant niet op een hete, schrale plek.
• Geel blad: Op kalkrijke grond kleurt het blad geel tussen de nerven. Werk bladaarde in en mulch met bladcompost.
• Anthracnose: Bladvlekken en afstervende twijgen. De Japanse kornoelje is er veel minder gevoelig voor dan de Amerikaanse kornoelje; knip aangetaste twijgen weg.
• Weinig bloei: Jonge zaailingen bloeien pas na enkele jaren; ook te veel schaduw remt de bloei. Geduld en voldoende licht helpen.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Mulchen met bladaarde.
• April: Planten. Het blad loopt uit.
• Mei: De schutbladen verschijnen, eerst groenig, dan wit.
• Juni: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte, vooral jonge bomen.
• Augustus: De vruchten kleuren.
• September: Vruchten oogsten zodra ze zacht zijn.
• Oktober: Rode herfstkleur. Planten.
• November: Planten.
• December: Planten bij zacht weer.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (september–oktober)

De ronde, roze-rode vruchten, zo groot als een kers en met een korrelige schil, rijpen in september en oktober. Ze zijn rijp als ze zacht aanvoelen en makkelijk loslaten. Snijd of zuig het zachte, oranje vruchtvlees eruit: het smaakt zoet, naar mango en perzik. De schil is bitter en de pitjes eet je niet.

Bewaring

Rijpe vruchten houden maar een dag of twee: verwerk ze snel. Het gezeefde vruchtvlees kan je invriezen.

Let op: Het vruchtvlees is eetbaar en veilig; de schil is taai en bitter en de harde pitjes slik je niet in. Verwar de vruchten niet met die van andere struiken met rode bessen: de Japanse kornoelje herken je aan de grote witte schutbladen in juni en de vruchten op lange steeltjes, als kleine frambozen.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Moes van Japanse kornoelje (Compote · ± 2 porties · 20 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Wat op grote bloemblaadjes lijkt, zijn eigenlijk schutbladen. De echte bloempjes zijn klein en groenig en zitten samen in het knopje in het midden.
• De vrucht is een samengestelde vrucht: een groep vruchtjes groeit samen tot één bol. Het zoete vruchtvlees wordt gegeten; de taaie schil en de pitten laat je meestal liggen.
• Anders dan de Amerikaanse kornoelje bloeit hij pas als het blad al uit is, en de schutbladen hebben een spitse punt in plaats van een inkeping.