Muurgipskruid

Hoe herken je een muurgipskruid?

Groeivorm

Eenjarig, compact kussentje van ongeveer 20 cm hoog en tot 30 cm breed, met draadfijne, vertakte stengels.

Blad

Smal en lijnvormig, tegenoverstaand, frisgroen en fijn; het blad valt weinig op onder de bloemen.

Bloem

Vijfdelige bloemetjes van slechts enkele millimeters doorsnede in losse pluimpjes, van juni tot september.

Kleur

Zachtroze tot paarsroze, met donkerder nerven.

Zaad

Heel fijn zaad in kleine doosvruchtjes; op open grond zaait de plant zich vaak zelf uit.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–mei · Planten: mei · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juni tot september, zonder veel zorg, op arme en droge grond.
• Een luchtige vuller: de wolk van kleine bloemetjes maakt stevigere planten in een border of bak zachter.
• Bijen en andere insecten bezoeken de kleine bloemen graag.
• Snel en goedkoop uit zaad: enkele maanden na het zaaien bloeit het al.
• Past in rotstuintjes, tussen stenen, in terrasbakken en hangmanden.

Waar staat een muurgipskruid graag?

• Volle zon voor de rijkste bloei; in schaduw wordt de plant ijl en bloeit hij weinig.
• Arme tot gewone, goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. Te rijke grond geeft veel blad en weinig bloemen.
• Droog tot normaal: laat de grond tussen twee gietbeurten licht opdrogen, want natte grond geeft rot.
• Zet de planten op 15–20 cm van elkaar; in een bak of hangmand mag je er meerdere bij elkaar zetten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,2 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -5 °C)

Mooi samen met

• Slaapmutsje: Vrolijke oranje en gele bloemen die dezelfde zonnige, droge plek waarderen.
• Korenbloem: Blauwe bloemen met een luchtige bloeiwijze, mooi naast de roze wolkjes.
• Verbena: Bloeit lang in bakken in de zon en vult de ruimte onder het muurgipskruid.
• Vetkruid: Dikke bladeren en sterretjes in de rotstuin, met dezelfde behoefte aan droge grond.
• Lavendel: Een vaste plant in de zon, waaronder het kussentje zijn sterretjes toont.

Hoe en wanneer plant je een muurgipskruid?

Planten in mei.

1. Zaai binnen in maart–april bij ongeveer 15–20 °C, of rechtstreeks buiten in mei, als de grond opwarmt.
2. Strooi het zeer fijne zaad op losse, vochtige zaaigrond en bedek het nauwelijks: een heel dun laagje zand volstaat.
3. Het zaad kiemt in een paar weken. Houd de zaailingen licht vochtig en zet ze licht en koel.
4. Plant de jonge plantjes in mei op 15–20 cm van elkaar in de border, of enkele samen in een bak of hangmand.
5. Geef na het planten één flinke gietbeurt en daarna matig water.
6. Zaai om de drie à vier weken opnieuw tot juli voor een bloei die doorloopt.

Verzorgen

Water

Matig: laat de grond tussen twee gietbeurten licht opdrogen. In bakken en hangmanden geef je bij warm weer vaker water.

Bemesten

Weinig of niets in de volle grond; arme grond geeft de beste bloei. In bakken om de paar weken een zwakke dosis vloeibare bloemenmest.

Uitgebloeide bloemen

De fijne bloemetjes hoef je niet apart te verwijderen. Wordt de plant slordig of kaal, knip dan lichtjes terug.

Steun

Niet nodig: de takjes hangen en kussen zacht over de rand.

Onkruid

Houd jonge plantjes vrij van onkruid; ze zijn klein en worden snel overwoekerd.

Zelfzaai

Laat een paar planten uitzaaien als je volgend jaar weer bloemen wilt. Overtollige zaailingen zijn makkelijk te wieden.

Tip: Zaai om de drie à vier weken opnieuw tot juli, dan blijft het kussentje de hele zomer vol bloemen. Houd de grond liever te droog dan te nat.

Wanneer snoei je een muurgipskruid?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Eigenlijk hoef je niet te snoeien. Wordt de plant in juli na de eerste bloei slordig, knip hem dan lichtjes terug.

Hoe:

• Knip met een schaar ongeveer een derde van de takjes weg, net boven een zijscheut of blaadje.
• Verwijder dode of verdorde stengels.
• Geef daarna wat water en in bakken een zwakke dosis meststof, zodat nieuwe scheuten snel volgen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In maart–april binnen of in mei buiten zaaien. Het zaad is heel fijn: strooi het op losse grond en bedek het nauwelijks.

Zaad verzamelen

In september, als de doosjes bruin en droog zijn: schud het zaad uit, bewaar het droog en koel en zaai het volgend voorjaar.

Hoe komt een muurgipskruid de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Eenjarig: de plant sterft na de bloei, in de late herfst.
• Jonge planten en zaailingen verdragen lichte vorst, tot ongeveer −5 °C; het zaad overwintert zelf in de grond.
• Ruim de planten in oktober op, of laat ze staan als je wilt dat het zaad zich uitzaait. Bakken kun je leegmaken en droog bewaren.

Ziektes en plagen

• Rot aan de voet: Bij te natte of zware grond verkleurt en verwelkt de plant aan de voet. Zaai in doorlatende grond, geef matig water en gebruik bakken met gaten in de bodem.
• Grijsschimmel: Grijs pluis op verwelkte bloemen bij vochtig weer. Verwijder aangetaste delen en zorg voor voldoende ruimte en luchtstroom.
• Bladluis: Kleine groene of zwarte luizen op jonge scheuten. Afspuiten met water, of laten opruimen door lieveheersbeestjes.
• Weinig bloemen: Meestal te veel schaduw of te rijke grond. Kies een zonnige plek en bemest niet te veel.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien bij 15–20 °C.
• April: Binnen zaaien. Zaailingen licht en koel zetten.
• Mei: Rechtstreeks buiten zaaien en jonge plantjes uitplanten.
• Juni: De bloei begint. Opnieuw zaaien voor een latere bloei.
• Juli: Volle bloei. Zo nodig lichtjes terugknippen na de eerste bloei.
• Augustus: Bloei. Matig water geven, vooral in bakken.
• September: Laatste bloei. Zaad verzamelen.
• Oktober: Afgestorven planten opruimen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Gipskruid bevat saponinen, vooral in de wortel en de zaden: opeten geeft braken, buikpijn en diarree, bij kleine kinderen en ook bij katten en honden. Het grootste risico zit binnen: gipskruid staat in veel boeketten, en katten knabbelen graag aan de fijne, droge takjes. Zet een vaas of droogboeket met gipskruid buiten het bereik van katten en kleine kinderen, en ruim afgevallen bloemetjes op. De wortel werd vroeger als zeep gebruikt; maak er niets van om in te nemen. Het sap kan bij gevoelige mensen de huid irriteren: draag handschoenen als je veel snijdt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Gypsophila komt uit het Grieks en betekent zoiets als gipsminnend of kalkminnend.
• Het muurgipskruid hoort bij de anjerfamilie, net als anjer, vogelmuur en zeepkruid.
• De bloemetjes zijn maar enkele millimeters groot: het effect komt van de massa, niet van de afzonderlijke bloem.