Bijenblad

Hoe herken je een bijenblad?

Groeivorm

Compacte pol van 30–40 cm hoog en breed, met rechtopstaande, vierkante stengels.

Blad

Eirond met gekartelde rand, gerimpeld en zacht behaard; zoet en aromatisch geurend.

Bloem

Grote lipbloemen van 3–4 cm in kransen in de bladoksels, in mei en juni.

Kleur

Wit met een roze tot purperen onderlip.

Wortels

Dikke, diepgaande wortels; de plant start traag en laat zich slecht verplanten.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Opvallend grote wit-roze lipbloemen in mei en juni, zeldzaam in een schaduwborder.
• Een bijenplant bij uitstek: de naam verwijst naar de bijen die de bloemen bezoeken.
• Zacht, aromatisch blad dat zoet ruikt, vooral als je het kneust.
• Groeit in lichte schaduw en op kalkhoudende grond, waar veel andere bloeiers moeite hebben.
• Weinig onderhoud: één keer per jaar oude stengels wegknippen volstaat.

Waar staat een bijenblad graag?

• Halfschaduw of schaduw, bijvoorbeeld aan de rand van bomen of heesters; hij schuwt volle middagzon.
• Humusrijke, goed doorlatende leem- of kleigrond, neutraal tot kalkrijk.
• Gemiddeld vochtig: niet te droog, maar ook niet waar het water blijft staan.
• Plant op 40 cm van elkaar of apart als solitair; geef hem ruimte, want hij wordt niet graag gestoord.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Salomonszegel: Boogvormige stengels met witte klokjes, in dezelfde lichte schaduw.
• Varens: Fris groen blad dat de bosrandsfeer versterkt.
• Ooievaarsbek: Geranium macrorrhizum of een andere schaduwtolerante soort sluit de grond tussen de pollen.
• Bosanemoon: Bloeit vroeger; later neemt het bijenblad het over.

Hoe en wanneer plant je een bijenblad?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond vochtig en niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en maak de bodem los; meng er wat compost door.
3. Haal de plant voorzichtig uit de pot en zet hem even diep als daarin, zonder de wortels te beschadigen.
4. Houd 40 cm afstand tot de buren en druk de grond aan.
5. Geef meteen water en leg een laag bladcompost rond de plant, zonder de stengelvoet toe te dekken.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte; daarna enkel in langdurig droge periodes.

Bemesten

Een schep compost in het voorjaar is voldoende; geen sterke kunstmest.

Mulchen

Een laagje bladcompost in het najaar houdt de grond los en vochtig, zoals in een bos.

Verplanten

Vermijd het: hij herstelt traag. Kies meteen een definitieve plek.

Opruimen

Laat de stengels staan tot het late voorjaar of knip ze in maart weg; zo zie je waar de nieuwe scheuten komen.

Tip: Zet hem meteen op zijn definitieve plek en laat hem met rust: hij groeit traag en verplanten kost jaren. Een laagje bladcompost per jaar is genoeg.

Wanneer snoei je een bijenblad?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Hij wordt amper gesnoeid. Knip de dode stengels af in maart, net voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Hoe:

• Knip de verdorde stengels van vorig jaar tot vlak boven de grond.
• Verwijder dode of beschadigde stukken, en laat de nieuwe scheuten ongemoeid.
• Uitgebloeide bloemen hoef je niet te knippen; laat zaaddozen staan als je zaad wilt oogsten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst buiten in een zaaibak en laat het de winter overbrengen. Het kiemt traag en onregelmatig; wees geduldig.

Delen

Enkel bij grote, oude planten, in maart of september, met zo weinig mogelijk wortelverlies. Houd er rekening mee dat hij dit niet altijd even goed verdraagt.

Hoe komt een bijenblad de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• De stengels sterven af in de winter; laat ze staan als bescherming en knip ze in maart weg.
• Zet hem niet op een plek waar het water in de winter blijft staan: natte voeten zijn gevaarlijker dan vorst.

Ziektes en plagen

• Slakken: Aangevreten jonge scheuten in het voorjaar. Verzamel ze ’s avonds, of leg een rand van grof gruis rond de plant.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in een droge, benauwde zomer. Mulchen en water geven bij droogte voorkomen het; aangetaste bladeren weggooien.
• Wortelrot: Geel blad en een slappe plant op een natte plek. Verbeter de drainage met grof zand, of kies een andere plek.
• Traag aanslaan: De eerste jaren groeit hij nauwelijks: dat is normaal. Verplant hem niet; wees geduldig en geef compost.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Compost geven. Planten.
• April: Planten. Mulchen. Letten op slakken.
• Mei: Bloei begint. Bijen kijken.
• Juni: Volle bloei. Water geven bij langdurige droogte.
• Juli: Zaadzetting; zaad oogsten voor zaaien.
• Augustus: Water geven bij droogte. Meeldauw in de gaten houden.
• September: Planten. Vers zaad zaaien.
• Oktober: Planten. Bladcompost als mulch.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De Latijnse naam komt van het Griekse woord voor bij: de bloemen worden druk bezocht door bijen en hommels.
• Er is maar één soort in het geslacht Melittis, het bijenblad zelf.
• Hij hoort bij de lipbloemenfamilie, net als munt, salie en citroenmelisse; het blad lijkt dan ook sterk op dat van de citroenmelisse.