Brede stekelvaren

Hoe herken je een brede stekelvaren?

Groeivorm

Forse, breed uitwaaierende pol van 0,6–1 m hoog en tot 1 m breed.

Blad

Groot, breed driehoekig tot eirond, twee tot drie keer geveerd, donkergroen, op een lange steel.

Bladsteel

Met bruine schubben die een donkere middenstreep hebben.

Seizoen

Bladverliezend tot halfgroenblijvend: in zachte winters blijft een deel van het blad groen.

Sporen

Ronde sporenhoopjes met een niervormig vliesje aan de onderkant van het blad; varens bloeien niet.

Wortels

Korte, dikke wortelstok met een of enkele harten.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een forse inheemse varen die snel een schaduwrijke hoek vult met groot, sierlijk blad.
• Zeer winterhard en sterk: een van de makkelijkste varens voor vochtige schaduw.
• Ideaal voor een natuurtuin: hij biedt schuilplaats aan kikkers, padden, egels en insecten op de bosbodem.
• Het blad blijft tot laat in de herfst mooi; in zachte winters blijft een deel zelfs groen.
• Mooi tussen rododendrons, onder bomen en langs een schaduwrijke vijverrand.

Waar staat een brede stekelvaren graag?

• Halfschaduw tot schaduw: onder bomen, aan de noordkant van een gebouw of in een bosrand.
• Humusrijke, zure tot neutrale grond: zand, leem of veen. Kalkrijke grond is minder geschikt.
• Vochtig tot nat, maar niet langdurig onder water.
• Een beschutte plek houdt het grote blad mooi.
• Reken op ongeveer 1 m ruimte per plant: hij wordt groot.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure, humusrijke grond en is groenblijvend als de varen rust.
• Vingerhoedskruid: Een inheemse tweejarige met hoge bloeiaren in juni, voor dezelfde zure bosgrond.
• Bosanemoon: Witte bloempjes in het vroege voorjaar, voor de varen uitloopt.
• Grote veldbies: Een groenblijvend gras voor zure, schaduwrijke bosgrond.
• Hulst: Groenblijvend in de winter, als de varen rust.

Hoe en wanneer plant je een brede stekelvaren?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant van maart tot mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te droog is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met het hart net boven de grond.
4. Houd 0,8–1 m tussen de planten en druk de grond goed aan.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een laag bladcompost of afgevallen blad rond de plant.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Later alleen in lange droge periodes, als het blad slap gaat hangen.

Bemesten

Niet nodig: afgevallen blad en wat bladcompost volstaan.

Mulchen

Laat afgevallen bladeren rond de voet liggen als natuurlijke mulch, zoals in het bos.

Oud blad

Laat het afgestorven blad in de winter staan en knip het pas in maart weg.

Ruimte

Wordt de pol te groot, deel hem dan in het voorjaar.

Tip: Laat afgevallen bladeren rond de voet liggen en knip het oude varenblad pas in maart weg: zo krijgt hij de humusrijke bosbodem die hij nodig heeft en blijft het hart in de winter beschermd.

Wanneer snoei je een brede stekelvaren?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe bladkrullen uitlopen. Verder wordt hij niet gesnoeid.

Hoe:

• Laat het oude blad de hele winter staan als bescherming voor het hart en als schuilplaats voor kleine dieren.
• Knip in maart het bruine blad vlak boven de grond weg; laat het als mulch rond de plant liggen of zet het op de composthoop.
• Knip in de zomer gerust een gebroken of verdord blad weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april een oude pol met meerdere harten opgraven en met een scherpe spade verdelen. Meteen terugplanten en water geven.

Sporen

In de late zomer rijpe sporen verzamelen en onder glas uitzaaien op steriele, vochtige zaaigrond.

Jonge plantjes

In een vochtige tuin verschijnen vaak vanzelf jonge varentjes uit sporen; verplant ze in het voorjaar naar de plek waar je ze wilt.

Hoe komt een brede stekelvaren de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• Laat het oude blad tot maart staan als natuurlijke winterbescherming.
• Afgevallen herfstblad rond de voet beschermt de wortelstok en voedt de grond.

Ziektes en plagen

• Verdroging: Bruin, slap blad in een droge zomer of op een te zonnige plek. Water geven en mulchen.
• Slakken: Vreten soms aan jonge bladkrullen. Raap ze ’s avonds weg; in een natuurtuin helpen padden en egels.
• Te veel zaailingen: In een vochtige tuin verschijnen overal jonge varentjes. Trek ze uit of verplant ze in het voorjaar.
• Bruine bolletjes: Bruine bolletjes aan de onderkant van het blad zijn geen ziekte, maar de sporenhoopjes.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen en als mulch gebruiken.
• April: Planten of delen. Nieuwe bladkrullen lopen uit.
• Mei: Planten. Jonge varentjes verplanten.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Rijpe sporen verzamelen.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten. Afgevallen blad rond de voet laten liggen.
• November: Het blad sterft af; laten staan als winterbescherming.

Wist je dat?

• Je herkent hem aan de schubben op de bladsteel: bruin met een donkere middenstreep, terwijl die van de smalle stekelvaren egaal bleekbruin zijn.
• Het is een van de algemeenste varens in de Belgische bossen, zowel in Vlaanderen als in Wallonië.
• Varens hebben geen bloemen of zaden: uit een spore groeit eerst een piepklein, hartvormig plantje, en pas daaruit ontstaat een nieuwe varen.