Grote wederik

Hoe herken je een grote wederik?

Groeivorm

Rechtopgaande, weinig vertakte stengels van 0,6–1 m, uit een kruipende wortelstok met uitlopers.

Blad

Lancetvormig, 5–12 cm, tegenoverstaand of in kransen van drie à vier, met kleine zwarte of oranje klierstipjes die je tegen het licht ziet.

Bloem

Helgeel, stervormig, 1,5–2 cm, met vijf kroonblaadjes, in pluimen aan de stengeltop, van juni tot augustus.

Olie

De bloemen maken geen nectar, maar olie en stuifmeel: een beloning voor gespecialiseerde bijen.

Wortels

Kruipende wortelstok met ondergrondse uitlopers; na een paar jaar vormt hij een flinke groep.

Bloei: juni–augustus · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Helgele bloempluimen van juni tot augustus, een felle kleur aan de waterkant.
• Onmisbaar voor de slobkousbij, een wilde bij die olie en stuifmeel van wederik verzamelt.
• Ook andere bijen en zweefvliegen bezoeken de bloemen voor het stuifmeel.
• Groeit in natte grond en langs vijverranden, waar veel tuinplanten wegrotten.
• Inheems, sterk en zeer winterhard.
• De stengels bieden in de winter beschutting aan insecten.

Waar staat een grote wederik graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Natte tot zeer vochtige grond: zand, leem, klei of veen, zuur tot kalkrijk. Tijdelijk hoog water verdraagt hij goed.
• Ideaal op een natte oever of in de moeraszone van een vijver, tot ongeveer 5 cm onder water.
• Geef hem ruimte: reken op 60 cm per plant, en plant hem in een kleine tuin met een wortelbegrenzing of in een vijvermand.
• Voor de slobkousbij: plant een groepje op een zonnige plek, met in de buurt wat open grond waarin ze kan nestelen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Nat

Grootte

1 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Kattenstaart: Paarsrode aren naast het geel: een klassieke combinatie langs de waterkant.
• Koninginnekruid: Roze schermen in de nazomer, als de wederik uitbloeit.
• Moerasspirea: Roomwitte, geurende pluimen op dezelfde natte plek.
• Gele lis: Gele bloemen in mei–juni, voor de wederik begint te bloeien.
• Watermunt: Een geurende, lage plant voor de voet, in dezelfde natte grond.

Hoe en wanneer plant je een grote wederik?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit; in een kleine tuin zet je er een wortelbegrenzing of een bodemloze emmer omheen.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan. In de vijver gebruik je een mand met zware tuingrond, afgedekt met grind, op 0–5 cm onder water.
4. Hou ongeveer 60 cm tussen de planten.
5. Giet goed aan en hou de grond nat tot de plant is aangeslagen.

Verzorgen

Water

De grond moet nat blijven; geef water in droge zomers of vul de vijver bij met regenwater.

Bemesten

Niet nodig; in een vijver geeft mest alleen algen.

In toom houden

Steek elk voorjaar uitlopers af die buiten de gewenste plek komen.

Steun

Meestal niet nodig; op een winderige plek kunnen de stengels omvallen.

Stengels

Laat de uitgebloeide stengels in de winter staan en knip ze in maart af.

Tip: Plant een groepje van minstens drie planten op een zonnige plek: hoe meer bloemen, hoe groter de kans dat de slobkousbij je tuin vindt. Laat de stengels in de winter staan.

Wanneer snoei je een grote wederik?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Knip de afgestorven stengels in maart af, net voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Hoe:

• Knip alle oude stengels af tot vlak boven de grond.
• Laat de stengels tot dan staan: insecten vinden er in de winter beschutting.
• Uitgebloeide pluimen mogen blijven staan; wegknippen is niet nodig.
• Steek bij het opruimen meteen de uitlopers af die te ver gaan.

Let op: Laat geen stukken wortelstok rondslingeren: uit elk stukje kan een nieuwe plant groeien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of in oktober een stuk van de pol met wortelstok en knoppen afsteken en elders planten.

Uitlopers

In het voorjaar uitlopers met een paar knoppen losmaken en meteen planten of oppotten.

Zaad

Vers zaad in de herfst in een pot met vochtige zaaigrond zaaien en buiten laten overwinteren; hou de pot nat.

Hoe komt een grote wederik de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• Het bovengrondse deel sterft af; de wortelstok loopt in het voorjaar weer uit.
• Laat de stengels in de winter staan: ze geven beschutting aan insecten en sieren de oever.
• Een vijvermand kan gewoon in het water blijven staan.

Ziektes en plagen

• Woekeren: De uitlopers duiken op tussen andere planten. Elk voorjaar afsteken en de plant in een mand of met een wortelbegrenzing planten.
• Bladluis: Op de stengeltoppen in het voorjaar. Afspuiten met water; gebruik geen bestrijdingsmiddelen bij de vijver.
• Slakken: Jonge scheuten worden in april–mei aangevreten. ’s Avonds rapen; oudere planten hebben er weinig last van.
• Weinig bloei: Te veel schaduw of te droge grond. Een zonnigere, nattere plek helpt.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Planten of delen.
• April: Planten. Uitlopers afsteken die te ver gaan.
• Mei: Planten. Slakken in de gaten houden.
• Juni: Eerste gele bloemen.
• Juli: Volle bloei. De slobkousbij vliegt en verzamelt olie en stuifmeel.
• Augustus: Laatste bloei. Water geven of de vijver bijvullen bij droogte.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten. De stengels laten staan.
• December: Rust. De stengels sieren de oever.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De slobkousbij verzamelt olie uit de bloemen van wederik: daarmee maakt ze haar nestcellen waterdicht, en ze mengt de olie met stuifmeel als voedsel voor haar larven.
• De slobkousbij dankt haar naam aan de dichte haren op de achterpoten van de vrouwtjes, waarmee ze olie en stuifmeel vervoert.
• In het Engels deelt hij de naam loosestrife met de kattenstaart, purple loosestrife, maar de twee planten zijn niet verwant.