Watergentiaan

Hoe herken je een watergentiaan?

Groeivorm

Drijfbladplant met lange uitlopers die over het water kruipen en op de knopen wortelen; één plant wordt al snel 1,5 m breed.

Blad

Rond tot hartvormig, 3–10 cm, glanzend groen met paarsbruine vlekjes.

Bloem

Vijf goudgele kroonblaadjes met een fijne franjerand, 3–4 cm breed, op korte stelen net boven het water, van juli tot september.

Wortels

Wortelstokken in de modder; aan de uitlopers vormen zich nieuwe plantjes.

Plantdiepte

Ondiep tot dieper water, 20–60 cm boven de grond in de mand.

Bloei: juli–september · Planten: mei–juni · Snoeien: juni–september

Waarom in je tuin?

• Goudgele, gefranjerde bloemen van juli tot september, als veel andere vijverplanten uitgebloeid zijn.
• Snelle bedekking: de drijfbladeren geven schaduw en remmen algen.
• Bijen en zweefvliegen bezoeken de bloemen.
• Inheems: kikkers zitten graag op de bladeren en libellen en waterjuffers gebruiken ze als rustplaats.
• Groeit ook in wat dieper water, tot 60 cm.

Waar staat een watergentiaan graag?

• Volle zon: dan bloeit hij het rijkst.
• Stilstaand of traag stromend water, neutraal tot kalkrijk.
• Plantdiepte 20–60 cm, in een vijvermand met zware leem- of kleigrond.
• Het best in een grote vijver, waar hij ruimte krijgt; in een kleine vijver altijd in een mand.
• Reken op 1,5 m breedte per plant, en laat hem niet meer dan een derde van het water bedekken.

Licht

Zon

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Nat

Grootte

0,05 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Aarvederkruid: Een zuurstofplant onder water, in hetzelfde kalkhoudende water.
• Lidsteng: Rechte stengels als contrast met de ronde drijfbladeren.
• Zwanenbloem: Roze bloemschermen aan de rand.
• Pijlkruid: Pijlvormige bladeren in de ondiepe zone.

Hoe en wanneer plant je een watergentiaan?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei of juni, als het water opgewarmd is.
2. Vul een vijvermand met zware tuingrond of klei, zonder potgrond of mest.
3. Steek de wortelstok of het bewortelde plantje 3–5 cm diep en druk aan.
4. Dek af met grind, zodat vissen de grond niet omwoelen.
5. Zet de mand eerst wat ondieper en laat hem zakken tot 20–60 cm als de bladeren drijven.
6. Eén plant is genoeg voor een gewone tuinvijver: hij groeit snel aan.

Verzorgen

Uitlopers

Trek of knip van juni tot augustus geregeld uitlopers weg die buiten de gewenste zone groeien.

Bedekking

Hou minstens twee derde van het water vrij, zodat zuurstofplanten licht krijgen.

Bemesten

Nooit: hij groeit al krachtig en extra voeding geeft algen.

Geel blad

Knip geel blad en uitgebloeide bloemstelen geregeld weg.

Verpotten

Om de twee à drie jaar in mei de mand uithalen, delen en in verse grond planten.

Tip: Plant hem in een stevige mand en trek elke zomer de uitlopers weg: zo geniet je van de bloemen zonder dat hij de hele vijver inneemt.

Wanneer snoei je een watergentiaan?

Snoeimaanden: juni–september.

Wanneer: Van juni tot september geregeld uitdunnen, uitlopers wegtrekken en geel blad wegknippen; verder wordt hij niet gesnoeid.

Hoe:

• Trek uitlopers met nieuwe plantjes los, of knip ze af aan de rand van de mand.
• Haal met een hark of de hand een deel van de drijfbladeren weg als hij meer dan een derde van het water bedekt.
• Knip geel blad zo dicht mogelijk bij de voet af.
• Laat weggehaalde plantendelen een dag op de oever liggen, zodat waterdiertjes terug in de vijver kunnen.

Let op: Verwijder echt alle uitlopers die zich buiten de mand vastzetten: een klein stukje groeit opnieuw uit.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Uitlopers

Van juni tot augustus een beworteld plantje aan een uitloper losknippen en in een nieuwe mand zetten.

Scheuren

In mei de wortelstok in stukken verdelen met elk een paar bladeren en apart planten.

Hoe komt een watergentiaan de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: de wortelstok overwintert in de modder.
• In de herfst sterven de drijfbladeren af; schep ze uit het water zodat ze niet op de bodem rotten.
• Geen bescherming nodig, zolang de mand onder de ijslaag staat.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Bedekt in een kleine vijver binnen een seizoen het hele oppervlak. Hou hem in een mand en dun geregeld uit.
• Waterlelieluis: Donkere luisjes op blad en bloemen. Spuit ze met water in de vijver: vissen en waterdieren eten ze op.
• Waterleliehaantje: Kevertjes en larven vreten aan het blad. Knip aangetaste bladeren weg.
• Weinig bloei: Te veel schaduw of te veel blad. Zet hem zonniger en dun uit.

Het jaar rond

• April: Nieuwe bladeren groeien uit.
• Mei: Planten, of verpotten en delen.
• Juni: Planten. Uitlopers wegtrekken.
• Juli: Bloei begint. Uitdunnen als meer dan een derde bedekt is.
• Augustus: Bloei. Uitlopers wegtrekken.
• September: Laatste bloemen. Geel blad wegknippen.
• Oktober: Afgestorven blad uit het water scheppen.
• December: Rust: de wortelstok ligt in de modder.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Ondanks de naam is hij geen familie van de gentianen en ook niet van de waterlelie: hij hoort bij de waterdriebladfamilie.
• Elke bloem is maar één dag open. Er bestaan twee bloemvormen, met een lange of een korte stijl, wat kruisbestuiving tussen planten bevordert.
• De platte zaadjes kunnen drijven en verspreiden zich met het water en met watervogels.