Leucothoe

Hoe herken je een leucothoe?

Groeivorm

Brede, losse struik van ongeveer 1 m hoog en 1,5 m breed, met boogvormig overhangende takken. Breidt zich langzaam uit met ondergrondse uitlopers.

Blad

Leerachtig, lancetvormig en spits, 7–15 cm lang, glanzend donkergroen. Jonge scheuten zijn vaak roodachtig.

Winterkleur

In de herfst en winter brons, purper tot wijnrood, het sterkst op een plek met wat licht.

Bloem

Kleine, witte, klokvormige bloempjes in hangende trosjes van 5–8 cm aan de onderkant van de takken, in mei.

Wortels

Ondiep en vezelig, zoals bij rododendron: gevoelig voor uitdroging en voor kalk.

Bloei: mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Groenblijvend: het hele jaar een volle, glanzende struik, ook in de schaduw.
• Het blad kleurt in de herfst en winter brons tot wijnrood en brengt kleur als de tuin kaal is.
• Witte, hangende bloemtrosjes in mei, onder de gebogen takken.
• Een van de weinige groenblijvers voor vochtige, zure grond in de schaduw, bijvoorbeeld onder bomen of aan de noordkant van het huis.
• Mooi aan de rand van een pad, op een talud of langs een vijver, waar de takken kunnen overhangen.
• Takken met gekleurd blad blijven lang mooi in de vaas en zijn geliefd in bloemwerk.

Waar staat een leucothoe graag?

• Halfschaduw tot schaduw. In volle zon verbrandt het blad en krijgt hij snel bladvlekken.
• Zure, humusrijke grond: zand, leem of veen. Op kalkrijke grond wordt het blad geel.
• Vochtig tot nat: hij groeit van nature langs beken. Laat de grond nooit uitdrogen.
• Beschut tegen droge, koude oostenwind, die het groenblijvende blad in de winter bruin kleurt.
• Reken op 1–1,5 m ruimte per plant; in een groep op 80–100 cm van elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure, vochtige grond en halfschaduw.
• Pieris: Eveneens een groenblijvende struik uit de heidefamilie, met rood uitlopend blad in het voorjaar.
• Varens: Fijn, luchtig blad naast de glanzende, leerachtige bladeren.
• Hosta: Grote bladeren voor contrast in de schaduw.
• Skimmia: Groenblijvend, met rode knoppen of bessen in de winter.

Hoe en wanneer plant je een leucothoe?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond vochtig en niet bevroren is.
2. Graaf een ruim, ondiep plantgat en meng de uitgegraven grond met bladcompost, schorscompost of rododendrongrond.
3. Zet de kluit even diep als in de pot of een tikje hoger, nooit dieper: de wortels zijn ondiep.
4. Plant in een groep op 80–100 cm van elkaar en druk de grond rondom goed aan.
5. Geef meteen ruim water, bij voorkeur regenwater, ook als het regent.
6. Leg een laag van 5 cm bladcompost, naaldenstrooisel of fijne schors rond de voet.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd vochtig, zeker het eerste jaar en in droge zomers. Gebruik bij voorkeur regenwater: leidingwater is vaak kalkrijk.

Bemesten

In april een organische mest voor zuurminnende planten of een laag bladcompost. Meer is niet nodig.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost, naaldenstrooisel of schors: dat houdt de grond koel, vochtig en zuur.

Grond

Niet schoffelen of spitten rond de voet: de ondiepe wortels raken snel beschadigd. Wied onkruid met de hand.

Pot

In een ruime bak met rododendrongrond doet hij het goed. Geef geregeld regenwater en verpot om de 2–3 jaar.

Tip: Geef hem een plek in de halfschaduw waar het blad wat licht vangt: daar kleurt het in de winter het mooist, zonder te verbranden. Giet bij voorkeur met regenwater.

Wanneer snoei je een leucothoe?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Wil je ingrijpen, doe het dan in juni, meteen na de bloei.

Hoe:

• Knip dode, bevroren of beschadigde takken weg tot op gezond hout.
• Haal om de paar jaar enkele van de oudste, kale takken helemaal aan de grond weg: uit de voet komen nieuwe, mooi gekleurde scheuten.
• Een verwaarloosde struik kun je verjongen door alle takken tot 20–30 cm in te korten; hij loopt dan vanuit de voet weer uit.
• Takken snijden voor een boeket of kerststukje is meteen een lichte snoeibeurt.

Let op: Draag handschoenen bij het snoeien: alle plantendelen zijn giftig. Gooi het snoeiafval niet in een weide.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus: stekken van 10–15 cm, onderste bladeren weg, in een vochtig mengsel van zure potgrond en zand onder plastic. Na enkele maanden vormen ze wortels.

Afsteken

In maart–april een beworteld stuk met uitlopers aan de rand van de struik afsteken en meteen elders planten.

Afleggen

Een lage tak in het voorjaar in de grond leggen, vastpinnen en afdekken; na een jaar loskoppelen en verplanten.

Hoe komt een leucothoe de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België heeft hij geen bescherming nodig.
• Het groenblijvende blad kan bruin worden door droge, koude wind en zon op bevroren blad. Een beschutte plek voorkomt dat.
• Geef in een droog najaar water voor de vorst invalt, zodat de plant met goed gevulde bladeren de winter ingaat.
• In een pot: zet hem tegen een muur, wikkel de pot in jute of noppenfolie en geef bij zacht weer af en toe water.

Ziektes en plagen

• Bladvlekken: Bruine tot paarse vlekken op het blad, vooral in volle zon, bij droogte of in stilstaande lucht. Knip aangetaste bladeren weg, giet niet over het blad en kies een schaduwrijkere plek.
• Geel blad (chlorose): Geel blad met groene nerven: de grond is te kalkrijk. Giet met regenwater, mulch met naaldenstrooisel en geef een mest voor zuurminnende planten.
• Bruin blad na de winter: Uitdroging door koude wind en zon terwijl de grond bevroren is. Knip het bruine blad in het voorjaar weg; de plant loopt meestal gewoon weer uit.
• Wortelrot: De plant verwelkt en sterft af terwijl de grond nat is. Komt voor waar water lang blijft staan. Zorg voor humusrijke, maar doorlatende grond en plant niet in een kom.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Het blad is brons tot wijnrood gekleurd.
• Maart: Planten. Bruine of bevroren takken wegknippen.
• April: Planten. Mest voor zuurminnende planten en een laag mulch geven.
• Mei: Bloei: witte, hangende trosjes onder de takken.
• Juni: Na de bloei enkele oude takken aan de voet wegnemen.
• Juli: Water geven bij droogte, bij voorkeur regenwater. Halfrijpe stekken nemen.
• Augustus: Water geven bij droogte. Stekken nemen.
• September: Planten. Het blad begint te verkleuren.
• Oktober: Planten. Water geven als het najaar droog is.
• December: Takken met gekleurd blad snijden voor kerststukjes.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van leucothoe zijn giftig, vooral het blad, de bloemen en de nectar: hij bevat dezelfde gifstoffen als rododendron (grayanotoxinen), die kwijlen, braken, zwakte en een trage hartslag geven. Vooral geiten, schapen en alpaca’s, maar ook paarden, runderen, konijnen en cavia’s lopen gevaar. Plant hem niet waar dieren aan de takken kunnen, gooi snoeiafval nooit in een weide of hok en geef het niet aan dieren, ook geen takken uit een boeket; heeft een dier ervan gegeten, bel dan meteen je dierenarts. Houd ook jonge kinderen, honden en katten weg van de plant, en draag handschoenen bij het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De Engelse naam doghobble verwijst naar de dichte, verwarde struiken in de Amerikaanse bergbossen, waarin jachthonden vast kwamen te zitten terwijl beren erdoor konden ontsnappen.
• De soortnaam eert de Franse plantkundige René Desfontaines (1750–1833).
• Leucothoe hoort bij de heidefamilie, net als rododendron, Pieris, heide en bosbes.