Dryopteris

Hoe herken je een dryopteris?

Groeivorm

Compacte kroon van ongeveer 60 cm hoog en breed, met rechtopstaande tot boogvormige bladeren.

Blad

Stevig, leerachtig en glanzend frisgroen, veerdelig met getande slipjes; blijft in zachte winters groen.

Stelen

Dicht bezet met zwarte tot donkerbruine schubben, vandaar de ‘ruige’ naam.

Jonge bladeren

Rollen zich in het voorjaar als een bisschopsstaf uit, bedekt met donkere schubben.

Voortplanting

Geen bloemen of zaad: de varen plant zich voort met sporen onder aan het blad.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Frisgroen, leerachtig blad op zwarte, schubbige stelen dat het hele jaar sierlijk is.
• Blijft in milde winters groen en geeft structuur als andere planten verdwenen zijn.
• Compacte, nette groeiwijze: blijft een mooie kroon en woekert niet.
• Geschikt voor kleine schaduwtuinen, borders onder bomen en grote potten.
• Weinig werk: eenmaal per jaar oud blad opruimen.

Waar staat een dryopteris graag?

• Halfschaduw tot lichte schaduw; geen felle zon, die verbrandt het blad.
• Humusrijke, vochthoudende maar goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtige grond is ideaal; hij verdraagt geen langdurige droogte of natte voeten.
• Beschut tegen droge, koude wind. Reken op 50–60 cm tussen de planten.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote, bladrijke naburen in dezelfde schaduw.
• Kerstroos: Bloeit in de winter tussen het groenblijvende blad.
• Elfenbloem: Lage bodembedekker met sierlijke bloemen voor schaduw.
• Japans bosgras: Een golvend, geelgroen siergras voor lichte schaduw.

Hoe en wanneer plant je een dryopteris?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat dubbel zo breed als de kluit en meng er veel bladcompost door.
3. Zet de varen even diep als in de pot, met de kroon gelijk met het grondoppervlak. Begraaf de kroon niet.
4. Plant op 50–60 cm afstand of één per pot van minstens 30 cm doorsnede, met potgrond en een afwateringsgat.
5. Geef meteen flink water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Leg een laag bladcompost rond de plant en laat de kroon zelf vrij.

Verzorgen

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig; in droge zomers regelmatig ruim gieten, vooral in een pot.

Bemesten

In het voorjaar een laag bladcompost of organische mest; meer is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Oud blad opruimen

Knip in het late voorjaar de oude, beschadigde bladeren weg voor de nieuwe uitrollen.

Verpotten

Een pot elke 3–4 jaar verversen, in het voorjaar, met verse humusrijke potgrond.

Tip: Geef hem een beschutte plek in vochtige, humusrijke grond. Knip alleen in het voorjaar het oude blad weg, voor de nieuwe bladeren zich ontrollen.

Wanneer snoei je een dryopteris?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Eind februari tot maart, voor de nieuwe, opgerolde bladeren uitkomen.

Hoe:

• Knip de oude, bruine of beschadigde bladeren aan de voet weg.
• Laat gezonde, groene bladeren staan; ze beschermen de kroon.
• Draag handschoenen: de schubben op de stelen kunnen irriteren.
• Verwijder bij het opruimen ook dode bladeren uit het hart van de kroon.

Let op: Knip geen nieuwe, opgerolde bladeren af: ze zijn heel breekbaar.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In het voorjaar een kroon voorzichtig delen als er zijkronen zijn; elk stuk met wortels meteen herplanten en water geven.

Sporen

In de late zomer rijpe sporen verzamelen en uitstrooien op vochtige, steriele potgrond onder glas of plastic. Dit duurt maanden en de jonge plantjes groeien traag.

Hoe komt een dryopteris de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in Belgische winters heb je meestal geen bescherming nodig.
• Het blad blijft in milde winters groen en kan bij strenge vorst bruin worden; leg bladeren rond de kroon als bescherming.
• In een pot: zet hem tegen een muur, wikkel de pot in jute en houd de grond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Bruine, verdorde bladranden: Te droog of te veel wind of zon. Geef ruim water, mulch en kies een beschutte, schaduwrijke plek.
• Slakken: Eten in het voorjaar aan jonge, opgerolde bladeren. Verzamel ze of leg een barrière van scherp zand.
• Kroonrot: Kroon wordt zacht en bruin in natte grond. Zorg voor goede afwatering en plant de kroon niet te diep.
• Vergeelde bladeren: Te veel zon, droogte of een tekort aan voedsel. Geef meer schaduw, water en bladcompost.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad opruimen. Planten. Compost geven.
• April: Planten. Mulchen. Nieuwe bladeren rollen uit.
• Mei: Planten. Slakken in de gaten houden.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven in potten en bij droogte.
• Augustus: Water geven. Sporen verzamelen indien gewenst.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Bladeren rond de kroon laten liggen.
• December: Rust. Groen blad laten staan.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Dryopteris betekent letterlijk ‘eikvaren’ (Grieks: drys = eik, pteris = varen).
• De soortnaam cycadina verwijst naar de cycaden, plantaardige ‘palmvarens’ waar het stevige, glanzende blad op lijkt.
• Varens hebben geen bloemen of zaden: ze verspreiden zich met sporen die onder aan het blad rijpen.